[Luận văn 2021] Pháp luật về quy hoạch sử dụng đất và thực tiễn thi hành tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk – ThS. Nguyễn Thị Phúc
Định dạng | Link tải |
Định dạng | Link tải |
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
Đất đai là bộ phận hợp thành quan trọng của môi trường Đất không chỉ là nguồn tài nguyên mà còn là nền tảng không gian để phân bổ dân cư và các hoạt động kinh tế – xã hội, không chỉ là đối tượng của lao động mà còn là tư liệu sản xuất không thể thay thế được trong sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp. Khoản 1, Điều 54 của Hiến pháp Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 đã khẳng định rõ vai trò của đất đai như sau: “Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia nguồn lực quan trọng phát triển đất nước, được quản lý theo pháp luật”. Theo đó, Nhà nước đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai và thống nhất quản lý về đất đai, có nhiệm vụ xây dựng quy hoạch và tổ chức triển khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai thuộc lãnh thổ của nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Quy hoạch sử dụng đất là một trong những hoạt động có vai trò lớn đối với sự phát triển kinh tế – xã hội và an ninh quốc phòng của quốc gia. Quy hoạch sử dụng đất hợp lý, khoa học và có tính ổn định cao sẽ thúc đẩy kinh tế – xã hội của quốc gia phát triển bền vững.
Hiện nay, quá trình biến đổi của đất đai không chỉ chịu ảnh hưởng từ các hoạt động nông nghiệp, công nghiệp, các loại chất thải công nghiệp hay chất thải sinh hoạt, tài nguyên đất còn chịu ảnh hưởng của rất nhiều các nhân tố khác như sự gia tăng dân số, tốc độ đô thị hoá,… Việc xuất hiện các điểm dân cư với việc xây dựng công nghiệp, tổ chức không gian trong đô thị chưa tương xứng với các tiêu chuẩn sử dụng đất cũng là một trong những nguyên nhân làm giảm quỹ đất, suy thoái đất nghiêm trọng. Thêm vào đó, hoạt động quy hoạch sử dụng đất hiện nay còn nhiều hạn chế, bất cập ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả quản lý, sử dụng đất, có nguy cơ dẫn đến sự lãng phí nguồn tài nguyên đất đai vô cùng quý giá.
Thực tiễn thi hành các quy định của pháp luật về quy hoạch sử dụng đất trên cả nước nói chung cũng như ở thành phố Buôn Ma thuột, tỉnh Đắk Lắk nói riêng trong những năm qua cho thấy bên cạnh những kết quả đã đạt được, vẫn tồn tại nhiều hạn chế nhất định.
Đứng trước các yêu cầu cấp thiết đó, học viên chọn đề tài “Pháp luật về quy hoạch sử dụng đất và thực tiễn thi hành tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk” làm đề tài cho luận văn thạc sĩ với mong muốn góp phần hoàn thiện pháp luật đất đai, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng đất nói chung, hiểu rõ hơn vai trò quan trọng của quy hoạch xây dựng phát triển địa phương, Góp phần thúc đẩy kinh tế – xã hội ở địa phương phát triển bền vững là cơ sở đánh giá thực trạng quy hoạch sử dụng đất và đề xuất hướng sử dụng hợp lý, bền vững tài nguyên đất trên địa bàn thành phố Buôn Ma thuột, tỉnh Đắk Lắk.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là vấn đề được xã hội đặc biệt quan tâm, vì có quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hợp lý, thực chất sẽ giúp đất nước tận dụng được mọi tiềm năng về đất để phát triển một cách hợp lý, tiết kiệm được các nguồn lực tốt nhất, đồng thời là cơ sở để triển khai thực hiện các chính sách, pháp luật về đất đai nhằm góp phần ổn định chính trị – xã hội, tạo việc làm, nâng cao đời sống, tăng thu nhập, cải thiện đời sống nhân dân.
Pháp luật về quy hoạch sử dụng đất, vấn đề quy hoạch sử dụng đất trong thực tiễn luôn là đề tài thu hút sự quan tâm của nhiều học giả, nhiều nhà nghiên cứu. Với ý nghĩa và tầm quan trọng như vậy, trong thời gian qua đã có nhiều công trình khoa học, sách tham khảo, giáo trình, các luận văn, luận án, các bài báo, tạp chí để cập đến nội dung này ở nhiều góc độ khác nhau, điển hình như:
– Luận án tiến sĩ Luật học “Pháp luật về quy hoạch sử dụng đất thực tiễn tại tỉnh Thừa Thiên Huế” của tác giả Lê Thị Phúc, bảo vệ năm 2015;
– Luận văn thạc sĩ Luật học “Pháp luật về quy hoạch kế hoạch sử dụng đất tại Việt Nam” của tác giả Lê Thị Phúc, bảo vệ năm 2008;
– Giáo trình Luật Đất đai, Đại học Luật Hà Nội – Nhà xuất bản Công an nhân dân 2018. Chủ biên: TS. Trần Quang Huy;
– Giáo trình “Quy hoạch sử dụng đất Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa và hội nhập” – Nxb Nông nghiệp năm 2011, Hà Nội của tác giả Tôn Gia Huyên;
– Bài viết “Một số phương hướng hoàn thiện phương pháp quy hoạch sử dụng đất” của tác giả Hà Minh Hòa tại Kỷ yếu Hội thảo khoa học về Quy hoạch sử dụng đất ngày 24/8/2007;
– Bài viết “Mấy vấn để nhận thức đối với công tác quy hoạch sử dụng đất đai” của tác giả Tôn Gia Huyên tại Kỷ yếu Hội thảo Khoa học về quy trình xây dựng và thực hiện Quy hoạch sử dụng đất cấp cơ sở của Hội khoa học đất Việt Nam năm 2011;
– Bài viết “Quy hoạch sử dụng đất ở theo pháp luật đất đai Việt Nam: Thực trạng và kiến nghị” của tác giả Phạm Hữu Nghị, đăng trên tạp chí Nhà nước và Pháp luật số tháng 10(246)/2008;
Bài viết “Thực trạng quy định của pháp luật về quy hoạch sử dụng đất: Những kiến nghị và giải pháp hoàn thiện” của tác giả Lê Văn Bình, đăng trên Bản thông tin khoa học Lập pháp số 01-2013;
Vấn đề quy hoạch sử dụng đất được nghiên cứu bàn luận và tiếp cận dưới các góc độ khác nhau như: “Quy hoạch xây dựng phát triển đô thị” (2004) của Nguyễn Thế Bá; “Quy hoạch mạng lưới giao thông đô thị” (2005) của Vũ Thị Bình; “Giáo trình Quy hoạch đô thị và khu dân cư nông thôn” (2012) – Nxb Nông nghiệp; “Giáo trình Quy hoạch sử dụng đất” (2015), của Nguyễn Hữu Ngữ – Nguyễn Thị Hải, “Kinh nghiệm nước ngoài về quản lý và pháp luật đất đai” tài liệu tập huấn của Bộ TNMT;
Nhìn chung hiện nay các nghiên cứu về quy hoạch sử dụng đất, pháp luật quy hoạch sử dụng đất đa số dùng lại ở việc nghiên cứu chung về pháp luật đất đai dưới các đề tài khoa học, luận án, giáo trình, các bài viết trên các tạp chí chuyên ngành, các hội thảo nghiên cứu khoa học. Trong đó có đề cập một phần đến pháp luật về quy hoạch sử dụng đất, thực tiễn và những bất cập của pháp luật quy hoạch sử dụng đất ở một số địa phương. Mặc dù có nhiều cách tiếp cận khác nhau về pháp luật quy hoạch sử dụng đất trên cả vấn đề lý luận chung nhất và thực tiễn cụ thể ở một số địa phương tuy nhiên đến thời điểm hiện tại, chưa có đề tài nào đi sâu về quy hoạch sử dụng đất và vai trò của quy hoạch sử dụng đất trong quy hoạch tổng thể về đất đai, phát triển kinh tế – xã hội của thành phố Buôn Ma Thuột – tỉnh Đắk Lắk. Do đó, việc nghiên cứu pháp luật quy hoạch đất ở qua thực tiễn ở thành phố Buôn Ma Thuột – tỉnh Đắk Lắk là việc làm có ý nghĩa khoa học và thực tiễn cao.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận, thực tiễn quy hoạch sử dụng đất, luận văn phân tích, đánh giá thực trạng quy hoạch sử dụng đất ở qua thực tiễn ở thành phố Buôn Ma Thuột – tỉnh Đắk Lắk. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về quy hoạch sử dụng đất và bảo đảm thực hiện pháp luật quy hoạch sử dụng đất ở tại thành phố Buôn Ma Thuột – tỉnh Đắk Lắk.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu trên, đề tài phải thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau đây:
– Hệ thống hóa những vấn đề lý luận của pháp luật đất đai về quy hoạch sử dụng đất;
– Đánh giá thực trạng pháp luật quy hoạch sử dụng đất – qua thực tiễn thi hành tại thành phố Buôn Ma Thuột – tỉnh Đắk Lắk theo cấu trúc nội dung của pháp luật quy hoạch sử dụng đất nhằm xác định những kết quả đạt được, những hạn chế cũng như nguyên nhân dẫn đến hạn chế đó;
– Đề xuất một số giải pháp góp phần đổi mới, hoàn thiện hệ thống pháp luật đất đai nói chung pháp luật về quy hoạch sử dụng đất nói riêng đồng thời nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về quy hoạch sử dụng đất tại thành phố Buôn Ma Thuột – tỉnh Đắk Lắk.
4. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu các học thuyết, các công trình nghiên cứu lý thuyết về pháp luật và việc thực hiện pháp luật về quy hoạch sử dụng đất trên thực tiễn, cụ thể:
– Nghiên cứu các quy định của pháp luật về quy hoạch sử dụng đất;
– Nghiên cứu thực tiễn thi hành pháp luật, nghiên cứu các tài liệu phản ánh kết quả của việc thi hành pháp luật về quy hoạch sử dụng đất tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
– Về thời gian: Đề tài được nghiên cứu trong khoảng thời gian kể từ khi Luật đất đai năm 2013 có hiệu lực đến thời điểm đầu năm 2021.
– Về không gian:
+ Về mặt lý luận: Đề tài nghiên cứu các quy định của hệ thống pháp luật đất đại Việt Nam về điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất;
+ Về mặt thực tiễn: Đề tài nghiên cứu thực tiễn thi hành pháp luật về quy hoạch sử dụng đất tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, bao gồm quy hoạch sử dụng đất thành phố Buôn Ma Thuột và quy hoạch sử dụng đất của các đơn vị trực thuộc thành phố Buôn Ma Thuột.
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận nghiên cứu
Luận văn được nghiên cứu dựa trên nền tảng những quan điểm cơ bản của Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam, chính sách và pháp luật của Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về quy hoạch sử dụng đất.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp chọn điểm nghiên cứu: Đề tài chọn điểm nghiên cứu các loại đơn vị hành chính trong giới hạn địa giới hành chính của thành phố Buôn Ma Thuột tỉnh Đắk Lắk, phương pháp này được thể hiện nhiều nhất ở chương 2 và chương 3, nhằm đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật tại thành phố Buôn Ma Thuột – tỉnh Đắk Lắk và từ đó đánh giá pháp luật, nhằm xây dựng các giải pháp chung cho cả nước nói chung cũng như thành phố Buôn Ma Thuột – tỉnh Đắk Lắk nói riêng trong việc hoàn thiện pháp luật từ kết quả nghiên cứu ở thành phố Buôn Ma Thuột – tỉnh Đắk Lắk.
– Phương pháp phân tích, so sánh, thống kê, tổng hợp: Sau khi thu thập được các số liệu và tài liệu, tiến hành phân tích xử lý các số liệu và tài liệu thu thập được để phục vụ cho việc phân tích, đánh giá toàn diện về tình hình thực hiện pháp luật về quy hoạch sử dụng đất tại thành phố Buôn Ma Thuột – tỉnh Đắk Lắk. Phương pháp so sánh, thống kê, luận văn đã đánh giá thực trạng và tình hình thực hiện pháp luật về quy hoạch sử dụng đất – qua thực tiễn quy hoạch và thực hiện quy hoạch đất tại địa phương này, về các khía cạnh như quy hoạch sử dụng đất với quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội, quy hoạch sản xuất, quy hoạch xây dựng trình tự, thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt và tổ chức thực hiện quy hoạch đất. Qua đó xác định những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân dẫn đến những tồn tại, hạn chế, đối chiếu với các yêu cầu của pháp luật quy hoạch để chỉ ra những bất cập của pháp luật quy hoạch hiện hành.
Phương pháp mô tả luật, phân tích quy phạm: Được sử dụng để làm rõ nội dung của pháp luật quy hoạch sử dụng đất, những bất cập hạn chế của pháp luật liên quan đến quy hoạch sử dụng đất ở tại chương 2.
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
6.1. Ý nghĩa khoa học
Luận văn làm rõ một số vấn đề lý luận về quy hoạch sử dụng đất và pháp luật quy hoạch sử dụng đất như khái niệm, đặc điểm và nội dung cơ bản. Từ góc độ lý luận luận văn xác định nội dung pháp luật quy hoạch sử dụng đất đồng thời chỉ ra những nhân tố ảnh hưởng đến quy hoạch sử dụng đất như điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội. Trên cơ sở đó, phân tích, làm rõ các ưu điểm, tồn tại, hạn chế, mức độ thống nhất giữa pháp luật quy hoạch sử dụng đất với pháp luật của các lĩnh vực có liên quan và đề xuất các định hướng hoàn thiện quy định của pháp luật.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn đưa ra phương hướng hoàn thiện pháp luật về quy hoạch sử dụng đất và nâng cao hiệu quả quy hoạch sử dụng đất ở Việt Nam nói chung và thực tiễn áp dụng tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk nói riêng.
7. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận nội dung của luận văn được chia thành ba chương gồm:
Chương 1. Những vấn đề chung về quy hoạch sử dụng đất, Pháp luật về quy hoạch sử dụng đất.
Chương 2. Thực tiễn thi hành pháp luật về quy hoạch sử dụng đất tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
Chương 3. Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về quy hoạch sử dụng đất qua thực tiễn tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
Định dạng | Link tải |