[Luận văn 2020] Pháp luật Việt Nam về các nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và thực tiễn thi hành – ThS. Phạm Quang Long
Định dạng | Link tải |
Định dạng | Link tải |
1. Lý do chọn đề tài
Cũng như các quốc gia khác trên thế giới, đất đai được coi là nguồn tài nguyên thiên nhiên vô giá, có vai trò to lớn trong sự nghiệp phát triển của mỗi quốc gia. Việc biến đổi khí hậu khiến mực nước biển ngày càng tăng cao nhấn chìm một phần diện tích đất không nhỏ, cùng với sự phát triển kinh tế – xã hội dẫn đến bùng nổ dân số và hiện trạng sử dụng đất như hiện nay đã làm cho nguồn tài nguyên đất ngày càng suy thoái, khan hiếm. Do vậy, việc bảo vệ được nguồn tài nguyên giới hạn này thông qua sự tính toán, phân bổ hợp lý để sử dụng hiệu quả nguồn lực tối đa từ đất đai là điều vô cùng cấp thiết. Hòa chung với tiến trình của toàn thế giới, Việt Nam sử dụng các nguyên tắc lập QH, KH SDĐ là nền tảng.
Hệ thống pháp luật đất đai ở Việt Nam được coi là một thành tố quan trọng trong hệ thống pháp luật hiện hành. Đặc biệt, trong quá trình đổi mới, nhà nước đã từng bước xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đất đai đáp ứng các yêu cầu quản lý và sử dụng đất trong cơ chế thị trường. Nhà nước sử dụng các nguyên tắc lập quy hoạch kế hoạch sử dụng đất nhằm phát triển và tận dụng tối ưu hóa nguồn lực đất đai, đảm bảo quyền cơ bản vô cùng quan trọng và thiết yếu của mỗi cá nhân, tổ chức trong việc sử dụng đất, phục vụ hiệu quả cho hoạt động của Nhà nước và xã hội. Mỗi nguyên tắc, quy định được ban hành nhằm đáp ứng các mục tiêu riêng và phù hợp với đối tượng mà Nhà nước cần quản lý và điều tiết.
Việc QH, KH SDĐ là một vấn đề mang tính kinh tế, xã hội nhưng cũng là vấn đề phức tạp về mặt pháp lý. Với mục tiêu giải quyết các bất cập còn tồn tại trong Luật đất đai năm 2003, ngày 29/11/2013 Quốc hội đã ban hành Luật Đất đai 2013 nhằm giải quyết dứt điểm các vấn đề trong việc QH, KH SDĐ nói chung và các nguyên tắc lập QH, KH SDĐ nói riêng. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành pháp luật trong việc sử dụng đất vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế cần có điều chỉnh hoặc hướng dẫn cụ thể từ phía cơ quan quản lý Nhà nước. Chính từ thực tiễn này, tác giả đã chọn đề tài: “Pháp luật Việt Nam về các nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và thực tiễn thi hành” để nghiên cứu và làm rõ hơn về thực trạng thực thi, áp dụng pháp luật đất đai trong việc QH, KH SDĐ hiện nay tại Việt Nam.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Vấn đề pháp luật về đất đai nói chung và pháp luật về việc QH, KH SDĐ nói riêng hiện đang thu hút sự chú ý, quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu và đã được đề cập nhiều trong các công trình nghiên cứu trước đây mà tiêu biểu phải kể đến như
– PGS. TS. Phạm Hữu Nghị, “Quy hoạch kế hoạch sử dụng đất theo pháp luật Việt Nam. Thực trạng và kiến nghị”, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 10/2008;
– Lê Thị Phúc, “Pháp luật về quy hoạch kế hoạch sử dụng đất tại Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ luật học, Khoa luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2008.
– TS. Nguyễn Đình Bồng, “Công tác quy hoạch sử dụng đất, giao đất cho thuê đất chuyển mục đích sử dụng đất trong quản lý nhà nước về đất đai”, tham luận hội thảo, Hà Nội, 2012.
– Nguyễn Thảo, “Kinh nghiệm về quy hoạch sử dụng đất của một số nước trên thế giới”, 2013.
– ThS Lê Thị Phúc, “Pháp luật về quy hoạch sử dụng đất qua thực tiễn tại Thừa Thiên Huế”, Luận án tiến sĩ luật học, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2014.
– Nguyễn Thị Phương Thảo, “Pháp luật về quy hoạch kế hoạch sử dụng đất từ thực tiễn thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An”, Luận văn thạc sĩ, Khoa luật, Học viện khoa học xã hội, 2016.
Tuy nhiên, phần lớn các công trình nghiên cứu ở những mức độ và phạm vi khác nhau đều có xu hướng tập trung vào việc tìm hiểu lý thuyết hoặc lý luận pháp luật đất đai, trong đó có một số vấn đề khá điển hình và mang tính thời sự như việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, vấn đề giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất… Đặc biệt, trong thời kỳ gần đây mặc đủ pháp luật về đất đai đã có những thay đổi rất đáng kể nhưng chưa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu về mặt thực tiễn thi hành các nguyên tắc lập QH, KH SDĐ tại Việt Nam – với tư cách là một luận văn thạc sĩ luật học. Vì vậy, luận văn với đề tài “Pháp luật Việt Nam về các nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và thực tiễn thi hành” có thể xem là một trong những đề tài góp phần làm rõ bức tranh thực tiễn thực hiện pháp luật đất đai, cụ thể là nguyên tắc lập QH, KH SDĐ thông qua việc phân tích, đánh giá các quy định của pháp luật đất đai và tìm hiểu thực tiễn quá trình thi hành, áp dụng pháp luật đất đai tại Việt Nam hiện nay.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Mục đích nghiên cứu của đề tài luận văn là trên cơ sở những vấn đề lý luận về pháp luật đất đai về các nguyên tắc lập QH, KH SDĐ ở Việt Nam hiện nay để đưa ra đánh giá thực trạng pháp luật cũng như thực tiễn thi hành.
Để đạt được mục đích nêu trên, luận văn có nhiệm vụ sau:
– Nghiên cứu, làm rõ hơn một số vấn đề lý luận cơ bản về các nguyên tắc lập QH, KH SDĐ và cơ chế điều chỉnh;
– Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật đất đai đối với các nguyên tắc lập QH, KH SDĐ và thực tiễn thi hành hiện nay ở Việt Nam;
– Đề xuất định hướng và giải pháp có tính thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật đất đai trong việc lập QH, KH SDĐ tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
4. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu chủ yếu của luận văn là các quy định pháp luật đất đai đối với các nguyên tắc lập QH, KH SDĐ hiện nay và thực tiễn thi hành pháp luật tại Việt Nam.
Về phạm vi nghiên cứu, luận văn tập trung vào việc nghiên cứu, đánh giá nội dung các quy định của pháp luật đất đai đối với các nguyên tắc lập QH, KH SDĐ hiện nay và thông qua tình hình thực thi pháp luật đất đai tại Việt Nam để từ đó đưa ra các nhận xét và kiến nghị hoàn thiện pháp luật.
5. Các phương pháp nghiên cứu
Để triển khai thực hiện đề tài, luận văn sử dụng phối hợp nhiều phương pháp nghiên cứu được áp dụng phổ biến trong khoa học xã hội và nhân văn như:
– Phương pháp phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, so sánh đối chiếu được sử dụng để làm rõ các vấn đề lý luận về pháp luật đất đai đối với các nguyên tắc lập QH, KH SDĐ và đánh giá thực trạng pháp luật có liên quan ở Việt Nam hiện nay.
– Phương pháp thống kê, khảo sát được sử dụng để xử lý các thông tin, số liệu thực tế về quá trình thực thi pháp luật đất đai đối với các nguyên tắc lập QH, KH SDĐ tại Việt Nam hiện nay
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
Luận văn góp phần vào việc xây dựng luận cứ khoa học trong quá trình hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về các nguyên tắc lập QH, KH SDĐ tại Việt Nam.
Luận văn đã lập luận quan điểm, nêu định hướng hoàn thiện pháp luật về các nguyên tắc lập QH, KH SDĐ tại Việt Nam và đưa ra những giải pháp thuộc hai nhóm: (1) hoàn thiện pháp luật về các nguyên tắc lập QH, KH SDĐ; (2) giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về các nguyên tắc lập QH, KH SDÐ.
Kết quả của đề tài ngoài việc đóng góp vào việc đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật về các nguyên tắc lập QH, KH SDĐ tại Việt Nam và đề ra những đề xuất, kiến nghị được đúc kết trong quá trình nghiên cứu liên quan sẽ góp phần trực tiếp vào quá trình thực thi Luật Đất đai hiện hành. Hơn nữa, luận văn là tài liệu tham khảo không chỉ cho các nhà hoạch định chính sách đất đai, các nhà quản lý đất đai mà còn là tài liệu tham khảo phục vụ nghiên cứu, học tập ở các cơ sở đào tạo luật học ở nước ta.
7. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn được thiết kế gồm 3 chương như sau:
Chương 1: Khái quát về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và pháp luật về các nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
Chương 2: Thực trạng pháp luật về các nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và thực tiễn thi hành tại Việt Nam.
Chương 3: Định hướng, giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về các nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất tại Việt Nam và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về việc quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
Định dạng | Link tải |