[Luận văn 2020] Áp dụng hình phạt từ thực tiễn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh – ThS. Nguyễn Sỹ Cây

[Luận văn 2020] Áp dụng hình phạt từ thực tiễn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh – ThS. Nguyễn Sỹ Cây

Tính cấp thiết của đề tài

Với mục tiêu bảo đảm sự ổn định và phát triển đất nước, bên cạnh việc áp dụng các biện pháp như giáo dục, chính trị, kinh tế…thì việc quản lý nhà nước bằng pháp luật mà cụ thể là hình phạt là một trong những công cụ hữu hiệu nhất để bảo đảm an ninh và trật tự xã hội tại Việt Nam hay bất kỳ một quốc gia nào trên thế giới. Trong pháp luật hình sự Việt Nam, khái niệm hình phạt được quy định lần đầu tiên tại Điều 26 BLHS năm 1999, sửa đổi, bổ sung năm 2009. BLHS năm 2015 được sửa đổi, bổ sung năm 2017 đã bổ sung thêm chủ thể tội phạm là pháp nhân thương mại.

Hiến pháp, Luật tổ chức Tòa án, BLHS, BLTTHS đều khẳng định Tòa án là cơ quan xét xử của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, chỉ có Toà án mới có quyền xét xử và ra bản án hình sự bằng hình phạt. Tội phạm là cơ sở phải chịu hình phạt, ngược lại hình phạt là hậu quả pháp lý của tội phạm nhằm trừng trị vào giáo dục người phạm tội, giáo dục người khác tôn trọng pháp luật, đấu tranh phòng chống tội phạm.

Trong những năm gần đây, trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh nói chung và trên địa bàn huyện Quế Võ nói riêng, tình hình tội phạm diễn biến phức tạp; về tính chất, mức độ, phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Bên cạnh đó, TAND huyện Quế Võ không ngừng nỗ lực nâng cao chất lượng hoạt động xét xử, trong đó có hoạt động ADHP và đã đạt được nhiều kết quả đáng trân trọng. Tuy nhiên, quá trình ADHP của Toà án nhân dân huyện Quế Võ vẫn còn những thiếu sót, vi phạm như: ADHP không đúng, ADHP khi chưa đánh giá được toàn diện, đầy đủ chứng cứ. Từ những phân tích trên, nhằm tiếp tục nghiên cứu lý luận thông qua thực tiễn tình hình tội phạm tại huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, học viên đã mạnh dạn lựa chọn: ” Áp dụng hình phạt từ thực tiễn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh” làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình.

Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Những năm gần đây, đã có nhiều công trình nghiên cứu có nội dung liên quan đến đề tài này. Cụ thể: Luận án tiến sĩ của tác giả Chu Thị Trang Vân: “Hoạt động áp dụng pháp luật hình sự của các Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án Việt Nam ”, năm 2009; Tác giả Lưu Tiến Dũng với bài: “Bàn về áp dụng pháp luật trong công tác xét xử”, Tạp chí TAND, số tháng 5/2005- Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Đức Hiệp: “Áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử án hình sự của TAND ở tỉnh Ninh Bình”, năm 2004; – Luận văn thạc sĩ của tác giả Đàm Cảnh Long: “Áp dụng pháp luật hình sự của TAND (qua thực tiễn tỉnh Thanh Hóa)”, năm 2012; – Tác giả Nguyễn Ngọc Chí với bài: “Chức năng của Tòa án trong TTHS trước yêu cầu cải cách tư pháp”, Tạp chí Khoa học, Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2009; – Tác giả Trịnh Quốc Toản với bài: “Những kiến nghị và giải pháp hoàn thiện hình phạt bổ sung trong BLHS 1999 và nâng cao hiệu quả của chế định này trong thực tiễn áp dụng”, Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội, Luật học 26 (2010); – Tác giả Trịnh Quốc Toản với bài: “Một số lý luận về hình phạt trong Luật hình sự”, Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội, Luật học 27 (2011); – Tác giả Trịnh Tiến Việt và Trần Thị Quỳnh với bài: “Miễn hình phạt theo Luật hình sự Việt Nam và một số kiến nghị hoàn thiện”, Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội, Luật học 27 (2011); Luận văn thạc sĩ của tác giả Trần Văn Kiểm: “Áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử án hình sự của TAND ở tỉnh Nam Định”, năm 2010; Luận án tiến sĩ của tác giả Lê Xuân Thân: “Áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử của TAND ở Việt Nam hiện nay”, năm 2004; Luận văn thạc sĩ của tác giả Lê Thị Kim Chung: “Vi phạm pháp luật trong hoạt động giải quyết các vụ án hình sự ở Việt Nam hiện nay”, năm 2005; Tác giả Lưu Tiến Dũng với bài: “Bàn về áp dụng pháp luật trong công tác xét xử”, Tạp chí TAND, số tháng 5/2005; – Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Đình Tuyên: “Quyết định hình phạt trong đồng phạm theo luật hình sự Việt Nam”, năm 2015; – Luận văn thạc sĩ của tác giả Đỗ Thị Minh Loan: “ADHP theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiến huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội”, năm 2017; …

Các công trình đi trước đã đưa ra bàn luận và giải quyết nhiều vấn đề bức xúc mà lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự đặt ra, mỗi công trình đề cập một cách có hệ thống các luận điểm, quan điểm cũng như các quy định cụ thể về việc ADHP. Tuy nhiên, kể từ sau khi BLHS (BLHS) năm 2015 được sửa đổi, bổ sung năm 2017 và có hiệu lực từ 01/01/2018 đến nay thì có khá ít các công trình nghiên cứu về nội dung này đặc biệt là ở cấp độ một luận văn thạc sĩ luật học. Các nội dung mới của BLHS vẫn chưa được nghiên cứu một cách sâu sắc. Bên cạnh đó các vấn đề nảy sinh từ thực tiễn xét xử trong quá trình ADHP cũng chưa được tổng kết và đưa ra các nguyên nhân tồn tại trong quá trình ADHP, làm cơ sở cho các giải pháp. Do đó, để có phương hướng và giải pháp hoàn thiện trên địa bàn huyện Quế Võ cho đến hiện nay, việc chọn vấn đề nghiên cứu của tác giả càng cho thấy ý nghĩa lý luận thực tiễn và sâu sắc.