[Luận văn 2022] Giải quyết tranh chấp lao động cá nhân theo Bộ luật Lao động năm 2019 từ thực tiễn tỉnh Bắc Ninh – ThS. Bùi Nhật Linh

[Luận văn 2022] Giải quyết tranh chấp lao động cá nhân theo Bộ luật Lao động năm 2019 từ thực tiễn tỉnh Bắc Ninh – ThS. Bùi Nhật Linh

1. Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thì các tranh chấp dân sự, kinh tế, lao động phát sinh cũng ngày một nhiều hơn. Xã hội càng phát triển, thị trường lao động càng phức tạp. Khi xác lập quan hệ lao động, các bên phải thỏa thuận các điều kiện làm việc. Trong quá trình thực hiện hợp đồng lao động nếu có những mâu thuẫn, xung đột về quyền lợi đã được thỏa thuận theo hợp đồng lao động thì sẽ phát sinh tranh chấp giữa người lao động và người sử dụng lao động.

Thực tiễn tại tỉnh Bắc Ninh cho thấy, là địa phương có số lượng lớn những doanh nghiệp và người lao động nên việc phát sinh các tranh chấp lao động cá nhân là không thể tránh khỏi. Mặc dù vậy, công tác phòng tránh, giải quyết tranh chấp lao động cá nhân trên địa bàn tỉnh hiện nay chưa được chú trọng hoàn thiện, nâng cao hiệu quả do việc thanh tra, kiểm tra, giám sát doanh nghiệp chưa được thực hiện thường xuyên, sâu sát, lực lượng cán bộ trên địa bàn còn mỏng, chưa chuyên trách,…

Hiện nay, pháp luật đã có các quy định cụ thể về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân, tạo ra cơ sở pháp lý để áp dụng trong thực tiễn. Việc pháp luật quy định một cơ chế giải quyết tranh chấp lao động cá nhân phù hợp sẽ góp phần bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp của các bên trong quan hệ lao động. Hơn nữa, Bộ luật Lao động năm 2019, có hiệu lực từ ngày 01/01/2021, đã có một số sự thay đổi của pháp luật điều chỉnh về tranh chấp lao động cá nhân so với Bộ luật Lao động 2012. Song, việc giải quyết tranh chấp lao động cá nhân trong thực tế còn có những vướng mắc và hạn chế. Ngoài ra, các cơ quan tổ chức có thẩm quyền còn chưa linh hoạt, vẫn còn những sai sót, gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.

Việc nghiên cứu cả về mặt pháp lý cũng như thực tiễn tranh chấp và giải quyết tranh chấp lao động cá nhân nhằm khắc phục những hạn chế, những điểm không còn phù hợp với tình hình thực tế là yêu cầu cấp thiết trong quan hệ lao động. Do vậy, học viên lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Giải quyết tranh chấp lao động cá nhân theo Bộ luật Lao động năm 2019 và thực tiễn thực hiện tại tỉnh Bắc Ninh”.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Là một trong những vấn đề cơ bản của pháp luật lao động nói chung, giải quyết tranh chấp lao động cá nhân đã được nghiên cứu ở nhiều đề tài bài viết, các công trình nghiên cứu khoa học đã được công bố như: Giáo trình Luật lao động Việt Nam của Trường Đại học Luật Hà Nội, 2018. Giáo trình Luật Lao động cơ bản của Trường Đại học Cần Thơ, 2016.

Các công trình nghiên cứu khoa học, luận văn, luận án như: Luận văn thạc sĩ “Giải quyết tranh chấp lao động cá nhân tại tòa án và thực tiễn thi hành tại tòa án nhân dân thành phố Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thị Thanh Loan năm 2016, Luận văn thạc sĩ “Giải quyết tranh chấp lao động cá nhân theo Bộ Luật lao động năm 2019” năm 2020 của tác giả Trần Mỹ Linh, những bài nghiên cứu về tranh chấp lao động cá nhân được đăng lên tạp chí chuyên ngành như: “Tranh chấp lao động và giải quyết tranh chấp lao động”, Đặc san tuyên truyền pháp luật số 02/2014 của tác giả Vũ Thu Hiền, “Giải quyết tranh chấp lao động cá nhân bằng phương thức trọng tài lao động” của tác giả Trần Mỹ Linh, Tạp chí nghề luật số 11/2020: “Về tranh chấp lao động tập thể và giải quyết tranh chấp lao động tập thể” của tác giả Lưu Bình Nhưỡng, Tạp chí Luật học số 2/2001…

Các bài viết được nhìn nhận dưới góc độ khác nhau, vì vậy, khi lựa chọn đề tài, tác giả mong muốn luận văn của mình sẽ có cái nhìn hoàn thiện và đầy đủ hơn về cơ chế giải quyết tranh chấp lao động cá nhân, qua đó hướng tới hoàn thiện pháp luật và thực tiễn thực hiện tại tỉnh Bắc Ninh.

3. Phạm vi nghiên cứu đề tài

Luận văn nghiên cứu việc giải quyết tranh chấp lao động cá nhân dưới góc độ pháp lý ở các nội dung cụ thể, như nguyên tắc giải quyết, thời hiệu giải quyết, thẩm quyền giải quyết, trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp lao động cá nhân, chỉ ra những điểm còn hạn chế trong quy định pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân, cũng như dưới góc độ thực tiễn thụ lý, giải quyết tranh chấp lao động cá nhân tại hòa giải viên lao động, hội đồng trọng tài lao động, tòa án nhân dân… qua đó, luận văn sẽ đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân từ thực tiễn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (bao gồm cả những điểm mạnh cần phát huy, nhân rộng và những vấn đề bất cập, những tồn tại cần được khắc phục).

Luận văn tập trung nghiên cứu trong phạm vi quy định của pháp luật lao động trên cơ sở các quy định của BLLĐ năm 2019 và các văn bản hướng dẫn thi hành, cũng như các văn bản pháp luật khác có liên quan. Đồng thời, phân tích thực tiễn thực hiện pháp luật về giải quyết TCLĐ cá nhân trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh trong những năm gần đây (trước và sau thời điểm BLLĐ năm 2019 có hiệu lực thi hành)

4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu đề tài

Việc nghiên cứu đề tài dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa triết học Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật. Bên cạnh đó, để có cái nhìn tổng quát và toàn diện, tác giả còn nghiên cứu phương pháp xây dựng văn bản pháp luật nhằm tìm hiểu về tinh thần xây dựng pháp luật của các nhà làm luật. Để thực hiện việc nghiên cứu đề tài, trong quá trình nghiên cứu, tác giả đã sử dụng đa dạng các phương pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành như phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp thống kê,… Trên cơ sở kết quả phân tích tác giả đã liên kết, thống nhất lại các bộ phận, các yếu tố trong mối liên hệ tổng hợp, từ đó rút ra những điểm bất cập của pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân và thực tiễn tại tỉnh Bắc Ninh, đánh giá sự phù hợp trong quá trình áp dụng pháp luật trong thực tiễn.

5. Mục đích, nhiệm vụ của việc nghiên cứu đề tài

Mục đích của việc nghiên cứu đề tài làm rõ các vấn đề pháp lý xoay quanh vấn đề giải quyết tranh chấp lao động cá nhân, nội dung các quy định của pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân theo Bộ luật Lao động năm 2019 đang có hiệu lực thi hành. Trên cơ sở nghiên cứu pháp luật hiện hành, so sánh, đối chiếu với những quy định pháp luật đã được thay thế (nếu cần thiết) và thực tiễn thực hiện việc áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân tại tỉnh Bắc Ninh, tác giả tập trung xây dựng các phương hướng và giải pháp góp phần hoàn thiện hơn chế định về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân cũng như việc thực hiện tại tỉnh Bắc Ninh.

Để đạt được mục đích nêu trên, luận văn tập trung nghiên cứu các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân, đặt trong mối quan hệ với các quy định pháp luật trước đó. Đồng thời, luận văn cũng đưa ra những nghiên cứu và đánh giá về thực tiễn giải quyết tranh chấp lao động cá nhân tại tỉnh Bắc Ninh và đề xuất phương hướng, giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật.

6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

Với mục đích nghiên cứu đã đề ra, luận văn có thể đưa ra những đóng góp mới khoa học và thực tiễn như sau:

– Nghiên cứu một cách có hệ thống về các quy định pháp luật trong giải quyết tranh chấp lao động cá nhân.

– Chỉ ra một số tồn tại của hệ thống pháp luật lao động nói chung cũng như quy định của Bộ luật Lao động năm 2019 nói riêng và thực tiễn hoạt động giải quyết tranh chấp lao động cá nhân tại tỉnh Bắc Ninh.

– Đưa ra kiến nghị, phương hướng hoàn thiện pháp luật trong hoạt động giải quyết tranh chấp lao động cá nhân qua thực tiễn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Từ những đóng góp trên đây, tác giả hy vọng luận văn sẽ là nguồn tham khảo hữu ích cho các cơ quan, cá nhân, tổ chức có liên quan đến vấn đề giải quyết tranh chấp lao động cá nhân, cũng như những người đang nghiên cứu, học tập về pháp luật lao động nói chung và pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân nói riêng. Đồng thời, tác giả mong muốn đóng góp cho việc hoàn thiện pháp luật khi áp dụng thực hiện trong thực tiễn.

7. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân và quy định của Bộ luật Lao động năm 2019 về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân.

Chương 2: Thực trạng giải quyết tranh chấp lao động cá nhân tại tỉnh Bắc Ninh.

Chương 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định về giải quyết tranh chấp lao động cá nhân theo Bộ luật Lao động năm 2019 và nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp lao động cá nhân từ thực tiễn tại tỉnh Bắc Ninh.