[Luận văn 2023] Tội giết người theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 và thực tiễn xét xử tại tỉnh Nam Định – ThS. Bùi Minh Tiến

[Luận văn 2023] Tội giết người theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 và thực tiễn xét xử tại tỉnh Nam Định – ThS. Bùi Minh Tiến

Mục lục

Tình hình nghiên cứu đề tài

Tội giết người là loại tội có tính nguy hiểm cao, phổ biến ở nhiều nơi trên phạm vi cả nước có thể xảy ra tại mọi lứa tuổi, giới tính, dân tộc, quốc tịch… Do vậy, loại tội phạm này được nhiều tác giả nghiên cứu dưới các góc độ khác nhau, có thể kể đến như:

* Các giáo trình: GS. TS Nguyễn Ngọc Hòa chủ biên (2013), Giáo trình luật hình sự Việt Nam (tập II) của trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội. GS. TS Nguyễn Ngọc Hòa chủ biên (2018), Giáo trình luật hình sự Việt Nam, phần các tội phạm (Quyển 1) của trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội. Bên cạnh đó, còn có các giáo trình Luật hình sự Việt Nam của nhiều cơ sở khác như trường Đại học Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội, Học viện Cảnh sát Nhân dân… cũng đã đề cập và nghiên cứu đối với loại tội phạm này. Tuy vậy, các giáo trình trên chỉ đề cập và phân tích khái quát về các nội dung lý luận cơ bản liên quan đến Tội giết người như khái niệm, đặc điểm, các yếu tố cấu thành tội phạm, khung hình phạt… nhưng không có sự liên hệ tình hình thực tiễn với các địa phương đã xét xử loại tội danh này.

* Sách chuyên khảo: Trần Văn Luyện (2000), Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, Đinh Văn Quế (2002), Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự – phần các tội phạm, Nxb thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đỗ Đức Hồng Hà (2008), Tội giết người và đấu tranh phòng chống tội phạm giết người ở Việt Nam hiện nay, Nxb Tư pháp, Hà Nội, Đỗ Đức Hồng Hà (2018), Bình luận Tội giết người và một số vụ án phức tạp, Nxb Lao động, Hà Nội, Đinh Văn Quế (2020), Bình luận Bộ luật Hình sự năm 2015 – Phần thứ hai các tội phạm chương XIV các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người, Nxb Thông tin và truyền thông, Hà Nội…

Các cuốn sách chuyên khảo nêu trên cũng trình bày và phân tích mức độ khái quát với các nội dung cơ bản của Tội giết người như các cuốn giáo trình, một số cuốn có nội dung nghiên cứu về thực tiễn áp dụng nhưng vẫn chỉ dùng tại phân tích nội dung bản án mà chưa nêu bật thực tiễn Tội giết người tại Việt Nam hoặc trên một địa phương cụ thể.

* Luận văn, luận án: TS. Đỗ Đức Hồng Hà (2007), Tội giết người trong Bộ luật Hình sự Việt Nam và đấu tranh phòng chống loại tội phạm này, luận án tiến sĩ luật học bảo vệ tại trường Đại học Luật Hà Nội, Boun Thavy Sivilai (2014), Tội giết người – So sánh giữa Bộ luật Hình sự Lào và Bộ luật Hình sự Việt Nam, luận văn thạc sĩ luật học bảo vệ tại trường Đại học Luật Hà Nội, Phạm Quang Thành (2017), Tội giết người theo pháp luật hình sự Việt Nam, luận văn thạc sĩ luật học bảo vệ tại trường Đại học Luật Hà Nội, Nguyễn Mạnh Hà (2018), Tội giết người trong Bộ luật Hình sự năm 2015, luận văn thạc sĩ Luật học bảo vệ tại trường Đại học Luật Hà Nội, Vũ Thái Hà (2021), Tội giết người trong Bộ luật Hình sự năm 2015, Luận văn thạc sĩ luật học bảo vệ tại trường Đại học luật Hà Nội…

* Các bài viết trên các tạp chí chuyên ngành luật: Đỗ Đức Hồng Hà (2004), “Một số quan điểm khác nhau về định nghĩa và đối tượng tác động của Tội giết người”, tạp chí tòa án nhân dân, số 13/2004, Trần Đại Thắng (2004), “Chủ thể của Tội giết người: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”, tạp chí tòa án nhân dân, số 23/2004, Trần Minh Hưởng, Chu Thị Tú (2010), “Một số vấn đề cần chú ý khi áp dụng Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh”, tạp chí kiểm sát, số 06/2010; Lê Hồng Quang (2013), “Một số vấn đề cơ bản về hoạt động phòng ngừa tội phạm giết người theo chức năng của Tòa án nhân dân”, tạp chí kiểm sát, số 21/2013, Đặng Thu Hiền, Đặng Trần Hùng (2016), “Một số nhận thức lý luận về Tội giết người hoặc vứt bỏ con mới đẻ trong Bộ luật Hình sự 2015”, tạp chí tòa án nhân dân, số 18/2016…

Các bài viết trên các tạp chí chuyên ngành luật đề cập nghiên cứu những khía cạnh khác nhau của Tội giết người nhưng chưa tập trung nghiên cứu sâu về các dấu hiệu pháp lý của tội này. Những bài viết nêu trên là những công trình có ý nghĩa quan trọng trong việc nghiên cứu, tìm hiểu về các quy định của Tội giết người trong BLHS Việt Nam nhưng hầu hết là chỉ nghiên cứu các quy định của Tội giết người trong BLHS năm 1999 và các năm trước đây. Như vậy, có thể thấy chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện và có hệ thống về Tội giết người theo quy định của BLHS năm 2015, chưa có sự đánh giá những hạn chế, khó khăn và vướng mắc để đưa ra các giải pháp hoàn thiện bảo đảm thi hành BLHS năm 2015. Đồng thời, chưa có bài viết nào nghiên cứu về thực tiễn áp dụng quy định về Tội giết người theo BLHS năm 2015 trên địa bàn tỉnh Nam Định Do vậy, việc nghiên cứu thực tiễn xét xử về Tội giết người theo quy định của BLHS năm 2015 trên địa bàn tỉnh Nam Định là cần thiết và có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

3.1. Mục đích nghiên cứu:

Mục đích của luận văn là đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy định của BLHS về Tội giết người đồng thời nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự đối với loại tội phạm này trong thời gian tới.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để có thể đạt được mục đích trên, học viên đã đặt ra nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn, cụ thể là:

Phân tích làm rõ những vấn đề lý luận của Tội giết người như khái niệm của Tội giết người, lịch sử lập pháp và so sánh với quy định về Tội giết người của một số nước trên thế giới. Các dấu hiệu pháp lý, biện pháp xử lý và hình phạt được quy định của Tội giết người theo BLHS năm 2015.

Phân biệt Tội giết người với một số loại tội phạm tương tự khác trong BLHS năm 2015.

– Đánh giá thực tiễn xét xử tại địa phương về Tội giết người trong việc định tội danh, áp dụng các tình tiết định khung hình phạt và quyết định mức hình phạt, nêu ra một số hạn chế, vướng mắc cũng như nguyên nhân của những hạn chế, vướng mắc này.

4. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quy định của BLHS năm 2015 về Tội giết người và thực tiễn áp dụng các quy định của BLHS năm 2015 về Tội giết người trong công tác xét xử tại tỉnh Nam Định trong những năm gần đây.

4.2. Phạm vi nghiên cứu

Về phạm vi nghiên cứu của luận văn là Tội giết người trong BLHS năm 2015 dưới góc độ luật hình sự, đánh giá thực tiễn áp dụng các quy định của BLHS năm 2015 về Tội giết người tại tỉnh Nam Định trong 5 năm từ (2018-2022).

5. Phương pháp luận và nghiên cứu.

5.1. Phương pháp luận

Đề tài luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về Nhà nước và pháp luật về đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung và tội phạm giết người nói riêng.

5.2. Phương pháp nghiên cứu

Dựa trên cơ sở ở trên, Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu, phân tích để làm rõ những vấn đề lý luận về Tội giết người. Nghiên cứu, phân tích đánh giá các vụ án điển hình từ đó rút ra được khó khăn, vướng mắc, bất cập trong việc áp dụng pháp luật về Tội giết người tại tỉnh Nam Định, sử dụng phương pháp so sánh sự giống, khác nhau trong quy định về Tội giết người với những tội danh khác, so sánh điểm kế thừa, phát triển và những điểm mới trong quy định về Tội giết người qua các thời kỳ của Việt Nam.

Bên cạnh đó, Luận văn còn sử dụng phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp số liệu dựa trên những bản án, quyết định của TAND tỉnh Nam Định, số liệu thống kê, báo cáo tổng kết của VKSND tỉnh Nam Định, lập luận đối với các đề xuất về các giải pháp hoàn thiện, nâng cao chất lượng hiệu quả áp dụng BLHS về Tội giết người.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài.

6.1. Ý nghĩa lý luận

Dựa trên căn cứ về mặt lý luận và thực tiễn áp dụng đối với Tội giết người để làm sáng tỏ hơn về Tội giết người. Đồng thời bổ sung và hoàn thiện quy định về Tội giết người trong BLHS nói riêng và hệ thống pháp luật Việt Nam nói chung

6.2. Ý nghĩa thực tiễn

– Luận văn là nguồn tài liệu tham khảo nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả trong việc áp dụng BLHS về Tội giết người trên địa bàn tỉnh Nam Định nói riêng và trên địa bàn cả nước nói chung

– Nâng cao chất lượng, hiệu quả trong công tác phòng, chống tội phạm giết người trong thời gian tới.

– Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị hại cũng như đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người phạm Tội giết người, đảm bảo sự công bằng, nghiêm minh của pháp luật trong đời sống xã hội.

7. Kết cấu của luận văn

Bên cạnh các phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 03 chương. Cụ thể:

Chương 1: Những vấn đề chung về Tội giết người.

Chương 2: Quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 về Tội giết người.

Chương 3: Thực tiễn áp dụng và một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự đối với Tội giết người trên địa bàn tỉnh Nam Định.

Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu