[Luận văn 2020] Áp dụng pháp luật hình sự đối với tội trộm cắp tài sản từ thực tiễn Quận 10, thành phố Hồ Chí Minh – ThS. Trần Thành Danh

[Luận văn 2020] Áp dụng pháp luật hình sự đối với tội trộm cắp tài sản từ thực tiễn Quận 10, thành phố Hồ Chí Minh – ThS. Trần Thành Danh

Tính cấp thiết của đề tài

Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 2013 quy định tại Điều 32:

“1. Mọi người có quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải để dành, nhà ở, tư liệu sinh hoạt, tư liệu sản xuất, phần vốn góp trong doanh nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế khác.

2. Quyền sở hữu tư nhân và quyền thừa kế được pháp luật bảo hộ…” Ngoài ra, các luật về Dân sự, Hành chính, Hôn nhân gia đình, Lao động, sở hữu trí tuệ… cũng đã ghi nhận và bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Vì vậy, mọi hành vi xâm phạm đến quyền sở hữu hợp pháp đều bị lên án trước xã hội và có thể dẫn đến bị xử lý. Khi vi phạm đến mức phải xử lý hình sự thì đó là tội phạm, cho nên vấn đề xử lý tội phạm cần phải tuân thủ áp dụng đúng quy định của pháp luật hình sự thì mới bảo đảm tính nghiêm minh, khách quan.

Hiện nay, Quận 10 có tổng dân số 250.687 người, với mật độ đông trên người/km². Trong đó người Kinh chiếm hơn 80% dân số, người Hoa chiếm 18%, còn lại một số dân tộc ít người Kh’Me, Tày, Chăm, Nùng và người dân tộc khác. Thế mạnh kinh tế chủ yếu tập trung là ngành thương mại – dịch vụ có tốc độ phát triển nhanh, với nhiều loại hình thương mại – dịch vụ cao cấp và đa dạng tạo được sự thu hút đầu tư của các doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển, giá trị thương mại chiếm tỷ lệ khá cao, phát huy lợi thế của mình đã và đang phấn đấu duy trì tốc độ tăng trưởng, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng định hướng lĩnh vực công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp, các ngành dịch vụ chất lượng cao, các tuyến đường khu vực kinh doanh chuyên ngành, đa ngành từng bước hình thành và phát triển.

Cùng với những thành tựu đã đạt được thì tội phạm cũng phát sinh, diễn biến phức tạp, trong đó có Tội trộm cắp tài sản. Các cơ quan THTT luôn khẩn trương tiến hành xử lý theo quy định pháp luật, tuy nhiên trong quá trình xử lý không tránh khỏi các hạn chế, khó khăn, vướng mắc,… trong việc áp dụng pháp luật, trong đó đáng chú ý là tại giai đoạn xét xử sơ thẩm tại TAND Quận 10.

Qua số liệu đã cập nhật phân tích công tác xét xử từ năm 2015 đến năm 2019 tại TAND Quận 10, tội trộm cắp tài sản ngày càng có xu hướng diễn biến phức tạp về phương thức, thủ đoạn tinh vi, tính chất, mức độ nguy hiểm cao, đồng thời độ tuổi người phạm tội ngày càng trẻ hóa,… gây hoang mang trong đời sống quần chúng nhân dân, làm ảnh hưởng chung đến an ninh trật tự xã hội. Dù đã được các cơ quan có thẩm quyền tích cực áp dụng các biện pháp phòng chống, đấu tranh, nhất là việc phát hiện và làm hạn chế và loại bỏ dần các nguyên nhân làm phát sinh tội trộm cắp tài sản song hiệu quả mang lại chưa được như mong muốn. Cùng với đó là thực tiễn điều tra, truy tố và xét xử đã cho thấy còn có bất cập, khó khăn trong việc xác định đối tượng tác động của tội phạm, một số dấu hiệu định tội, các dấu hiệu định khung tăng nặng, giảm nhẹ…của người tiến hành tố tụng còn nhiều hạn chế, có vụ định tội danh chưa thật sựthuyết phục làm cho dư luận xã hội tranh luận nhiều chiều, quyết định hình phạt vẫn cònmang tính chủ quan cá nhân của một số người tiến hành tố tụng. Có thể nói, việc áp dụng pháp luật hình sự nói chung và áp dụng pháp luật hình sự đối với tội trộm cắp tài sản vẫn còn hạn chế, khó khăn, vướng mắc… mà yêu cầu thực tiễn hiện nay cần có văn bản hướng dẫn cụ thể về nhóm tội xâm phạm sở hữu trong đó có tội trộm cắp tài sản theo quy định của BLHS năm 2015, dẫn đến thực tế áp dụng quy định về các tội này không tránh khỏi việc chưa thống nhất giữa các cơ quan tiên hành tố tụng, mà quan trọng nhất là TAND nơi tiến hành xét xử.

Để khắc phục những khó khắn vướng mắc trong việc áp dụng pháp luật hình sự và đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm áp dụng đúng quy định của pháp luật hình sự của Tội trộm cắp tài sản tại địa bàn Quận 10, thành phố Hồ Chí Minh, tôi chọn đề tài: “Áp dụng pháp luật hình sự đối với tội trộm cắp tài sản từ thực tiễn Quận 10, thành phố Hồ Chí Minh” để làm luận văn thạc sĩ của mình.

Tình hình nghiên cứu của đề tài

Để có cơ sở lý luận cho việc thực hiện đề tài được giao, học viên đã tham khảo các công trình khoa có liên quan sau: Nguyễn Ngọc Hòa (Chủ biên, 2017), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam – Phần chung, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội; Võ Khánh Vinh (2014), Định tội danh đối với các tội xâm phạm sở hữu của tác giả Lê Đăng Doanh, NXb Tư pháp năm 2013; Giáo trình luật hình sự Việt Nam – Phần chung, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội; Võ Khánh Vinh (2013), Các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt tài sản của tác giả Cao Thị Oanh (chủ biên), Nxb Tư pháp năm 2015; Bình luận Bộ luật hình sự năm 2015, Nxb thông tin và truyền thông, Hà Nội; Trần Văn Biên – Đinh Thế Hưng (2017); Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 2015, Nhà xuất bản thế giới, Hà Nội; Trần Văn Biên – Đinh Thế Hưng (2017); Bình luận khoa học Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, Nhà xuất bản Thế Giới, Hà Nội, và các nguồn tài liệu tham khảo khác sách báo, kể cả internet… Ngoài ra, theo tìm hiểu tác giả còn tham khảo thêm một số tài liệu và trong các luận văn thạc sĩ có liên quan đến, hoặc cùng nội dung của tội trộm cắp tài sản có thể được kể đến như:

Luận văn thạc sĩ “Tội trộm cắp tài sản theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn từ huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội” của tác giả Đỗ Hồng Thúy, Học viện Khoa học xã hội,

Luận văn thạc sĩ “Áp dụng pháp luật hình sự đối với tội trộm cắp tài sản từ thực tiễn Quận 6, Thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Lê Ngọc Như Chi, Học viện Khoa học xã hội,

Luận văn thạc sĩ “Áp dụng pháp luật hình sự đối với tội trộm cắp tài sản từ thực tiễn quận Tân Phú, thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Nguyễn Thị Linh, Học viện Khoa học xã hội,

Các tài liệu khoa học trên là cơ sở lý luận chung của tội trộm cắp tài sản, tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu việc áp dụng pháp luật hình sự đối với tội trộm cắp tài sản từ thực tiễn Quận 10, thành phố Hồ Chí Minh. Chính vì vậy, theo đó trên cơ sở luận văn này tác giả muốn nghiên cứu tìm hiểu thực tế đi sâu vào thực tiễn tội trộm cắp tài sản, những khó khăn, vướng mắc trong việc áp dụng pháp luật hình sự đối với tội trộm cắp tài sản. Song song đó, trong việc kế thừa các công trình của những tác giả trước đó, từ đó để đưa ra các giải pháp kiến nghị với mục đích hoàn thiện và áp dụng đúng các quy định pháp luật hình sự về tội trộm cắp tài sản.

Qua tìm hiểu và nghiên cứu, tác giả khẳng định Đề tài: “Áp dụng pháp luật hình sự đối với tội trộm cắp tài sản từ thực tiễn Quận 10, thành phố Hồ Chí Minh” không trùng với bất kỳ đề tài nào đã được công bố tính đến thời điểm ngày 31/8/2020.