[Luận văn 2021] Pháp luật về vấn đề minh bạch, công khai và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và thực tiễn triển khai – ThS. Đỗ Tuyết Anh
Định dạng | Link tải |
Định dạng | Link tải |
1. Tính cấp thiết của đề tài
Theo Hiến pháp năm 2013, đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, nguồn lực quan trọng phát triển đất nước, được quản lý theo pháp luật. Theo đó việc khai thác và sử dụng đất đai cần có quy hoạch, kế hoạch phù hợp với các điều kiện về chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa tại mỗi giai đoạn cụ thể nhằm bảo đảm tài nguyên đặc biệt này được sử dụng có hiệu quả, đúng mục đích, không gây lãng phí.
Xác định được vai trò đó của đất đai, Luật Đất đai 2013 đã cụ thể hóa nguyên tắc đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất theo quy định của Luật. Trong đó quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đóng vai trò then chốt, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đòi hỏi cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền phải có chiến lược không chỉ trước mắt mà cả lâu dài nhằm sử dụng tài nguyên đất đúng với các yêu cầu đặt ra góp phần quan trọng vào việc phát triển chung của quốc gia, đưa Việt Nam sớm trở thành nước phát triển về mọi mặt. Tuy nhiên, muốn có quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất có chất lượng phản ánh được lợi ích của quốc gia, của các chủ thể sử dụng đất thì nguyên tắc công khai, minh bạch và dân chủ đóng vai trò rất quan trọng.
Công khai, minh bạch và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất sẽ giúp Nhà nước quản lý đất đai một cách tốt hơn, hiệu quả hơn, đồng thời đảm bảo cho quyền của các chủ thể đối với đất đai. Bên cạnh đó, nó cũng giúp người dân hiểu đúng và đầy đủ mục tiêu của Nhà nước là phát triển chung, vì một mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng và văn minh. Từ đó, người dân chấp hành tốt, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình đối với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về đất đai nói chung và quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nói riêng.
Ở nước ta, mặc dù đã có nhiều bước tiến rõ ràng từ hoạt động lập pháp đến thực tiễn thực hiện các quy định đảm bảo công khai, minh bạch và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất như quy định trình tự, thủ tục đăng ký, thống kê đất đai, quy định về công khai các thủ tục, trình tự, nội dung về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, song lĩnh vực này còn bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém như hệ thống thông tin chưa đầy đủ, chính xác, chưa đảm bảo đầy đủ điều kiện về tính minh bạch, công khai trong tiếp cận thông tin quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, chế tài đối với các hành vi vi phạm nguyên tắc công khai, minh bạch và dân chủ chưa đầy đủ, rõ ràng, còn có những quy định chồng chéo ảnh hưởng đến việc thực hiện công khai, minh bạch, dân chủ đối với lĩnh vực đất đai…
Nhận thức được vai trò quan trọng của nguyên tắc minh bạch, công khai và dân chủ trong kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất và góp phần đưa ra ý kiến khắc phục hạn chế trong đảm bảo nguyên tắc trên, tôi lựa chọn đề tài “Pháp luật về vấn đề minh bạch, công khai và dân chủ trong quy hoạch kế hoạch sử dụng đất và thực tiễn triển khai” làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành Luật Kinh tế.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Hiện nay nước ta đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Do vậy, vấn đề sử dụng đất cho các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, văn hóa, quốc phòng – an ninh .. đang là một trong các vấn đề trọng tâm và được Nhà nước cũng như mọi tổ chức, cá nhân quan tâm đặc biệt. Tuy nhiên, so với các chế định pháp luật về đất đai nói chung và về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất nói riêng, các nghiên cứu về công khai, minh bạch và dân chủ còn rất ít.
Qua nghiên cứu, tôi thấy có những công trình như: i) Nhận diện và giảm thiểu các rủi ro dẫn đến tham nhũng trong quản lý đất đai ở Việt Nam, sách tham khảo, nhà xuất bản Chính trị Quốc gia – Sự thật, năm 2011; ii) Báo cáo số 193/BC-BTNMT về tổng kết tình hình thi hành Luật Đất đai 2003 và định hướng sửa đổi Luật Đất Đai, ngày 6/9/2012 của Bộ Tài nguyên và Môi trường; iii) Giám sát, phản biện xã hội, minh bạch thông tin trong lĩnh vực quản lý đất đai – những hạn chế bất cập và giải pháp hoàn thiện của Võ Đình Toàn, Lê Thị Thúy Nga, tạp chí Nghề luật, Học viện Tư pháp, số 2/2017; iv) Pháp luật về minh bạch trong tiếp cận thông tin về đất đai và thực tiễn thi hành – luận văn thạc sĩ Luật học của Trần Thị Thanh Thảo do PGS. TS Nguyễn Quang Tuyển hướng dẫn, trường đại học Luật, Hà Nội- 2019; v) Tìm hiểu vấn đề công khai, minh bạch trong các quy định về quản lý và sử dụng đất, luận văn thạc sĩ Luật học, trường Đại học Luật Hà Nội…
Có thể thấy những công trình nghiên cứu mà học viên tìm hiểu chủ yếu tập trung ở các lĩnh vực như quyền được tiếp cận thông tin đất đai, tỉnh công khai, minh bạch trong cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, làm rõ được các khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của công khai, minh bạch và dân chủ trong lĩnh vực đất đai, đưa ra các thực trạng công khai minh bạch trong các hoạt động của lĩnh vực đất đai và có những đóng góp nhất định đưa ra các giải pháp góp phần nâng cao nguyên tắc này trong các quy định về đất đai… Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu này, do bối cảnh thực hiện nên mới chủ yếu đề cập các quy định của Luật Đất đai 2003 và Luật Đất đai năm 2013 mà chưa cập nhật Luật Quy hoạch 2017 và Luật bổ sung các vấn đề về quy hoạch 2017. Hơn nữa, chưa có nghiên cứu nào tập trung vào nội dung nguyên tắc công khai, minh bạch và dân chủ đối với giai đoạn quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Trên cơ sở tiếp thu những kết quả nghiên cứu của các công trình liên quan đến đề tài đã được công bố, với luận văn này, học viên nghiên cứu sâu và đầy đủ các vấn đề liên quan đến công khai, minh bạch trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và thực tiễn triển khai ở nước ta hiện nay.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Luận văn có mục đích nghiên cứu là làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn của pháp luật về công khai, minh bạch và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, từ đó. Nêu giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về công khai, minh bạch và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất ở nước ta trong giai đoạn hiện nay.
Để đạt được mục đích nêu trên, luận văn có các nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:
– Lý giải các vấn đề lý luận của pháp luật về công khai, minh bạch và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất;
– Phân tích, giải thích, bình luận, đánh giá thực trạng pháp luật về công khai, minh bạch và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất;
– Phản ánh thực tiễn triển khai pháp luật về công khai, minh bạch và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất;
– Đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về công khai, minh bạch và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất ở nước ta.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1. Đối tượng nghiên cứu:
– Nội dung lý luận về công khai, minh bạch và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, về pháp luật công khai, minh bạch và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất;
– Các văn bản pháp luật về công khai, minh bạch và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất;
– Thực tiễn triển khai công khai, minh bạch và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
4.2. Phạm vi nghiên cứu:
Luận văn thạc sĩ này giới hạn phạm vi nghiên cứu vào các vấn đề cụ the sau:
– Giới hạn về nội dung: Luận văn nghiên cứu các quy định của Luật Đất đai 2013, Luật Quy hoạch 2017, Luật bổ sung các vấn đề về quy hoạch 2017 và các văn bản hướng dẫn thi hành, tập trung vào các nội dung chính về công khai, minh bạch và dân chủ trong các nội dung của quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
– Giới hạn về thời gian: Luận văn nghiên cứu các quy định lấy mốc thời gian từ năm 2013 (thời điểm Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực) cho đến nay. – Giới hạn về không gian Luận văn nghiên cứu đề tài với giới hạn về không gian là trong phạm vi cả nước.
5. Phương pháp nghiên cứu đề tài
Để đảm bảo hoàn thành tốt các nội dung nghiên cứu tính công khai, minh bạch và dân chủ trong kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất hiện nay, luận văn đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:
– Phương pháp luận của đề tài chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử với yêu cầu nhìn nhận các vấn đề của đề tài trong mỗi quan hệ biện chứng với nhau, trong bối cảnh lịch sử cụ thể của Việt Nam.
– Phương pháp phân tích, tổng hợp được sử dụng để tìm hiểu những vấn đề lý luận liên quan đến tính công khai, minh bạch, dân chủ trong pháp luật về kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất.
– Phương pháp bình luận, giải thích pháp luật được sử dụng tại Chương 2 để phân tích và đánh giá pháp luật công khai, minh bạch và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
– Phương pháp hệ thống được sử dụng tại Chương 3 nhằm nêu các giải pháp xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về công khai, minh bạch và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất ở nước ta.
Trong luận văn còn sử dụng phương pháp lịch sử và phương pháp so sánh.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài luận văn
Thứ nhất, làm rõ hơn những vấn đề về lý luận của pháp luật về công khai, minh bạch và dân chủ trong kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất ở nước ta.
Thứ hai, kết quả nghiên cứu của đề tài có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong quá trình nghiên cứu hoàn thiện pháp luật và tổ chức thực hiện về công khai, minh bạch và dân chủ trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất ở nước ta.
Thứ ba, luận văn với các kết quả nghiên cứu đạt được có thể được sử dụng là tài liệu tham khảo trong các cơ sở nghiên cứu và đào tạo về luật học.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận thì luận văn gồm ba chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận của pháp luật về công khai, minh bạch và dân chủ trong kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất.
Chương 2: Thực trạng pháp luật về công khai, minh bạch và dân chủ trong kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất và thực tiễn triển khai.
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về công khai, minh bạch và dân chủ trong kế hoạch, quy hoạch sử dụng đất.
Định dạng | Link tải |