[Luận văn 2019] Giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân cấp phúc thẩm và thực tiễn tỉnh Nam Định – ThS. Phạm Thị Duyên

PHẦN MỞ ĐẦU

1.1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Ngày nay, hoạt động kinh tế luôn có vai trò hết sức quan trọng, quyết định sự tồn tại, phát triển của một quốc gia. Trong các quan hệ KDTM, doanh nghiệp sẽ không thể nào tránh khỏi các tranh chấp mặc dù không hề mong muốn nó xảy ra. Việc nắm rõ các ưu điểm và nhược điểm của các phương thức giải quyết sẽ phần nào giúp Doanh nghiệp chọn lựa được phương thức giải quyết phù hợp nhất.

Tòa án là một cơ quan trong bộ máy nhà nước thuộc nhánh tư pháp, nhân danh quyền lực nhà nước để đưa ra phán quyết theo trình tự, thủ tục đã được định trong luật. Bản án, quyết định của Tòa án sẽ được cưỡng chế thi hành bằng sức mạnh của Nhà nước. Giải quyết tranh chấp KDTM bằng Tòa án là trường hợp khi có tranh chấp phát sinh nếu các bên không tự thỏa thuận, hòa giải với nhau thì có thể nộp đơn ra Tòa án, yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ. Thủ tục và hoạt động giải quyết tranh chấp KDTM tại Tòa án đã được quy định rõ trong BLTTDS. Trong thực tiễn việc áp dụng pháp luật trong các vụ án cụ thể còn nhiều bất cập và khó khăn như hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, nhận thức về pháp luật của các đương sự tham gia trong vụ án còn hạn chế, chưa thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình.

Thực tế cho thấy việc giải quyết tranh chấp KDTM tại TAND còn nhiều lúng túng. Đặc biệt là các Tòa án cấp huyện còn nhiều hạn chế, sai sót, chưa thỏa đáng dẫn đến việc các đương sự thường kháng cáo hoặc bản án bị VKS kháng nghị. Nhằm đảm bảo cho các vụ án KDTM được xem xét, giải quyết một cách chính xác, khách quan, giúp Tòa án đưa ra những bản án, quyết định đúng đắn nhất thì nguyên tắc cơ bản của pháp luật tố tụng dân sự được quy định cụ thể trong Điều 17 BLTTDS 2015 là nguyên tắc hai cấp xét xử sơ thẩm và phúc thẩm.

Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn đó, tôi lựa chọn vấn đề “Giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân cấp phúc thẩm và thực tiễn tại tỉnh Nam Định” làm đề tài luận văn tốt nghiệp cao học của mình.

1.2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Giải quyết tranh chấp KDTM tại TAND không phải là một đề tài mới Từ trước tới nay đã có nhiều công trình khoa học, bài viết nghiên cứu về vấn đề này. Có thể nêu ra một số công trình tiêu biểu như sau:

– “Thực tiễn áp dụng pháp luật trong việc giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại tại Tòa án” là bài báo của Triệu Thị Quỳnh Hoa đăng trên tạp chí Tòa án nhân dân số 19/2012

– “Giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại tại Tòa án nhân dân Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động” là luận văn thạc sĩ của Phạm Thị Ban, trường Đại học Luật Hà Nội năm 2012.

– “Giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại theo thủ tục sơ thẩm từ thực tiễn tại Tòa án nhân thành phố Hà Nội” là luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Thu Huyền, trường Đại học Luật Hà Nội năm 2017.

– “Thẩm quyền của Tòa án về tranh chấp kinh doanh thương mại và thực tiễn thực hiện tại Tòa án” là luận văn thạc sĩ của Lê Thị Oanh, trường Đại học Luật Hà Nội năm 2017.

– “Pháp luật giải quyết tranh chấp thương mại bằng Tòa án và thực tiễn thi hành tại tỉnh Sơn La” là luận văn thạc sĩ của Đào Thị Quỳnh Trang, trường Đại học Luật Hà Nội năm 2016

– “Thẩm quyền của Tòa án trong việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh thương mại theo pháp luật hiện hành” là luận văn thạc sĩ của Hà Anh Thư, trường Đại học Luật Hà Nội năm 2016.

Kết quả nghiên cứu của đa số các công trình nêu trên đều tập trung vào các vấn đề lý luận và pháp luật thực định, chưa đi sâu nghiên cứu thực trạng áp dụng pháp luật vào thực tiễn xét xử, nhất là xét xử ở cấp phúc thẩm…

Vì vậy, tác giả luận văn lựa chọn nghiên cứu các vấn đề cơ bản còn tồn tại và chưa hiệu quả trong công tác giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại cấp phúc thẩm với thực tiễn tại TAND tỉnh Nam Định. Từ đó, tác giả rút ra các bài học kinh nghiệm, kiến nghị phương hướng và các giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật trong lĩnh vực này.

1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

Khi nghiên cứu vấn đề đã chọn, tác giả luận văn xác định đối tượng nghiên cứu của luận văn gồm

1) Các quy định của pháp luật hiện hành về giải quyết tranh chấp KDTM theo thủ tục phúc thẩm tại TAND.

2) Thực tiễn hoạt động áp dụng pháp luật để giải quyết tranh chấp KDTM cấp phúc thẩm tại TAND tỉnh Nam Định.

Về phạm vi nghiên cứu của luận văn, tác giả luận văn cho rằng giải quyết tranh chấp KDTM là vấn đề rộng lớn, có thể đánh giá và nhìn nhận từ nhiều góc độ khác nhau. TAND Nam Định đã nhiều năm xét xử tranh chấp KDTM ở cấp phúc thẩm. Trong khuôn khổ của luận văn này, tác giả giới hạn việc nghiên cứu thực tiễn áp dụng pháp luật giải quyết các tranh chấp KDTM ở cấp phúc thẩm tại TAND tỉnh Nam Định từ khi BLTTDS 2015 có hiệu lực đến tháng 6 năm 2019.

1.4. Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu đề tài đã chọn, tác giả luận văn sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng cộng sản Việt Nam về nhà nước và pháp luật. Tác giả luận văn đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể, thích hợp như: so sánh, diễn giải, phân tích, thống kê, tổng hợp, suy diễn logic để làm rõ vấn đề cần nghiên cứu.

1.5. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

Mục đích nghiên cứu luận văn là nêu ra phương hướng hoàn thiện pháp luật, đồng thời đề xuất, kiến nghị các giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về giải quyết tranh chấp KDTM theo thủ tục phúc thẩm tại TAND.

Để đạt được các mục tiêu nêu trên, tác giả luận văn thực hiện các nhiệm vụ sau:

– Nghiên cứu các quy định của pháp luật hiện hành về giải quyết tranh chấp KDTM theo thủ tục phúc thẩm tại TAND.

– Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật vào việc giải quyết tranh chấp KDTM theo thủ tục phúc thẩm tại TAND tỉnh Nam Định. Tác giả chỉ ra những khó khăn, vướng mắc, tồn tại, hạn chế trong quá trình này, làm căn cứ để đề xuất những giải pháp khắc phục thích hợp.

1.6. Những điểm mới của luận văn

– Luận văn thể hiện được sự nghiên cứu những vấn đề lý luận về tranh chấp KDTM và giải quyết tranh chấp KDTM ở cấp phúc thẩm tại TAND;

– Luận văn nghiên cứu, phân tích một cách có hệ thống các khía cạnh pháp lý trong cơ chế giải quyết tranh chấp KDTM ở cấp phúc thẩm tại Tòa án theo quy định pháp luật Việt Nam. Tác giả cũng nhận xét, phân tích, đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật về giải quyết tranh chấp KDTM ở cấp phúc thẩm tại TAND tỉnh Nam Định

– Luận văn cũng đưa ra phương hướng và những giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao chất lượng hiệu quả thi hành pháp luật về giải quyết tranh chấp KD TM theo thủ tục phúc thẩm tại TAND.

1.7. Kết cấu luận văn

Ngoài Lời nói đầu, Kết luận và Danh mục Tài liệu tham khảo, nội dung luận văn có kết cấu gồm 3 chương như sau

Chương 1: Những vấn đề lý luận về giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa án. Pháp luật giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại tại Tòa án.

Chương 2: Thực trạng pháp luật giải quyết các tranh chấp kinh doanh thương mại tại Tòa án cấp phúc thẩm và thực tiễn thi hành ở tỉnh Nam Định.

Chương 3: Hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật về giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại tại Tòa án nhân dân cấp phúc thẩm.