[Luận văn 2021] Hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động cho vay ngang hàng (P2P lending) ở Việt Nam – ThS. Trần Vũ Thúy Hằng

[Luận văn 2021] Hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động cho vay ngang hàng (P2P lending) ở Việt Nam – ThS. Trần Vũ Thúy Hằng

Mục lục

Tình hình nghiên cứu đề tài

Dịch vụ cho vay ngang hàng (Peer-to-Peer Lending – P2P) đã và đang bùng nổ trong lĩnh vực Fintech với nhiều mới mẻ cho người tham gia. Bên cạnh việc tận dụng ưu thế về công nghệ thông tin đã đem lại ưu điểm của mô hình kinh doanh này so với các hình thức cho vay truyền thống thì mô hình này cũng để lại khá nhiều bất ổn về kinh tế và xã hội. Chính vì vậy, hoạt động cho vay ngang hàng nói chung và thực trạng pháp luật điều chỉnh hoạt động này nói riêng là nguồn khai thác của nhiều đề tài nghiên cứu chuyên sâu có giá trị khoa học điển hình như:

Có thể kể đến các tài liệu tham khảo nước ngoài như Alexander Bachmann, et al., (2011), Online Peer-to-Peer Lending – A Literature Review; Journal of Internet Banking and Commerce, August 2011, vol. 16, no.2; Dongyu Chen, Fujun Lai, Zhangxi Lin (2014), A trust model for online peer-to-peer lending: a lender’s perspective; Information Technology and Management (2014) 15: 239-254; Kevin Davis, Jacob Murphy (2016), Peer to Peer lending: Structures, risks and regulation. JASSA The Finsia Journal of Applied Financ; Seth Freedman, Ginger Zhe Jin (2017), The information value Of online social networks: Lessons from peer-to-peer lending; A trust model for online peer-to-peer lending: a lender’s perspective, Information Technology and Management, 15(4):239-254; Davis K, Murphy J  (2016), Peer to Peer lending: structures, risks and regulation; Gan D (2017), Comparative Analysis of Peer-to-Peer Lending in China and the United Kingdom: An Assessment of the Lending Plaza’s Market Entry; Caroline Stern, Mikko về hoạt Mäkinen and Zongxin Qian (2017); FinTechs in China with a special focus on peer to peer lending;… Những tài liệu này đã đưa ra cái nhìn tổng quan động cho vay ngang hàng trên thế giới, sự phát triển của mô hình kinh doanh này ở các nước cũng như cách thức quản lý mô hình kinh doanh đã và đang được các quốc gia trên thế giới áp dụng.

Tính cho đến hiện tại chưa có nhiều công trình luận văn, luận án nghiên cứu trong nước chuyên sâu về thực trạng pháp luật của mô hình kinh doanh này tại Việt Nam mặc dù hoạt động cho vay ngang (P2P Lending) và những vấn đề cơ bản về thực trạng pháp luật cùng với hoàn thiện pháp luật của hoạt động này là mối quan tâm của nhiều trong diễn đàn và các tạp chí khoa học, được đề cập đến trong các tài liệu như:

Tài liệu tham khảo trong nước như bài đăng trên tạp chí ngân hàng số 22/2018 của PGS.TS.Nguyễn Văn Hiệu về “Cho vay ngang hàng – kinh nghiệm thế giới và hàm ý cho Việt Nam” lý giải cơ sở lý luận về cho vay ngang hàng và kinh nghiệm quốc tế về quản lý cho vay ngang hàng của Anh, Mỹ, Trung Quốc và đưa ra gợi ý cho áp dụng cho Việt Nam về hoạt động cho vay ngang hàng.

Bài đăng trên tạp chí Tài chính kỳ tháng 4/2019 “Cho vay ngang hàng trên thế giới và thực tiễn tại Việt Nam” của ThS. Hoàng Thị Duyên, ThS. Đỗ Thị Tuyết Mai – Khoa Tài chính – Ngân hàng, Đại học Tài chính Quản trị Kinh doanh cùng các tài liệu tham khảo như của tác giả Triều Anh (2018), Cho vay ngang hàng: Cẩn trọng kẻo mất tiền oan, Thời báo Ngân hàng; Trâm Anh (2019), Nguy cơ cho vay ngang hàng biến tướng đa cấp, lừa đảo: Sẽ sớm có hành lang pháp lý, bảo An ninh Thủ đô; Đỗ Lê (2018), Cho vay ngang hàng: Nhận diện tiềm năng, rủi ro, Thời bảo Ngân hàng; Nguyễn Vũ (2018), Cho vay ngang hàng: Cần kiểm soát chặt, Thời bảo Ngân hàng; Minh Khuê (2019), Cho vay ngang hàng: Cần khuôn khổ pháp lý phù hợp, Thời báo Ngân hàng;Cẩm Tú (2018), Việt Nam nở rộ mô hình cho vay ngang hàng, báo Doanh nhân Sài Gòn đưa ra tổng quan về hoạt động cho vay ngang hàng; lợi ích trong việc thúc đẩy tài chính toàn diện; nhận diện rủi ro và thực trạng cho vay ngang hàng ở Việt Nam; đề xuất khuôn khổ pháp lý phù hợp để quản lý.

Bài đăng trên Tài chính kỳ 1 tháng 9/2019 “Cho vay ngang hàng tại Việt Nam và một số vấn đề đặt ra của ThS. Nguyễn Ngọc Chánh, Giảng viên Trường Đại học Văn Lang”, “Hà Văn Dương (2019), Cho vay ngang hàng: Cơ chế vận hành và mô hình kinh doanh, Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ số 8/2019”, Ngọc Bích (2019), Ngân hàng Nhà nước lưu ý các tổ chức tín dụng cần cẩn trọng khi hợp tác với các công ty cho vay ngang hàng đã chỉ mô hình cho vay ngang hàng; ưu nhược điểm của mô hình cho vay ngang hàng; tốc độ phát triển của cho vay ngang hàng trên thế giới; tiềm năng phát triển mô hình cho vay ngang hàng tại Việt Nam; một số tồn tại, hạn chế đồng thời đưa ra kết luận và kiến nghị cho hoạt động này.

Bài viết nghiên cứu “Thực trạng hoạt động cho vay ngang hàng tại Việt Nam” của ThS. Nguyễn Mạnh Hùng – ThS. Tạ Thu Hồng Nhung (Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh) đã đưa ra các cơ sở lý luận liên quan đến khái niệm, đặc điểm cho vay ngang hàng, mô hình cho vay ngang hàng truyền thống; Thực trạng hoạt động P2P Lending tại Việt Nam đồng thời đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động của các công ty P2P Lending.

Bài viết đăng “Tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động cho vay ngang hàng tại Việt Nam” của ThS. Phạm Huyền Trang trên Tạp chí Tài chính Kỳ 1 – Tháng 7/2020 cùng các tài liệu tham khảo của tác giả Nguyễn Thị Lệ Hà, Vũ Văn Thực (2019), Kinh nghiệm cho vay ngang hàng ở một số quốc gia trên thế giới và bài học cho Việt Nam, Tạp chí Thị trường Tài chính tiền tệ; Bảo Trân (2020), Lúng tủng quản lý, P2P biến tướng, Đầu tư Tài chính đã giới thiệu về hoạt động này và thực trạng hoạt động P2P Lending tại Việt Nam đồng thời đưa ra các giải pháp quản lý nhà nước đối với hoạt động P2P Lending.

Ngoài ra còn có các công trình nghiên cứu khác như Luận văn thạc sỹ (2018) “Hoạt động cho vay ngang hàng (P2P lending) – kinh nghiệm phát triển trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam” của tác giả Trần Thu Phương; báo cáo tổng thuật tọa đàm khoa học về “Cho vay ngang hàng – Lợi ích, rủi ro và quản lý” tổ chức tại Trường Đại học Kinh tế quốc dân vào ngày 14/5/2019 hay Bài tổng quan trên Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ – Kinh tế – Luật và Quản lý “Cho vay ngang hàng ở Việt Nam và bài học kinh nghiệm quản lý từ một số quốc gia của tác giả Nguyễn Thị Thu Trang, Lương Xuân Minh, Võ Thị Ngọc Hà về căn bản đã lý giải những cơ sở lý luận về khái niệm, đặc trưng của cho vay ngang hàng; Cơ chế vận hành và phân loại cho vay ngang hàng; kinh nghiệm của một số nước về quản lý hoạt động này, thực trạng của hoạt động và đưa ra hướng phát triển của hoạt động này.

Nhìn chung, có thể thấy những tài liệu tham khảo trong và ngoài nước đã phần đưa ra cái nhìn tổng quan về mặt lý luận từ khái niệm, đặc điểm, mô hình và xu hướng, kinh nghiệm quản lý của nước ngoài và hướng phát triển của loại hình dịch vụ này tại Việt Nam. Tuy nhiên, phần thực trạng về pháp luật của hoạt động này lại không được đề cập và nghiên cứu nhiều, thậm chí dường như chưa có một công trình luận văn, luận án nào nghiên cứu chuyên sâu và cụ thể, các vấn đề và khía cạnh cơ bản của pháp luật chỉ nằm rải rác ở các bài báo cáo khoa học hay các bài tạp chí nghiên cứu. Vì thế, điểm mới của luận văn này là bên cạnh tổng quan vê thực trạng hoạt động ở Việt Nam, luận văn sẽ có nghiên cứu cụ thể về thực trạng pháp luật của hoạt động này từ đó cho thấy sự cần thiết khung pháp lý để quản lý loại hình kinh doanh cho vay ngang hàng và đề xuất các giải pháp để hoàn thiện việc quản lý hoạt động này trong bối cảnh tại Việt Nam chưa hoàn thiện thể chế chính sách, khung pháp lý điều tiết mô hình kinh doanh này.

Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu