[Luận văn 2020] Áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác từ thực tiễn Thành Phố Hồ Chí Minh – ThS. Nguyễn Đăng Minh Thắng

[Luận văn 2020] Áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác từ thực tiễn Thành Phố Hồ Chí Minh – ThS. Nguyễn Đăng Minh Thắng

Lý do chọn đề tài

Hiến pháp năm 2013 đã ghi nhận: Tất cả mọi cá nhân đều được đảm bảo quyền lợi về bất khả xâm phạm đến thân thể của mình, không có bất cứ ai có quyền được xâm phạm đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người khác dưới mọi hình thức. Quyền này đã được cụ thể hóa ở trong các văn bản quy phạm pháp luật, nổi bật hơn cả chính là pháp luật hình sự. Các hành vi vi phạm pháp luật dù là hành vi cố ý hay vô ý mà ảnh hưởng xấu đến tính mạng, sức khỏe của người khác đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Trong quá trình đấu tranh phòng chống tội phạm, các cơ quan nhà nước đã ra sức ngăn chặn các hành vi phạm tội xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe của mọi người dân. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và mở rộng quan hệ ngoại giao với các quốc gia trên thế giới thì tình hình tội phạm nói chung cũng như tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác diễn ra hết sức phức tạp, tính chất thủ đoạn của tội phạm càng ngày tinh vi và liều lĩnh. Do đó, hoạt động xét xử của Tòa án là vô cùng quan trọng, đảm bảo tính nghiêm minh cũng như sự công bằng của pháp luật. Đây cũng chính là chủ trương của Nghị quyết 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020. Theo đó, việc tăng cường công tác áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử đối với các vụ án hình sự nói chung cũng như tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại đến sức khỏe của người khác là trách nhiệm của những người cầm cân nảy mực, có ý nghĩa quyết định trong việc nâng cao chất lượng của hoạt động xét xử.

Thành phố Hồ Chí Minh là nơi hội tụ nền kinh tế, chính trị, văn hóa và giáo dục khu vực phía nam của Việt Nam. Cũng vì những thuận lợi trên mà TPHCM luôn là thành phố được con người lựa chọn nhiều nhất sinh sống và xây dựng tương lai. Điều này đã tạo điều kiện cho các loại tội phạm phát triển như ma túy, cướp giật tài sản và đặc biệt là tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại đến sức khỏe cho người khác. Thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại đến sức khỏe cho người khác đã một phần nào đó đã đạt được kết quả nhất định đáng khích lệ, góp phần quan trọng trong công cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm. Mặc dù vậy, tình hình tội phạm trên địa bàn TPHCM còn nhiều thách thức, khó khăn, gây bất an đời sống nhân dân. Đối tượng phạm tội ngày càng có xu hướng trẻ, tính bạo lực ngày gia tăng do nhiều nguyên nhân gây bức xúc, bất an trong dư luận. Vấn đề đặt ra nữa là công tác xét xử tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại đến sức khỏe của người khác trên địa bàn TPHCM vẫn còn nhiều sai sót, ảnh hưởng đến uy tín của hệ thống Tòa án, tác động tiêu cực đến lòng tin của nhân dân vào sự công minh, ảnh hưởng đến nhiệm vụ đấu tranh phòng chống tội phạm.

BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) có hiệu lực chính thức từ ngày 01/01/2018 đã giải quyết được rất nhiều vấn đề trong thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự. Tuy nhiên, nghiên cứu quy định của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại đến sức khỏe của người khác còn chưa được rõ ràng, nhiều bất cập cần phải được làm rõ để tạo điều kiện thuận lợi trong công tác áp dụng pháp luật hình sự về tội này trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Từ những phân tích trên, tác giả quyết định lựa chọn đề tài: “Áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác từ thực tiễn Thành Phố Hồ Chí Minh” để làm luận văn thạc sĩ Luật học.

Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Liên quan đến đề tài của luận văn có nhiều công trình khoa học pháp lý ở các dạng tài liệu khác nhau. Một trong các công trình nghiên cứu được kể đến:

Giáo trình, sách chuyên khảo:

Trường Đại học Luật Hà Nội (2007), Giáo trình luật hình sự (phần các tội phạm), Nxb Đại học quốc gia Hà Nội;

Trường Đại học Luật TPHCM (2016), Giáo trình luật hình sự Việt Nam (phần các tội phạm- quyển 1), Nxb Hồng Đức- Hội Luật gia Việt Nam;

Cao Thị Oanh – Lê Đăng Doanh (chủ biên) (2016), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 2015, Nxb Lao động;

Một số giáo trình và sách đã đề cập đến tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác ở khía cạnh tổng quát, đặt tội này trong tổng thể các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người. Hơn thế nữa, các công trình nghiên cứu này chủ yếu phục vụ cho công tác giảng dạy nên chưa đề cập đến các bất cập trong quá trình áp dụng pháp luật.

Tạp chí:

Đỗ Đức Hồng Hà (2004), “Phân biết tội giết người với tội cố ý gây thương tích”, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 3;

Phạm Minh Tuyên (2018), “Một số ý kiến về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của người khác theo quy định tại Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015”, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 1;

Nguyễn Văn Dũng (2018), “Bàn về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác tại Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017”, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 19;

Lương Minh Phương (2013), “Áp dụng pháp luật xong xét xử sơ thẩm các tội xâm phạm tính mạng sức khỏe con người của Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Ninh”, Luận văn thạc sĩ, Học viện chính trị- Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh;

Lại Viết Quang (2015), “Nâng cao hiệu quả hoạt động của Viện Kiểm sát trong giai đoạn điều tra vụ án cố ý gây thương tích do người chưa thành niên gây ra”, Tạp chí Kiểm sát, số

Mỗi một công trình nghiên cứu ở trên luận bàn các vấn đề xoay quanh tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác dưới góc độ lý luận cũng như thực tiễn. Trên cơ sở đó đã đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hơn hệ thống pháp luật hình sự. Tuy nhiên, một số công trình nghiên cứu trên cơ sở Bộ luật hình sự năm 1999, hiện nay Việt Nam đang áp dụng Bộ luật hình sự năm 2015, đã có một số thay đổi so với trước đây. Đa số công trình chỉ tập trung bàn về quy định thực tiễn áp dụng của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong các trường hợp cụ thể mà không nghiên cứu một cách có hệ thống về áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.

Điều đó cho phép tác giả khẳng định đề tài “Áp dụng pháp luật hình sự đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn Thành Phố Hồ Chí Minh” không trùng lặp với các công trình đã nghiên cứu đã công bố.