[Luận văn 2023] Tội cố ý gây thương tích theo BLHS 2015, thực tiễn xét xử tại tỉnh Thanh Hóa – ThS. Nguyễn Thị Thảo

[Luận văn 2023] Tội cố ý gây thương tích theo BLHS 2015, thực tiễn xét xử tại tỉnh Thanh Hóa – ThS. Nguyễn Thị Thảo

Mục lục

Tình hình nghiên cứu đề tài

Về phương diện lý luận hình sự, ở nước ta hiện nay có nhiều sách, giáo trình, công trình nghiên cứu có ý nghĩa trong hoạt động nâng cao hiệu quả xét xử tình hình các tội phạm liên quan đến các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người nói chung và đặc biệt là tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác nói riêng. Trong luận văn này, tác giả hoàn thiện dựa trên cơ sở tiếp thu thành tựu nghiên cứu khoa học và các nhà làm luật trong nước thông qua các nghiên cứu xét xử tình hình tội phạm nước ta qua các giai đoạn, các thời kỳ đã cho ra đời nhiều công trình nghiên cứu có giá trị làm cơ sở cho công tác nghiên cứu dưới góc độ hình sự.

Các công trình nghiên cứu điển hình góp phần xây dựng lý luận hình sự có thể kể đến là: Giáo trình “Luật hình sự” của trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb Công an nhân dân, năm 2021; Giáo trình “Luật hình sự” Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, Nxb Công an nhân dân, năm 2023, Sách chuyên khảo “Bình luận khoa học Bộ luật hình sự (Phần các tội phạm)” GS.TSKH Lê Cảm, tập 1, Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2017; “Trách nhiệm hình sự đối với hành vi xâm phạm tính mạng sức khỏe của con người” của ThS. Đinh Văn Quế, Nxb Công an nhân dân, năm 1994, sách chuyên khảo “Trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm tính mạng sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người” PGS. TS Trịnh Tiến Việt, Nxb Chính trị quốc gia, năm 1997 (tái bản 1999).

Bên cạnh những công trình về lý luận của tội phạm nói chung thì còn có nhiều công trình nghiên cứu khoa học về thực tiễn tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác như: Luận văn thạc sĩ Luật học “Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác – So sánh giữa pháp luật hình sự Lào và Việt Nam” trường Đại học Luật Hà Nội, của tác giả Anoux ay Keobounphan, bảo vệ năm 2015; Luận văn Thạc sĩ “Các tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác” theo Bộ luật Hình sự Việt Nam Lê Đình Vĩnh – Khoa Luật, Đại học Quốc gia, bảo vệ năm 2014.

Công trình nghiên cứu khoa học: “Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong Bộ luật Hình sự năm 2015”, Trường Đại học Luật Hà Nội, tác giả Trần Thị Hương Giang, Nguyễn Quỳnh Trang, năm 2022.

Ngoài ra còn rất nhiều bài viết trên các tạp chí chuyên ngành Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân, trên rất nhiều số đã đề cập nhiều về loại tội này trên nhiều góc độ, nhiều khía cạnh khác nhau. Có thể kể ra một số bài viết tiêu biểu: Bài Viết “Phân biệt tội “Giết người” với tội “Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác” trong trường hợp dẫn đến chết người” của tác giả Nguyễn Công, đăng trên Tạp chí Kiểm sát, Số 21/2005, tr. 25 – 27; Bài viết “Phân biệt tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng của tác giả Phạm Mạnh Hùng, đăng trên Tạp chí Kiểm sát, Số 23/2005, tr. 27 – 30; Bài viết “Vấn đề giám định trong việc truy cứu TNHS đối với người phạm tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác” quy định tại điều 104 Bộ luật Hình sự của tác giả Đỗ Thị Thanh, đăng trên Tạp chí Toà án nhân dân, Số 23/2008, tr. 38-39; Bài viết “Một số khó khăn, vướng mắc trong việc áp dụng điều 104 Bộ luật Hình sự “Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác”” của tác giả Trần Minh Hưởng, đăng trên Tạp chí Kiểm sát, Số 10/2011, tr. 24 – 29, 40; Bài viết “Một số quy định của pháp luật liên quan đến việc xác định tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo Điều 104 Bộ luật Hình sự” của tác giả Bùi Văn Thịnh, Vũ Bá Xiêm, đăng trên Tạp chí Tòa án nhân dân, Số 18/2014, tr. 29 – 31. Nhìn chung, các công trình, các bài viết đều đã đề cập đến những vấn đề lý luận cơ bản của tội “Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác” ở các khía cạnh pháp luật Hình sự (PLHS) và Luật tố tụng Hình sự.

Những công trình trên đã đề cập đến các vấn đề lý luận, thực tiễn xét xử các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người nói chung và đặc biệt là tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác nói riêng trên cơ sở đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động xét xử của tòa án các cấp, trong các giai đoạn khác nhau.

Như vậy, kế thừa kết quả nghiên cứu các công trình khoa học nghiên cứu về hoạt động nâng cao hiệu quả xét xử các tội phạm liên quan đến xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người nói chung và đặc biệt là tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác nói riêng, luận văn tiếp tục nghiên cứu về lý luận và thực tiễn xét xử tội danh này trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn 2018-2022. Do đó, đề tài “Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 và thực tiễn xét xử tại tỉnh Thanh Hóa” là một đề tài nghiên cứu mới, độc lập, không trùng với bất cứ công trình khoa học nào đã được công bố.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn là tìm ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động định tội danh và quyết định hình phạt về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác của tòa án các cấp trên địa bản tỉnh Thanh Hóa.

Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu, luận văn xác định các nhiệm vụ nghiên cứu sau đây cần phải thực hiện:

Thứ nhất, khai thác, thu thập và nghiên cứu những công trình, tài liệu về pháp luật hình sự và những tài liệu chính trị – pháp lý khác liên quan đến đề tài luận văn, làm cơ sở cho việc nhận thức rõ ràng phương pháp luận nghiên cứu và sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể sao cho phù hợp.

Thứ hai, tìm, thu thập, xử lý, phân tích, so sánh những số liệu thống kê của một số cơ quan tư pháp, đặc biệt là số liệu thống kê xét xử sơ thẩm hình sự từ năm 2018 đến năm 2022 của Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa về Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác; Nghiên cứu các bản án xét xử sơ thẩm hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa trong khoảng thời gian từ năm 2018 đến năm 2022.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Luận văn đi sâu nghiên cứu những vấn đề lý luận và các quy định pháp luật về tội “Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác”, nghiên cứu thực tiễn xét xử của TAND các cấp tại tỉnh Thanh Hóa để làm cơ sở nghiên cứu vấn đề thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài nhằm đưa ra những giải pháp khắc phục những tồn tại, hạn chế trong công tác xét xử tại địa bàn này.

Phạm vi nghiên cứu

Về mặt nội dung: đề tài nghiên cứu tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo quy định BLHS Việt Nam và thực tiễn áp dụng trong hoạt động xét xử tại Tòa án nhân dân các cấp trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

Về thời gian: đề tài sử dụng chất liệu thực tiễn nghiên cứu giới hạn trong thời gian 5 năm từ năm 2018 đến năm 2022.

Về địa bàn nghiên cứu: luận văn được tiến hành nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

Về phương pháp luận, đề tài được nghiên cứu trên cơ nhận thức của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam và pháp luật của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về nâng cao hiệu quả hoạt động xét xử của tòa án về Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu, đặc biệt là các phương pháp sau:

Phương pháp phân tích được sử dụng nhằm phân tích và cũng như luận giải những vấn đề lý luận cơ bản của các số liệu thống kê về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.

Phương pháp hệ thống được sử dụng để hệ thống hóa các tài liệu, công trình, bài viết liên quan để tổng quan tình hình nghiên và những vấn đề tiếp tục nghiên cứu trong luận văn.

Phương pháp tổng hợp: nhằm thực hiện các mục đích thu thập, xử lý một cách hợp lý, có hiệu quả số liệu thực tiễn liên quan có ý nghĩa phục vụ luận văn và làm sáng tỏ các nội dung nghiên cứu của luận văn.

Phương pháp so sánh được dùng để so sánh thực tiễn tình hình xét xử của các vụ án trên qua từng năm, qua đó làm cơ sở đưa ra những giải pháp phù hợp với thực tiễn trên địa bàn

Phương pháp thống kê: được sử dụng trong việc thống kê số vụ phạm tội, số người phạm tội v.v..

Bên cạnh đó, luận văn còn sử dụng một vài phương pháp nghiên cứu khác của như phương pháp quy nạp và diễn dịch, phương pháp mô tả và nghiên cứu hồ sơ vụ án.

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn là công trình khoa học nghiên cứu dưới góc độ pháp luật hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

Ý nghĩa lý luận

Luận văn góp phần hoàn thiện các quy định của pháp luật có liên quan đến tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, đồng thời góp phần hoàn thiện lý luận về định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.

Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn là công trình nghiên cứu có thể được sử dụng, tham khảo tại các cơ sở đào tạo Luật, các cơ quan, tổ chức trong hoạt động nghiên cứu và thực hành pháp luật tại địa bàn tỉnh Thanh hóa nói riêng và cả nước nói chung.

Kết cấu của luận văn

Ngoài lời mở đầu, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục, luận văn được kết cấu làm 2 chương. Cụ thể như sau:

Chương 1: Những vấn đề chung về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.

Chương 2: Thực tiễn xét xử và giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng quy định pháp luật trong xét xử về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác tại tỉnh Thanh Hóa.

Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu