[Luận văn 2021] Pháp luật về kỷ luật lao động sa thải và thực tiễn thực hiện tại tỉnh Quảng Ninh – ThS. Hoàng Nguyên Ngọc

[Luận văn 2021] Pháp luật về kỷ luật lao động sa thải và thực tiễn thực hiện tại tỉnh Quảng Ninh – ThS. Hoàng Nguyên Ngọc

1. Tính cấp thiết của đề tài

Đứng trước tình hình hội nhập kinh tế, quốc tế cùng với đó là quá trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế toàn diện, Việt Nam đang đứng lên là một đất nước đang phát triển có nền kinh tế với thu nhập bình quân đầu người tương đối ổn định. Làm thế nào để có thể vừa tạo lập được thành công trong môi trường cạnh tranh đầy khắc nghiệt và biến động ấy mà phải tuân thủ và chấp hành đúng pháp luật. Bài toán đó cũng là một bài toán khó giải đối với các nhà làm luật và cơ quan quản lý của nhà nước. Để làm được điều đó một cách toàn diện đòi hỏi các cấp lãnh đạo, cơ quan quản lý nói chung và các doanh nghiệp trong nước nói riêng phải học hỏi để nâng cao kỹ năng chuyên môn hiểu biết về pháp luật liên quan đến hoạt động kinh doanh của Việt Nam cũng như thế giới như: Luật doanh nghiệp, Luật Thương mại, Luật Lao động Luật Đầu tư… Một trong những vấn đề pháp luật mà các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức, doanh nghiệp cần quan tâm hiện nay là những quy định có liên quan đến vấn đề về pháp luật lao động.

Kỷ luật lao động là nền tảng là bước đầu trong quan hệ lao động trong các tổ chức và doanh nghiệp dựa vào những chuẩn mực, quy định chung của kỷ luật lao động mà các cá nhân trong doanh nghiệp thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình từ đó giúp họ thực hiện công việc một cách hiệu quả với năng suất và chất lượng được đảm bảo. Chấp hành tốt kỷ luật lao động sẽ làm cho thời gian làm việc hữu ích tăng lên. Các quy trình máy móc thiết bị và được sử dụng tốt hơn vào mục đích sản xuất từ đó quá trình sản xuất diễn ra liên tục tạo điều kiện cho áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật kinh nghiệm tiên tiến vào sản xuất.

Vấn đề hiện nay đối với các tổ chức và các doanh nghiệp, nhằm để tạo lập được sự cân bằng và hiệu quả trong quá trình kinh doanh và sản xuất, không chỉ cần nắm bắt được cơ hội mà phải biết quản lý lao động sao cho có thể tận dụng sử dụng được tối đa các nguồn lao động hiện có. Để quản lý được nguồn lao động hiện có, kèm theo các quy trình quản lý của công ty thì việc xây dựng và nâng cao ý thức chấp hành kỷ luật lao động là yếu tố đặc biệt quan trọng và cần được các doanh nghiệp và các tổ chức phải đề cao thực hiện. Kỷ luật lao động là một biện pháp mạnh và rất hiệu quả giúp các tổ chức và doanh nghiệp duy trì kỷ cương và kỷ luật trong quá trình làm việc, từ các yếu tố quan trọng đó nâng cao hiệu quả làm việc và ngăn chặn được các xung đột và tranh chấp không đáng có giữa người sử dụng lao động và người lao động có thể xảy ra.

Bộ luật Lao động năm 2019 đã được Quốc hội thông qua ngày 20/11/2019 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2021. Sau khi có hiệu lực Bộ luật Lao động được được các nhà làm luật đánh giá là có nhiều điểm mới và có hiệu quả thi hành tốt hơn nhờ áp dụng một số điều ước quốc tế. Đồng thời đã có sự phân chia quyền lợi giữa một bên là người lao động và người sử dụng lao động trong đó nội dung quan trọng mà cần nghiên cứu một cách cụ thể và khoa học là quy định về Luật lao động vấn đề trên không được tìm hiểu và nghiên cứu chính xác và đối chiếu với pháp luật. Kỷ luật lao động có thể dẫn đến ảnh hưởng đến người sử dụng lao động gây khó khăn trong công tác quản lý và quá trình giải quyết các vi phạm pháp luật liên quan, từ tình hình đó rất dễ xảy ra khiếu kiện, khiếu nại tranh chấp không đáng có giữa người sử dụng lao động và người lao động có thể còn gây nên các hệ lụy nguy hiểm hơn phát sinh dẫn đến các tranh chấp lao động tập thể như: Đình công, bãi công của toàn bộ tập thể người lao động doanh nghiệp, tổ chức dẫn đến quá trình kinh doanh sản xuất của các tổ chức và doanh nghiệp gánh chịu nhiều thiệt hại to lớn, dẫn đến phá sản, giải thể và làm tình hình lao động bất ổn định từ đó tình trạng thất nghiệp gia tăng.

Tỉnh Quảng Ninh là tỉnh thành lớn nằm tại vùng kinh tế phát triển trọng điểm phía bắc, có phần diện tích rất lớn, kinh tế những năm gần đây phát triển mạnh với chủ trương mở rộng diện tích, với đó là nguồn tài nguyên phong phú như: Than đá và nguồn thủy hải sản dồi dào với tiềm năng phát triển các ngành công nghiệp và du lịch do đó để đáp ứng được quá trình phát triển hiện nay, theo đó các tổ chức và doanh nghiệp và người lao động trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh là rất lớn. Bởi vậy, quá trình đảm bảo quá trình thực tiễn thực hiện tốt kỷ luật lao động tại các tổ chức và các doanh nghiệp là một vấn đề đang được đề cao và coi đó là một mục tiêu quan trọng để thực hiện quan trọng hơn hết đối với giai đoạn hiện nay khi Bộ luật Lao động 2019 đã có hiệu lực thi hành.

Mặc dù các quy định của pháp luật Lao động về kỷ luật lao động đối với các tổ chức doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh và sản xuất, bắt nguồn từ sự quan trọng phải làm rõ các quy định của pháp luật về kỷ luật lao động bằng hình thức sa thải trong Bộ luật Lao động 2019. Với nhu cầu hướng đến một giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về kỷ luật lao động theo Bộ luật Lao động 2019 cùng với đó tạo dựng nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật lao động tại các tổ chức và các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Với những lý do trên, học viên xin lựa chọn đề tài: “Pháp luật về kỷ luật lao động sa thải và thực tiễn thực hiện tại tỉnh Quảng Ninh” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ của mình, với mong muốn góp phần nhỏ vào công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật đối với các doanh nghiệp, tổ chức tại tỉnh Quảng Ninh nói riêng và Pháp luật Việt Nam nói chung.

2. Tình hình thực tiễn đề tài

Kỷ luật lao động bằng hình thức sa thải là một vấn đề nhận được sự quan tâm cùng với đó đồng thời ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của các tổ chức, doanh nghiệp và đặc biệt là người sử dụng lao động và người lao động đang làm việc tại các tổ chức, doanh nghiệp đó. Đã có nhiều giáo trình, sách, khóa luận luận văn, luận án các bài báo của nhiều tác giả khác nhau nghiên cứu về vấn đề này. Có thể kể đến một số công trình khoa học liên quan trực tiếp đến đề tài như sau:

– Giáo trình Luật lao động của một số trường đại học như: Giáo trình Luật lao động của đại học Quốc gia Hà Nội; Giáo trình Luật lao động của Trường Đại học Luật Hà Nội xuất bản năm 2016….

– Một số cuốn sách, tạp chí chuyên môn liên quan đến vấn đề kỷ luật sa thải như “Bình luận khoa học Bộ luật Lao động nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” của Tiến sĩ Lưu Bình Nhưỡng, năm 2015, sách “Tìm hiểu bộ luật Lao động Việt Nam”, của tác giả Phạm Công bảy năm 2002;

– Trong nhiều bài Tạp chí, Luận văn Thạc sĩ, Luận án tiến sĩ tại nhiều trường Đại học cũng đã phân tích và nghiên cứu cụ thể về kỷ luật lao động sa thải như sau:

+ Một số tạp chí khoa học như “Một số vấn đề về kỷ luật lao động trong Bộ luật lao động của Thạc sĩ Nguyễn Hữu Chí đăng trên tạp chí luật học số 2 năm 1998; “Khái niệm và bản chất pháp lí của kỷ luật lao động” của Thạc sĩ Trần Thị Thúy Lâm đăng trên tạp chí Luật học số 9 năm 2006;

+ Bài viết tạp chí: “Về hậu quả pháp lý của kỷ luật lao động sa thải trái pháp luật”, của Thạc sĩ Trần Thị Thúy Lâm đăng trên tạp chí Nghề luật, Học viện Tư pháp số 2 năm 2006;

+ Bài viết tạp chí: “Căn cứ và nguyên tắc cơ bản khi áp dụng hình thức xử lý kỷ luật lao động sa thải”, của tác giả: Nguyễn Thành Vinh. Bài viết đăng trên tạp chí Dân chủ và Pháp luật Bộ Tư pháp 2018, bài viết trên đã đề cập đến căn cứ áp dụng, theo điều 126 BLLĐ năm 2012 đối với hình thức xử lý kỉ luật sa thải được người sử dụng lao động áp dụng và nguyên tắc cơ bản khi áp dụng hình thức xử lí kỷ luật lao động sa thải.

+ Luận án tiến sĩ Luật học: “Kỷ luật sa thải theo pháp luật Lao động Việt Nam”, tác giả Nguyễn Thành Vinh, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam. – Năm 2019.

+ Luận án tiến sĩ Luật học: “Pháp luật về kỷ luật lao động ở Việt Nam – thực trạng và phương hướng hoàn thiện”, của tác giả Trần Thị Thúy Lâm – Năm 2007.

+ Luận văn Thạc sĩ: “Kỷ luật sa thải theo Bộ luật Lao động năm 2012 và thực tiễn thi hành tại tỉnh Hòa Bình”, của tác giả: Đình Trường Sơn, Trường Đại học Luật Hà Nội. – Năm 2019.

+ Luận văn Thạc sĩ: “Kỷ luật sa thải theo pháp luật Lao động Việt Nam và thực tiễn xét xử tại Tòa án Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh”, của tác giả: Tống Văn Hùng, Trường Đại học Luật Hà Nội. – năm 2016.

+ Luận văn Thạc sĩ: “Các hình thức xử lý kỷ luật lao động trong pháp luật Lao động Việt Nam hiện hành”, tác giả: Phùng Văn Trường khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội – năm 2016.

+ Luận văn Thạc sĩ: “Các hình thức kỷ luật Lao động theo Pháp luật Việt Nam qua thực tiễn thực hiện tại Tỉnh Quảng trị”, tác giả: Nguyễn Hữu Phương, Trường đại học Luật, Đại học Huế – Năm 2018.

+ Luận văn Thạc sĩ: “Pháp luật về xử lý kỷ luật lao động theo hình thức sa thải và thực tiễn thực hiện tại Công ty TNHH MTV Cơ khí Hà Nội, tác giả: Nguyễn Công Giang, Trường Đại học Luật Hà Nội – Năm 2020.

+ Luận văn Thạc sĩ: “Kỷ luật lao động từ thực tiễn các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn”, tác giả: Ngô Vi Cường Trường Đại học Luật Hà Nội – Năm 2018.

+ Luận văn Thạc sĩ: “Pháp luật về kỷ luật sa thải và thực tiễn giải quyết tranh chấp về kỷ luật sa thải tại Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội”, tác giả: Ngô Thị Thanh Hà, Trường Đại học Luật Hà Nội – Năm 2019.

Qua các công trình nghiên cứu khoa học cụ thể ở trên nhận thấy vấn đề về kỷ luật lao động đang được quan tâm tìm hiểu và đi cùng với nghiên cứu học hỏi với mục đích nhằm nâng cao hoàn thiện xây dựng hệ thống pháp luật Việt Nam góp phần xây dựng nâng cao nhận thức và hiệu quả thực thi pháp luật. Tình hình đất nước đang phát triển và thay đổi từng ngày, Bộ luật Lao động năm 2019 vừa có hiệu lực thi hành đã tạo một bước đà rất lớn tác động lên các tổ chức, các doanh nghiệp nước ta nói chung và các tổ chức doanh nghiệp tại tỉnh Quảng Ninh nói riêng từ đó có thể thấy việc nghiên cứu đề tài kỷ luật lao động sa thải theo Bộ Luật Lao động năm 2019 là việc quan trọng cần thiết nhằm mục đích tìm hiểu nghiên cứu từ đó đưa ra đề xuất hoàn thiện các quy định của Pháp luật về kỷ luật lao động sa thải để phù hợp để áp dụng trong thực tế.

Qua đó, nhận thấy việc lựa chọn đề tài: “Pháp luật về kỹ thuật lao động sa thải và thực tiễn thực hiện tại tỉnh Quảng Ninh” là đề tài luận văn đáp ứng được tính mới và có ý nghĩa lý luận thực tiễn, từ đó có thể làm cơ sở để làm nguồn tài liệu tham khảo và cơ sở xây dựng hoàn thiện hệ thống pháp luật từ đó góp phần nâng cao hiệu quả trong việc thực tiễn thi hành tại địa phương.

3. Mục đích nghiên cứu và nghiệm vụ nghiên cứu đề tài

Mục đích ứng dụng nghiên cứu đề tài của Luận văn là làm sáng tỏ những vấn đề liên quan đến thực tiễn thực hiện về kỷ luật lao động bằng hình thức sa thải đi kèm với đó bằng việc đánh giá cụ thể các chi tiết các quy định của Bộ luật Lao động năm 2019, đồng thời đưa ra các đề xuất, phương hướng chung để hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực tiễn thi hành đối với thực tế tại các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.

Để hoàn thành mục tiêu ứng dụng thực tiễn quan trọng này, bài Luận văn sau đây đề ra những nhiệm vụ mấu chốt và định hướng thực tiễn thực hiện để triển khai như sau:

Thứ nhất, tổng hợp và dẫn chứng làm rõ các nội dung liên quan đến vấn đề về kỷ luật Lao động bằng hình thức sa thải cụ thể như Khái niệm, đặc điểm, nội dung quy định pháp luật, vai trò, ý nghĩa của kỷ luật lao động bằng hình thức sa thải.

Thứ hai, nâng cao khả năng tìm hiểu, thu thập các nội dung văn bản pháp luật, đưa ra những phân tích chi tiết quy định của pháp luật Lao động về kỷ luật lao động để thực tiễn áp dụng trong thực tế.

Thứ ba, từ những kiến thức quan trọng và bài Luận văn định hướng ứng dụng đã đạt được học viên tiếp tục tiến hành việc học hỏi, áp dụng thực tế cùng với tìm hiểu nghiên cứu cụ thể và nâng cao hơn

Thứ tư, đưa ra một số đề xuất và giải pháp định hướng ứng dụng cụ thể nhằm tiến hành hiệu quả thực hiện pháp luật kỷ luật lao động bằng hình thức sa thải tại các tổ chức và doanh nghiệp hoạt động tại địa bàn tỉnh Quảng Ninh.

4. Phạm vi ứng dụng và đối tượng nghiên cứu đề tài

Đối tượng ứng dụng, nghiên cứu của đề tài:

Đối tượng ứng dụng và nghiên cứu của luận văn tập và đưa ra những phân tích bằng góc độ pháp lý, trong các quy định pháp luật lao động Việt Nam và các văn bản hướng dẫn thi hành có liên quan, thực tiễn thực hiện tại tỉnh Quảng Ninh.

Phạm vi ứng dụng của đề tài:

Về nội dung: Bảng góc độ lý luận pháp lý, đề tài luận văn hướng đến ứng dụng và phân tích các quy định của pháp luật lao động và pháp luật Việt Nam hiện hành về kỷ luật lao động bằng hình thức sa thải, nội dung cụ thể của nội quy lao động hình thức đánh giá để xử lý kỷ luật lao động thời hiệu, nguyên tắc, trình tự thủ tục xử lý kỷ luật lao động giải quyết tranh chấp khiếu nại đối với kỷ luật lao động bằng hình thức sa thải.

Về không gian: Luận văn nghiên cứu vấn đề thực tiễn thi hành pháp luật về kỳ luật lao động bằng hình thức sa thải và thực tiễn thực hiện tại tỉnh Quảng Ninh.

Về thời gian: Luận văn đưa ra những phân tích, nghiên cứu các quy định của pháp luật lao động hiện hành về kỷ luật lao động sa thải, phân tích tác động đó đến tình hình kinh tế xã hội tại tỉnh Quảng Ninh, từ đó đưa ra đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật kỷ luật lao động sa thải khi thời gian Bộ luật Lao động năm 2012 có hiệu lực trong khoảng thời gian từ năm 2017-2020 và được thay thế bởi Bộ luật Lao động năm 2019 có hiệu lực từ ngày (01/01/2021).

5. Phương pháp luận và tư duy

Phương pháp không chỉ là vấn đề cách thức mà nó còn mang lại ý nghĩa thực tiễn quan trọng theo đó chính phương pháp luận giải góp phần quyết định quá trình nghiên cứu có đạt được thành công trong đó phương thức nghiên cứu khoa học cần đặc biệt quan tâm khi thực tiễn thực hiện pháp luật nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội.

Đề tài được tác giả tìm hiểu và nghiên cứu bằng những cơ sở phương pháp luận và thực tiễn áp dụng từ chủ nghĩa Mác – Lênin và phép duy vật biện chứng với duy vật lịch sử, những đường lối cùng với những quan điểm chủ trương của Đảng và Nhà nước về kỷ luật lao động bằng hình thức sa thải và các vấn đề về pháp luật và quản lý người lao động có liên quan.

Định hướng các phương pháp nghiên cứu để áp dụng thực hiện đề tài Luận văn bao gồm:

Phương pháp phân tích: Phương pháp này được sử dụng trong toàn bộ phần nội dung của luận văn, mục đích để đưa ra các luận cứ, phân tích, đánh giá và chứng minh:

• Luận cứ lý thuyết. Bao gồm các lý thuyết, luận điểm, định luật, quy luật đã được chứng minh và xác nhận là chính xác, tin cậy. Luật cứ lý thuyết trong đó cũng được xem là cơ sở lý luận.
• Luận cứ thực tiễn: Dựa vào cơ sở số liệu đã tổng hợp, quan sát và số liệu thực tế

Phương pháp thống kê: Nội dung Chương 2 của đề tài luận văn sử dụng phương pháp tổng hợp, thống kê cung cấp số liệu thực tiễn thực hiện về tình hình về kỷ luật lao động tại một số doanh nghiệp, tổ chức trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh. Tập trung sự cần thiết và yếu tố quan trọng phải đảm bảo nội quy về kỷ luật lao động cùng với đó đặt ra mục đích nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật tại các doanh nghiệp và tổ chức tại tỉnh Quảng Ninh.

Phương pháp tổng hợp: Phương pháp này được sử dụng trong toàn bộ các chương của bài luận văn và tập trung tại chương 3 nhằm rút ra những giải pháp, phương hướng để hoàn thiện các quy định của hệ thống pháp luật.

Phương pháp chứng minh: Là phương pháp sử dụng ở tất cả các đề mục và các chương của luận văn với mục đích đặt ra những luận cứ để chứng minh rõ ràng, cụ thể các luận điểm trong từng đề mục lớn trong bài luận văn.

Cùng với đó, các bước trong quá trình tìm hiểu, nghiên cứu, học viên còn áp dụng phương pháp diễn dịch, phương pháp quy nạp,… để làm rõ những phần nội dung quan trọng trong nội dung nghiên cứu của bài luận văn.

6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Ý nghĩa khoa học của luận văn: Bàn luận văn chuyên ngành Luật là một công trình nghiên cứu đi kèm ứng dụng trong khoa học pháp lý, mang tính chuyên môn, hệ thống và cụ thể là về những quy định của pháp luật Việt Nam về kỷ luật lao động hiện hành và thực tiễn thực hiện tại các tổ chức, doanh nghiệp tại tỉnh Quảng Ninh.

Đề tài vừa phân tích thực tế, đánh giá tính phù hợp đi kèm với các phương pháp nghiên cứu, sau đó đánh giá những vấn đề bất cập chưa hợp lý trong tùng quy định cụ thể. Từ đó, nêu ra được các cơ sở để làm phương pháp cho việc áp dụng thực tiễn cùng với nghiên cứu về sau nhằm đưa ra những đánh giá quy định của pháp luật kỷ luật sa thải theo quy định của Bộ luật Lao động.

Về giá trị thực tiễn của đề tài: Đề tài luận văn tổng hợp về vấn đề thực tiễn đi kèm với phân tích, nghiên cứu đánh giá tính cần thiết những vấn đề chưa hợp lý, còn thiếu sót của quy phạm pháp luật trong Bộ luật Lao động cũ đã hết hiệu lực pháp luật (Bộ luật Lao động năm 2012), đồng thời áp dụng thực tiễn để đưa ra đánh giá phân tích quy định pháp luật mới, các quy định của (Bộ luật Lao động năm 2019), cụ thể là vấn đề về “kỷ luật lao động sa thải”.

7. Bố cục của luận văn

Ngoài các phần như: Mục lục, phần mở đầu, kết luận thì bố cục chính của luận văn nằm trong 3 chương như sau:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận và sự điều chỉnh pháp luật về kỷ luật lao động sa thải

Chương 2: Thực tiễn thực hiện pháp luật về xử lý kỷ luật lao động sa thải tại tỉnh Quảng Ninh

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về kỷ luật lao động sa thải tại tỉnh Quảng Ninh.