[Luận văn 2019] Pháp luật về hợp đồng lao động và thực tiễn thực hiện tại Ngân hàng Agribank Hòa Bình – ThS. Lê Mai Anh

[Luận văn 2019] Pháp luật về hợp đồng lao động và thực tiễn thực hiện tại Ngân hàng Agribank Hòa Bình – ThS. Lê Mai Anh

1. Lý do lựa chọn đề tài

Theo quan niệm của nhiều quốc gia, quan hệ lao động là mối quan hệ giữa các chủ thể về quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi bên trong quá trình lao động như việc làm, tiền lương các điều kiện làm việc… Mối quan hệ ấy được xác lập, thể hiện thông qua hợp đồng lao động (HĐLĐ). HĐLĐ còn có vai trò, ý nghĩa đối với nhà nước trong việc quản lý thị trường lao động phát triển kinh tế và ổn định trật tự xã hội. Chính vì vậy, trong hệ thống pháp luật lao động chế định pháp luật HĐLĐ luôn có vị trí đặc biệt quan trọng được đặc biệt quan tâm trong nghiên cứu cũng như áp dụng trong thực tiễn. Quá trình xây dựng và hoàn thiện Bộ luật Lao động (BLLĐ) của nước ta, chế định HĐLĐ luôn được xem là một chế định trung tâm, thu hút được sự quan tâm của đông đảo nhà nghiên cứu và người dân.

Cùng với sự phát triển của kinh tế thị trường ở Việt Nam, các quan hệ lao động chịu sự tác động của các quy luật kinh tế và trở nên đa dạng phong phú nhưng cũng phức tạp hơn. Đặc biệt là quan hệ lao động tại các cơ quan, doanh nghiệp với số lượng các doanh nghiệp ngày càng tăng thu hút nhiều lao động có kinh nghiệm, giỏi chuyên môn và các lao động trẻ có sức sáng tạo, khả năng đáp ứng yêu cầu cao về cường độ, năng suất việc làm. Theo đó, các quy định pháp luật về HĐLĐ của nước ta cũng có những thay đổi cho phù hợp nhằm bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích của các bên trong hệ lao động giúp xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định. Tuy nhiên trên thực tế, khi đi vào đời sống xã hội, các quan hệ lao động cụ thể, các quy định pháp luật về HĐLĐ vẫn bộc lộ những hạn chế, chưa thực sự phù hợp với sự đa dạng phong phú của các quan hệ lao động và yêu cầu công việc của người sử dụng lao động (NSDLĐ), yêu cầu được bảo vệ của người lao động (NLĐ).

Trong nền kinh tế của các quốc gia, hoạt động ngân hàng có vai trò quan trọng được coi như huyết mạch của nền kinh tế. Lĩnh vực này cũng tập trung nhiều lao động có trình độ cao, đòi hỏi quản trị khoa học, chặt chẽ. Do đó trong lĩnh vực nhân sự, các ngân hàng cũng thường rất quan tâm, có chiến lược phát triển nguồn nhân lực bài bản. Các quy định pháp luật về HĐLĐ có ý nghĩa quan trọng trọng việc duy trì, phát triển quan hệ lao động tại các tổ chức tín dụng này.

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) là ngân hàng lớn nhất Việt Nam cả về vốn, tài sản, đội ngũ cán bộ nhân viên, mạng lưới hoạt động và số lượng khách hàng. Trong bề dày quá trình hoạt động của mình, Ngân hàng này đã có những bước phát triển mạnh mẽ và những giai đoạn khó khăn, đến nay, trải qua giai đoạn đầu của tái cấu trúc, hoạt động của Agribank đã cơ bản ổn định, khẳng định lại vị trí và vai trò của mình trên thị trường Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – chi nhánh tỉnh Hòa Bình (sau đây gọi là Agribank Hòa Bình) là đơn vị được xếp loại doanh nghiệp hạng 1 trực thuộc Agribank, có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển của Ngân hàng. Do đó, tác giả chọn đề tài “Pháp luật về hợp đồng lao động và thực tiễn thực hiện tại Ngân hàng Agribank Hòa Bình” cho luận văn thạc sĩ luật học của mình.

2. Tình hình nghiên cứu

Qua tìm hiểu khảo cứu của tác giả, nghiên cứu về pháp luật HĐLĐ đã được đề cập ở nhiều mức độ khác nhau trong một số công trình nghiên cứu độc lập hoặc đăng tải dưới các bài viết trên các tạp chí pháp luật như:

Luận án Tiến sĩ luật học “Hợp đồng lao động trong cơ chế thị trường ở Việt Nam”, của tác giả Nguyễn Hữu Chí, 2002.

Đề tài: “Thực trạng pháp luật về quan hệ lao động ở Việt Nam và phương hướng hoàn thiện”, của PGS. TS. Lê Thị Hoài Thu, Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội, 2012.

Một số luận văn thạc sĩ “Pháp luật về thực hiện hợp đồng lao động trong các doanh nghiệp ở Đà Nẵng”, của Nguyễn Văn Minh, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2015;

“Thực tiễn chấm dứt hợp đồng lao động từ thực tiễn các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hải Phòng”, của Trần Văn Toàn, Viện Đại học Mở Hà Nội, 2017.

Các bài viết đăng trên một số tạp chí:

Phạm Công Trứ, “Hợp đồng lao động một trong những chế định chủ yếu của luật Lao động Việt Nam”, Nhà nước và pháp luật, số 7, 1996; Lưu Bình Nhưỡng “Quá trình duy trì và chắn dứt hợp đồng lao động”. Tạp chí Luật học, số 3, 1997, Phạm Thị Chinh, “Bàn về hiệu lực của hợp đồng lao động và xử lý hợp đồng vô hiệu”, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số 8, 2000, Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của Chính phủ, “Thực tiễn 15 năm thi hành Bộ luật Lao động kết quả đạt được và những vấn đề đặt ra”, Đặc san tuyên truyền, số 11, 2011, Nguyễn Hữu Chị, “Giao kết hợp đồng lao động theo Bộ luật Lao động năm 2012 từ quy định đến nhận thức và thực tiễn”. Tạp chí Luật học, số 3, 2013, Nguyễn Thị Tuyết Vân, “Một số vướng mắc về hợp đồng lao động theo quy định của Bộ luật lao động năm 2012”, Tạp chí Lao động và Xã hội, số 430, 2014…

Các công trình nghiên cứu chủ yếu tập trung về HĐLĐ nói chung hoặc các vấn đề cụ thể, các giai đoạn của giao kết, thực hiện và chấm dứt hợp đồng. Tuy nhiên, nghiên cứu về HĐLĐ tại một doanh nghiệp cụ thể thì còn hạn chế. Chưa có công trình nghiên cứu nào về thực hiện pháp luật HĐLĐ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – chi nhánh tỉnh Hòa Bình.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn thực hiện pháp luật về HĐLĐ, luận văn đưa ra những đề xuất nhằm hoàn thiện pháp luật và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về HĐLĐ tại Agribank Hòa Bình.

Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu nói trên luận văn tập trung giải quyết các nhiệm vụ chủ yếu sau:

– Hệ thống hóa và làm rõ thêm một số vấn đề lý luận cơ bản của pháp luật về HĐLĐ;

– Phân tích và đánh giá thực trạng hiệu quả thực hiện pháp luật về HĐLĐ tại Agribank Hòa Bình;

– Đề xuất hoàn thiện pháp luật và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về HĐLĐ tại Agribank Hòa Bình.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về HĐLĐ, chủ yếu là các quy định của BLLĐ năm 2012 và các văn bản hướng dẫn thi hành về HĐLĐ, nghiên cứu về tình hình thực hiện pháp luật về HĐLĐ tại Agribank Hòa Bình.

Phạm vi nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu ở phương diện luật học một số vấn đề lý luận về HĐLĐ, quy định pháp luật Việt Nam hiện hành về HĐLĐ bao gồm giao kết HĐLĐ, thực hiện HĐLĐ, tạm hoãn HĐLĐ, chấm dứt HĐLĐ và tranh chấp, giải quyết tranh chấp HĐLĐ, thanh tra và xử lý vi phạm pháp luật về HĐLĐ, nghiên cứu thực tiễn thực hiện pháp luật về HĐLĐ tại Agribank Hòa Bình trong những năm gần đây (từ năm 2015 đến nay).

5. Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin. Bên cạnh đó, luận văn còn sử dụng các phương pháp phân tích thống kê, so sánh, tổng hợp để làm sáng tỏ vấn đề nghiên cứu.

Phương pháp phân tích được sử dụng trong tất cả các chương của luận văn để đánh giá, xem xét các quy định, số liệu nhằm chỉ ra những điểm hợp lý, chưa hợp lý phục vụ cho nghiên cứu, để xuất.

Phương pháp tổng hợp – thống kê được sử dụng nhằm tập hợp, xử lý các báo cáo, số liệu phục vụ cho phân tích chứng minh làm rõ các nhân định nghiên cứu

Phương pháp so sánh nhằm chỉ ra những điểm tương đồng khác biệt để chỉ ra những hợp lý hay bất hợp lý, cần điều chỉnh, trong các quy định.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn làm rõ hơn một số vấn đề lý luận về HĐLĐ như khái niệm HĐLĐ, đặc điểm của HĐLĐ, các loại HĐLĐ,… Luận văn phân tích, đánh giá khả toàn diện các quy định pháp luật Việt Nam hiện hành về HĐLĐ, có giá trị tham khảo cho các cơ quan hữu quan trong quá trình xây dựng chính sách hoàn thiện pháp luật về HĐLĐ của Việt Nam.

Những nghiên cứu, đánh giá về thực tiễn thực hiện pháp luật về HĐLĐ tại Agribank Hòa Bình sẽ giúp lãnh đạo ngân hàng các bộ phận chức năng quản lý nhân sự có cái nhìn tổng thể, nhận diện về chính sách quản trị nội bộ ngân hàng.

Những đề xuất, kiến nghị nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về HĐLĐ tại Agribank Hòa Bình có thể là tài liệu giúp đơn vị thực hiện tốt hơn công tác này, nâng cao hiệu quả quản trị nhân sự của đơn vị.

7. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1. Một số vấn đề lý luận về hợp đồng lao động và quy định pháp luật Việt Nam hiện hành về hợp đồng lao động;

Chương 2. Thực tiễn thực hiện pháp luật về hợp đồng lao động tại Ngân hàng Agribank Hòa Bình;

Chương 3. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về hợp đồng lao động và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về hợp đồng lao động tại Ngân hàng Agribank Hòa Bình.