[Luận văn 2020] Kỷ luật lao động theo Bộ luật Lao động 2019 và những giải pháp thực hiện tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh – ThS. Đinh Hoàng Mai

[Luận văn 2020] Kỷ luật lao động theo Bộ luật Lao động 2019 và những giải pháp thực hiện tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh – ThS. Đinh Hoàng Mai

1. Tính cấp thiết của đề tài

Trong giai đoạn hiện nay, với xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, Việt Nam nổi lên là một quốc gia đang phát triển với nền kinh tế thị trường tương đối ổn định. Với sự chuyển dịch cơ cấu của nền kinh tế, đến nay tỷ trọng của các ngành công nghiệp và dịch vụ đang có sự tăng trưởng rõ rệt đóng góp tích cực vào quá trình tăng trưởng của toàn nền kinh tế. Cùng với sự chuyển dịch này, rất nhiều các doanh nghiệp được thành lập trên mọi lĩnh vực với quy mô và hình thức khác nhau nhằm đáp ứng các nhu cầu ngày càng tăng của xã hội.

Đối với các doanh nghiệp, để đạt được những hiệu quả và sự ổn định trong quá trình sản xuất kinh doanh, không chỉ cần phải biết nắm bắt cơ hội mà còn phải biết cách quản lý lao động sao cho có thể tận dụng tối đa các nguồn lực hiện có. Để quản lý tốt lao động khi được trao quyền tự chủ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh thì việc thiết lập và nâng cao ý thức chấp hành kỷ luật lao động rất quan trọng và cần được các doanh nghiệp quan tâm thực hiện. Kỷ luật lao động là một công cụ hữu hiệu giúp các doanh nghiệp duy trì trật tự, kỷ cương và nền nếp trong công việc từ đó sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công việc và ngăn ngừa được các tranh chấp, xung đột có thể xảy ra.

Được thông qua vào ngày 20/11/2019 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2021, Bộ luật Lao động năm 2019 được cho là có nhiều điểm mới tiệm cận hơn với các hệ thống tiêu chuẩn quốc tế cơ bản đồng thời đã có sự dung hòa quyền lợi của người lao động và người sử dụng lao động, trong đó vấn đề kỷ luật lao động là một nội dung hết sức quan trọng cần được nghiên cứu một cách khoa học và đúng đắn để có thể đề ra các giải pháp thực hiện trong thực tế. Bởi nếu không hiểu một cách rõ ràng chính xác đối với các quy định của pháp luật về kỷ luật lao động có thể dẫn tới việc người sử dụng lao động gặp khó khăn, vướng mắc trong quá trình xử lý các vi phạm liên quan đến kỷ luật lao động từ đó rất dễ xảy ra các tranh chấp, khiếu kiện giữa người lao động và người sử dụng lao động trường hợp nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến các tranh chấp lao động tập thể như. Đình công bãi công dẫn đến hoạt động sản xuất kinh doanh bị gián đoạn, doanh nghiệp phải gánh chịu nhiều thiệt hại.

Hạ Long là một thành phố nằm ở khu vực trung tâm của tỉnh Quảng Ninh, có diện tích rộng lớn, kinh tế phát triển. Với nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú và tiềm năng phát triển các ngành công nghiệp, dịch vụ, do đó hiện nay số lượng các doanh nghiệp và người lao động trên địa bàn thành phố là khá lớn. Vì vậy, việc đảm bảo thực hiện tốt kỷ luật lao động tại các doanh nghiệp đang được ưu tiên và coi đó là một mục tiêu phải thực hiện, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay khi mà Bộ luật Lao động năm 2019 đã được Quốc hội nước ta thông qua và sắp có hiệu lực.

Xuất phát từ tầm quan trọng của kỷ luật lao động đối với các doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất kinh doanh, xuất phát từ sự cấp thiết phải làm rõ các quy định của pháp luật về kỷ luật lao động trong Bộ luật Lao động năm 2019, với mong muốn hướng tới một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về kỷ luật lao động theo Bộ luật Lao động năm 2019 và góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, học viên xin lựa chọn đề tài: “Kỷ luật lao động theo Bộ luật Lao động 2019 và những giải pháp thực hiện tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh” làm đề tài cho luận văn thạc sĩ của của mình

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Kỷ luật lao động là một vấn đề tương đối quan trọng và ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của các doanh nghiệp. Chính vì vậy, những vấn đề liên quan đến kỷ luật lao động trong những năm gần đây đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu đề cập đến vấn đề này, cụ thể:

– Giáo trình luật lao động của một số trường đại học như: Giáo trình Luật lao động của Trường Đại học Luật Hà Nội xuất bản năm 2016; Giáo trình Luật lao động của khoa Luật, đại học Quốc gia Hà Nội,…

– Trong nhiều cuốn sách tham khảo như: “Tìm hiểu bộ luật Lao động Việt Nam”, của tác giả Phạm Công Bảy, năm 2002; “Bình luận khoa học Bộ luật lao động nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, của Tiến sĩ Lưu Bình Nhưỡng năm 2015;

– Trên các tạp chí khoa học như “Một số vấn đề về kỷ luật lao động trong Bộ luật lao động” của Thạc sĩ Nguyễn Hữu Chí đăng trên tạp chí luật học số 2 năm 1998; “Khái niệm và bản chất pháp lí của kỷ luật lao động” của Thạc sĩ Trần Thị Thúy Lâm đăng trên tạp chí luật học số 9 năm 2006, “Xử lý kỷ luật lao động – Những vấn đề cần hoàn thiện đảm bảo quyền của người lao động” của tác giả Nguyễn Bình An đăng trên tạp chí tòa án nhân dân số 05 năm 2016;…

– Trong nhiều Luận văn thạc sĩ, Luận án tiến sĩ cũng có phân tích và nghiên cứu về kỷ luật lao động, tiêu biểu như:

+ Luận án tiến sĩ Luật học: “Pháp luật về kỷ luật lao động ở Việt Nam – thực trạng và phương hướng hoàn thiện”, của tác giả Trần Thị Thúy Lâm, năm 2007;

+ Luận án tiến sĩ Luật học: “Pháp luật về quyền quản lý lao động của người sử dụng lao động ở Việt Nam”, của tác giả Đỗ Thị Dung năm 2014;

+ Luận văn thạc sĩ Luật học: “Chế độ kỷ luật lao động trách nhiệm vật chất trong Luật Lao động Việt Nam – Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, của tác giả Đỗ Thị Dung, năm 2002;

+ Luận văn thạc sĩ Luật học: “Hoàn thiện pháp luật về xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động từ thực tiễn tỉnh Yên Bái”, của tác giả Lương Thị Thanh Thùy, năm 2017;

+ Luận văn thạc sĩ Luật học: “Kỷ luật sa thải theo quy định của Bộ luật Lao động năm 2012 và thực tiễn thực hiện tại quận Đống Đa, thành phố Hà Nội” của tác giả Đinh Nho Bình, năm 2017;

+ Luận văn thạc sĩ Luật học: “Kỷ luật lao động từ thực tiễn các doanh nghiệp tại tỉnh Lạng Sơn”, của tác giả Ngô Vì Cường, năm 2018;

+ Luận văn thạc sĩ luật học: “Pháp luật về kỷ luật lao động và thực tiễn thực hiện tại Công ty Cổ phần Vận tải và Dịch vụ Petrolimex Hà Tây” của tác giả Nguyễn Minh Hằng, năm 2017;

Các công trình nghiên cứu khoa học đã được đề cập ở trên, đã tạo nên nền móng vững chắc về mặt lý luận, thúc đẩy quá trình nghiên cứu và tìm hiểu sâu hơn nữa đối với vấn đề kỷ luật lao động nhằm củng cố, hoàn thiện hệ thống pháp luật và góp phần nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật. Trong bối cảnh Bộ luật Lao động năm 2019 ra đời tác động rất lớn đối với các doanh nghiệp nước ta nói chung và tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh nói riêng thì việc nghiên cứu đề tài về kỷ luật lao động theo Bộ luật Lao động năm 2019 là rất cần thiết, nhằm tìm ra những giải pháp để hoàn thiện hơn nữa các quy định của pháp luật về kỷ luật lao động và áp dụng có hiệu quả trong thực tế.

Từ đó, có thể thấy rằng đề tài “Kỷ luật lao động theo Bộ luật Lao động năm 2019 và những giải pháp thực hiện tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh” là một đề tài mang tính mới, đáp ứng được tính sáng tạo của một đề tài cấp thạc, cho đến nay chưa có công trình nào đi sâu tìm hiểu một cách đầy đủ và toàn diện về vấn đề này. Do vậy, việc nghiên cứu đề tài này không trùng với bất kỳ đề tài nào đã được công bố trước đây.

3. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích của Luận văn là nghiên cứu một số vấn đề lý luận về kỷ luật lao động và pháp luật về kỷ luật lao động, đánh giá các quy định về kỷ luật lao động theo Bộ luật Lao động năm 2019, đồng thời đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.

Để đạt được mục đích này, Luận văn cần tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau:

Thứ nhất, tập hợp và làm sáng rõ một số vấn đề lý luận về kỷ luật lao động và pháp luật về kỷ luật lao động như khái niệm, đặc điểm, vai trò, ý nghĩa của kỷ luật lao động, sự cần thiết điều chỉnh bằng pháp luật đối với kỷ luật lao động.

Thứ hai, nghiên cứu các quy định cụ thể của pháp luật Việt Nam về kỷ luật lao động trong Bộ luật Lao động năm 2019.

Thứ ba, đề xuất một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về kỷ luật lao động và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về kỷ luật lao động theo Bộ luật Lao động năm 2019 trong thời gian sắp tới tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn: Trong phạm vi chuyên ngành đào tạo Luật kinh tế, Luận văn chỉ tập trung vào việc nghiên cứu các vấn đề về kỷ luật lao động dưới góc độ pháp luật, trong phạm vi pháp luật lao động Việt Nam, cụ thể là các quy định của pháp luật theo Bộ luật Lao động năm 2019 về kỷ luật lao động.

Phạm vi nghiên cứu của luận văn:

Về nội dung: Luận văn đi sâu nghiên cứu các quy định của pháp luật Việt Nam về kỷ luật lao động trong phạm vi Bộ luật Lao động năm 2019 như Nội quy lao động, hình thức xử lý kỷ luật lao động thời hiệu, nguyên tắc, thẩm quyền và thủ tục xử lý kỷ luật lao động…

Tác giả không nghiên cứu về vấn đề giải quyết tranh chấp liên quan đến kỷ luật lao động.

Về thời gian: Luận văn nghiên cứu dự đoán một số tác động và đề xuất các giải pháp thực hiện pháp luật về kỷ luật lao động từ khi Bộ luật Lao động năm 2019 được ban hành cho đến nay.

Về không gian: Luận văn nghiên cứu những giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về kỷ luật lao động theo Bộ luật Lao động năm 2019 tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.

5. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin với phép duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, những quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật lao động nói riêng.

Trong quá trình nghiên cứu, luận văn được sử dụng chủ yếu một số các phương pháp bao gồm:

Phương pháp phân tích: Phương pháp này được sử dụng hầu hết trong các chương của luận văn, nhằm tìm hiểu các vấn đề lý luận, quy định của pháp luật liên quan đến vấn đề kỷ luật lao động trong Bộ luật Lao động năm 2019.

Phương pháp thống kê: Sử dụng chủ yếu trong Chương 3 của luận văn nhằm thống kê để cung cấp tình hình về kỷ luật lao động tại một số doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh trong thời gian gần đây, nhấn mạnh sự cần thiết phải đảm bảo kỷ luật lao động, đồng thời đặt ra yêu cầu đẩy mạnh thực hiện kỷ luật lao động tại các doanh nghiệp đã nêu.

Phương pháp tổng hợp: Sử dụng hầu hết trong các chương và tập trung ở các phần kết luận của luận văn nhằm rút ra những nhận định, đánh giá.

Phương pháp chứng minh: Phương pháp này được sử dụng ở hầu hết các mục, các chương của luận văn nhằm đưa ra các dẫn chúng nhằm làm rõ các luận điểm trong từng nội dung của luận văn.

Ngoài những phương pháp nêu trên, học viên còn sử dụng phương pháp lịch sử, khái quát hóa, logic,… để giúp làm làm rõ hơn đề tài đang nghiên cứu.

6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của Luận văn

Về ý nghĩa khoa học của luận văn: Luận văn đã có sự đề cập và giải quyết một số nội dung cơ bản của kỷ luật lao động và pháp luật về kỷ luật lao động, cụ thể có sự phân tích, làm rõ thêm những vấn đề lý luận về khái niệm, đặc điểm của kỷ luật lao động vai trò, ý nghĩa của kỷ luật lao động sự cần thiết phải điều chỉnh bằng pháp luật đối với kỷ luật lao động. Từ đó, tạo lập cơ sở làm căn cứ cho việc nghiên cứu, đánh giá các quy định của pháp luật kỷ luật lao động theo Bộ luật Lao động năm 2019.

Luận văn là công trình khoa học đầu tiên nghiên cứu chuyên sâu, có hệ thống về những quy định của pháp luật lao động trong Bộ luật Lao động năm 2019 liên quan tới kỷ luật lao động từ đó, đưa ra những giải pháp hoàn thiện pháp luật và thực hiện có hiệu quả tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.

Về giá trị thực tiễn của luận văn: Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo, nghiên cứu và học tập. Ngoài ra, những đề xuất kiến nghị được nêu trong luận văn có thể cung cấp những thông tin góp phần giúp nhiều các doanh nghiệp tổ chức, thực hiện tốt quy định của pháp luật liên quan đến vấn đề kỷ luật lao động theo Bộ luật Lao động năm 2019.

7. Kết cấu luận văn

Ngoài các phần Mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, mở đầu, kết luận thì nội dung chính của Luận văn gồm 3 chương như sau:

Chương 1: Một số vấn đề chung về kỷ luật lao động và pháp luật về kỷ luật lao động.

Chương 2: Pháp luật về kỷ luật lao động theo Bộ luật Lao động năm 2019.

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về kỷ luật lao động theo Bộ luật Lao động năm 2019 và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật tại các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.