[Luận văn 2018] Thực trạng pháp luật về giám sát của Ngân hàng Nhà nước đối với ngân hàng thương mại ở Việt Nam – ThS. Nguyễn Trúc Quỳnh

LỜI MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Giám sát ngân hàng là hoạt động thiết yếu của Ngân hàng Nhà nước Trung ương ở bất kỳ quốc gia, vùng lãnh thổ nào trên thế giới; nơi nào có hoạt động ngân hàng, nơi đó cần phải có hoạt động giám sát của cơ quan quản lý ngân hàng. Giám sát ngân hàng còn là công cụ hữu hiệu của Nhà nước, nhằm thực hiện có hiệu quả hoạt động quản lý của Nhà nước, hướng tới mục tiêu ổn định sức mua của đồng tiền và đảm bảo an toàn trong hoạt động ngân hàng. Hoạt động giám sát ngân hàng nói chung góp phần bảo đảm và tăng cường pháp chế, kỷ luật nhà nước trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng; đảm bảo an toàn hoạt động của các tổ chức tín dụng. Hoạt động giám sát của Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng (trực thuộc Nhà nước Việt Nam) nói riêng cũng đóng vai trò quan trọng không kém trong công tác quản lý của Ngân hàng Nhà nước, nhất là trong công cuộc đổi mới hoạt động ngân hàng ở nước ta hiện nay. Để nâng cao hiệu quả hoạt động của Cơ quan Thanh tra, giám sát Ngân hàng, đòi hỏi phải có một hệ thống các quy phạm pháp luật về hoạt động của giám sát ngân hàng với đầy đủ tính khoa học và thực tiễn; đảm bảo sự thống nhất, đồng bộ và khả thi; phù hợp với quy định chung của Nhà nước về hoạt động giám sát đồng thời phù hợp với những đặc điểm về tổ chức và hoạt động của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Tuy nhiên, một bộ phận cơ chế chính sách pháp luật liên quan đến hoạt động của giám sát ngân hàng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế, thậm chí còn bộc lộ không ít những điểm chưa phù hợp. Những bất cập nêu trên phần nào làm hạn chế kết quả hoạt động của giám sát ngân hàng trong thời gian qua. Do đó, nghiên cứu pháp luật về hoạt động của giám sát ngân hàng đã trở thành yêu cầu cấp thiết. Chính vì vậy, tôi đã lựa chọn đề tài “Thực trạng pháp luật về giám sát của ngân hàng nhà nước đối với ngân hàng thương mại ở Việt Nam” nhằm nêu lên thực trạng pháp luật, đồng thời kiến nghị những giải pháp hoàn thiện những quy định pháp luật có liên quan.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Về hoạt động của Giám sát Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với Ngân hàng thương mại, đến nay đã có một số tác giả nghiên cứu, thể hiện chủ yếu trong các công trình sau đây:

– Thạc sĩ Phạm Thị Túy: Giải pháp phát triển hệ thống giám sát tài chính- ngân hàng hữu hiệu, Tạp chí Ngân hàng, số 12/2006;

– Quang Anh: Giám sát Ngân hàng: Kinh nghiệm của một số nền kinh tế chuyển đổi và hàm ý với Việt Nam, Tạp chí Ngân hàng, số 17/2006;

– Nguyễn Phi Lân (2015): Công tác giám sát ngân hàng trong đảm bảo an ninh tiền tệ và an toàn hệ thống ngân hàng, Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc gia, KX.01.15/11-15, Bộ Khoa học và Công nghệ.

– Nguyễn Thị Minh Huệ (2011): Hoạt động giám sát của NHNN Việt Nam đối với NHTM, Viện Đào tạo Sau Đại học, Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân. Luận án Tiến sỹ.

-Trần Đăng Phi (2017): Hoàn thiện quy trình, thủ tục giám sát ngân hàng nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động giám sát ngân hàng, Tạp chí Ngân hàng, số 22/2017.

Tuy nhiên, các công trình trên chủ yếu đi sâu phân tích hoạt động của Giám sát Ngân hàng Nhà nước Việt Nam dưới khía cạnh nghiệp vụ, khía cạnh pháp lý chưa được đi sâu phân tích. Do vậy, học viên tiến hành nghiên cứu đề tài “Thực trạng pháp luật về giám sát của ngân hàng nhà nước đối với ngân hàng thương mại ở Việt Nam” để làm rõ thực trạng pháp luật về hoạt động giám sát của ngân hàng nhà nước đối với ngân hàng thương mại, từ đó đưa ra những bất cập và những giải pháp hoàn thiện.

3. Mục đích, đối tượng nghiên cứu, giới hạn phạm vi nghiên cứu

Mục đích: Đề tài nhằm làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn đối với pháp luật về hoạt động giám sát của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tạo cơ sở cho việc xác lập và thực hiện những quyền và nghĩa vụ cơ bản của Cơ quan Thanh tra, giám sát Ngân hàng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ kiểm soát theo chức năng của Ngân hàng Nhà nước đối với các Ngân hàng thương mại. Ngoài ra, đề tài hướng tới việc đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động của Cơ quan Thanh tra, giám sát Ngân hàng.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các quan điểm khoa học, các quy định của pháp luật Việt Nam về giám sát của ngân hàng nhà nước đối với ngân hàng thương mại và thực trạng hoạt động giám sát và đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện pháp luật giám sát NHNN.

Để đảm bảo các yêu cầu cơ bản của một luận văn thạc sỹ luật học, đặc biệt là yêu cầu về tính mới và tính ứng dụng thực tiễn, phạm vi nghiên cứu của luận văn tập trung làm rõ:

– Tổng quan về hoạt động giám sát ngân hàng và pháp luật về giám sát ngân hàng.

– Thực trạng pháp luật về giám sát ngân hàng và thực tiễn hoạt động giám sát ngân hàng và định hướng và giải pháp hoàn thiện cơ sở pháp luật cho hoạt động giám sát ngân hàng ở Việt Nam.

4. Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận sử dụng phương pháp nghiên cứu là phương pháp luận, phương pháp tổng hợp, phân tích để nghiên cứu các quy định của pháp luật hiện hành trong lĩnh vực giám sát NHNN, phương pháp so sánh luật học và phương pháp thống kê để vừa đối chiếu các quy định của pháp luật vừa thu thập dữ liệu nhằm làm sáng tỏ vấn đề cần trình bày trong khóa luận.

5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

– Nghiên cứu thực trạng pháp luật điều chỉnh hoạt động giám sát của NHNN đối với các NHTM để hoàn thiện hệ thống quy phạm pháp luật, tạo hành lang pháp lý chặt chẽ.

– Tìm ra được những giải pháp góp phần đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của Ngân hàng Nhà nước cho phù hợp với sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của các tổ chức tín dụng tại Việt Nam, đồng thời đáp ứng được yêu cầu hội nhập quốc tế của nền kinh tế nói chung và hoạt động ngân hàng, tài chính nói riêng cũng như phù hợp với những chuẩn về giám sát mực ngân hàng hiệu quả theo thông lệ quốc tế.

6. Bố cục (các chương) của luận văn

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận bố cục chính của bài khóa luận bao gồm 3 chương:

Chương 1: Khái quát chung về hoạt động giám sát ngân hàng và pháp luật về giám sát ngân hàng.

Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về giám sát của ngân hàng nhà nước đối với ngân hàng thương mại ở Việt Nam Thực trạng pháp luật về giám sát ngân hàng và thực tiễn hoạt động giám sát ngân hàng.

Chương 3: Những giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về hoạt động của giám sát ngân hàng.