[Luận văn 2020] Áp dụng pháp luật hình sự đối với tội trộm cắp tài sản từ thực tiễn quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh – ThS. Nguyễn Thị Linh

[Luận văn 2020] Áp dụng pháp luật hình sự đối với tội trộm cắp tài sản từ thực tiễn quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh – ThS. Nguyễn Thị Linh

Tính cấp thiết của đề tài

Ở nước ta, quyền sở hữu là một quyền con người quan trọng, đã được quy định và bảo hộ trong Hiến pháp và các văn bản pháp luật ở các lĩnh vực: hình sự, hành chính, dân sự…Trong pháp luật hình sự, quyền sở hữu được bảo vệ và quy định rõ thông qua các quy định về các tội xâm phạm sở hữu trong Bộ luật hình sự (BLHS) đồng thời là một trong những nhóm tội được quy định sớm nhất trong pháp luật hình sự của nước ta. Trong những năm gần đây, chính sách mở cửa của Đảng và Nhà nước ta đã thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh nói chung và quận Tân Phú nói riêng, thu hút nhiều các dự án đầu tư từ nguồn vốn trong và ngoài nước, giải quyết vấn đề việc làm, an sinh xã hội và đời sống vật chất, tinh thần của người dân không ngừng được nâng lên. Nhưng bên cạnh đó, sự phân hóa giàu nghèo và sự xâm nhập văn hóa độc hại, lối sống thực dụng, các tệ nạn xã hội ngày càng tăng… đang làm cho tình hình trật tự an toàn xã hội trở nên hết sức phức tạp, là điều kiện thuận lợi làm phát sinh tội phạm xâm phạm sở hữu nói chung và tội trộm cắp tài sản nói riêng, gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng cho tài sản của Nhà nước, tổ chức và công dân đồng thời gây mất an ninh trật tự.

Theo thống kê từ năm 2015 đến năm 2019, tội trộm cắp tài sản trên địa bàn quận Tân Phú ngày càng diễn biến phức tạp về phương thức, thủ đoạn, mức độ liều lĩnh, táo bạo và độ tuổi người phạm tội ngày càng trẻ hơn…, làm giảm lòng tin của quần chúng đối với pháp luật và gây ra tâm lý bất an trong cộng đồng dân cư, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự tại địa phương. Mặc dù các cơ quan chức năng đã áp dụng các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh, nhất là việc phát hiện và làm hạn chế các nguyên nhân làm phát sinh tội trộm cắp tài sản song chưa đem lại hiệu quả cao. Bên cạnh đó, thực tiễn điều tra, truy tố và xét xử đã cho thấy những bất cập, khó khăn trong việc xác định đối tượng tác động của tội phạm, một số dấu hiệu định tội, các dấu hiệu định khung tăng nặng, giảm nhẹ…của những người tiến hành tố tụng còn nhiều hạn chế, có vụ định tội danh chưa chính xác, quyết định hình phạt ít nhiều còn mang tính chủ quan. Trong khi đó, việc áp dụng pháp luật hình sự nói chung và áp dụng pháp luật hình sự đối với tội trộm cắp tài sản vẫn còn nhiều hạn chế nhưng đến nay vẫn chưa có các văn bản hướng dẫn mới về các tội xâm phạm sở hữu trong đó có tội trộm cắp tài sản theo quy định của Bộ Luật hình sự năm 2015 dẫn đến thực tế áp dụng quy định về các tội này chưa thống nhất giữa các cơ quan tố tụng.

Để khắc phục những bất cập trong quy định của pháp luật hình sự và đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm áp dụng đúng quy định của pháp luật hình sự về tội trộm cắp tài sản tại quận Tân Phú cũng như trên phạm vi cả nước. Học viên đã lựa chọn đề tài: “Áp dụng pháp luật hình sự đối với tội trộm cắp tài sản từ thực tiễn quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài Luận văn Thạc sĩ Luật học của mình.

Tình hình nghiên cứu đề tài

Hiện nay ở nước ta, vấn đề áp dụng pháp luật nói chung và áp dụng pháp luật hình sự đối với tội trộm cắp tài sản nói riêng luôn là đề tài thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học và có những bài viết có giá trị, có thể kể đến một số công trình khoa học, bài viết, đề tài sau:

Nhóm (các luận văn, luận án tiến sĩ luật học):

Luận án tiến sỹ luật học “Hoạt động áp dụng pháp luật hình sự của các cơ quan Điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án Việt Nam” của tác giả Chu Thị Trang Vân, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2009;

Luận án tiến sỹ luật hoc “Tội trộm cắp tài sản và đấu tranh phòng chống tội này ở Việt Nam” của tác giả Hoàng Văn Hùng, Đại học Luật Hà Nội, 2007;

Luận văn thạc sĩ “Tội trộm cắp tài sản theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Bình Phước” của tác giả Lê Thị Bình, Học viện Khoa học xã hội, 2018;

Luận văn thạc sĩ “Tội trộm cắp tài sản do người nước ngoài thực hiện từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Trần Thị Bích Liên, Học viện Khoa học xã hội, 2016;

Nhóm (các sách chuyên khảo)

GS.TSKH. Lê Cảm, Một số vấn đề lý luận chung về định tội danh, Chương I – Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần các tội phạm), Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, 2001, tái bản 2007;

TSKH. Lê Cảm, Một số vấn đề lý luận chung về định tội danh, Phần 2, Các nghiên cứu chuyên khảo về Phần chung luật hình sự, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội, 2000;

TS. Trịnh Quốc Toản, Một số vấn đề lý luận về định tội danh và hướng dẫn giải bài tập về định tội danh, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, 1999;

TS. Nguyễn Ngọc Chí, Chương VI – Các tội xâm phạm sở hữu, Trong sách: Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần các tội phạm), Tập thể tác giả do GS.TSKH. Lê Cảm chủ biên, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, 2003;

Đinh Văn Quế, Bình luận khoa học Bộ luật hình sự Phần các tội phạm, Tập II – Các tội xâm phạm sở hữu, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh, 2002;

Nhóm (sách giáo trình, bài viết)

Võ Khánh Vinh (Chủ biên) (2012), Giáo trình “Luật hình sự Việt Nam- Phần Các tội phạm”, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội;

Võ Khánh Vinh (2013), “Lý luận chung về định tội danh”, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội;

Giáo trình Luật hình sự Việt Nam của Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội, 2010;

Phạm Văn Beo (2010), “Luật hình sự Việt Nam-Quyển 2 (Phần các tội phạm), Nxb Chính trị Quốc gia, Cần Thơ.

Dương Tuyết Miên (2007), “Định tội danh và Quyết định hình phạt” của Nxb Lao động xã hội, Hà Nội.

Và các bài viết “Tội danh và việc chuyển hóa các tội phạm trong Bộ luật hình sự Việt Nam” của tác giả Nguyễn Ngọc Hòa, Tạp chí Luật học, số 6/2004;“Hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự về các tội xâm phạm sở hữu” của tác giả Nguyễn Ngọc Anh, Tạp chí Công an nhân dân, số 4/2008; “Một số vấn đề chú ý khi áp dụng Thông tư liên tịch số 02/2001/TTLT ngày 25/12/2001, hướng dẫn xử lý các tội xâm phạm sở hữu”, của tác giả Nguyễn Ngọc Anh, Tạp chí Công an nhân dân, số 4/2002…

Qua nghiên cứu các tài liệu tham khảo trên đã cung cấp cho tác giả một lượng kiến thức cơ bản về các tội xâm phạm sở hữu nói chung, tội trộm cắp tài sản nói riêng, đặc biệt là là vấn đề áp dụng pháp luật hình sự đối với các tội phạm. Tuy nhiên, do các công trình nghiên cứu trên có thời gian khá lâu, cũng như một số công trình chỉ nghiên cứu một hoặc vài khía cạnh của tội trộm cắp tài sản nên hiện nay việc nghiên cứu áp dụng pháp luật hình sự đối với tội trộm cắp tài sản mà đặc biệt là trên địa bàn cụ thể như quận Tân Phú thì vẫn còn bỏ ngỏ.