[Luận văn 2020] Áp dụng hình phạt tù đối với tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt từ thực tiễn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh – ThS. Nguyễn Xuân Sướng

[Luận văn 2020] Áp dụng hình phạt tù đối với tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt từ thực tiễn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh – ThS. Nguyễn Xuân Sướng

Tính cấp thiết của đề tài

Trải qua gần 35 năm đổi mới, bên cạnh những thành tựu đã đạt được trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội, an ninh – quốc phòng, vẫn còn tồn tại những biểu hiện tiêu cực do mặt trái của cơ chế thị trường mang lại là cơ sở phát sinh các loại tội phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt trong đó có tội trộm cắp tài sản, tội cướp tài sản, tội cướp giật tài sản, tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, trong đó có địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Tội phạm xâm phạm về trật tự xã hội đang có xu hướng diễn biến phức tạp hơn, gia tăng cả về số vụ phạm tội và tính chất của tội phạm, tuy các loại án rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng được kiềm chế, nhưng các loại thường án, án xâm phạm sở hữu vẫn chưa có giải pháp, biện pháp ngăn chặn hiệu quả, nhất là loại tội phạm trộm cắp tài sản, cướp giật tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản là những loại tội phạm chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu nhóm tội phạm xâm phạm sở hữu, cũng như chiếm tỷ lệ cao (án trộm cắp tài sản chiếm tỷ lệ cao nhất) trong cơ cấu tội phạm xâm phạm trật tự xã hội.

Theo quy luật hàng năm vào dịp cuối năm, chuẩn bị đón năm mới, dịp hè, dịp các giải bóng đá trong nước và quốc tế tổ chức thi đấu các loại tội phạm trộm cắp tài sản, cướp giật tài sản, cướp tài sản, cưỡng đoạt tài sản sẽ gia tăng cả về số vụ và tính chất tội phạm. Đối tượng thực hiện hành vi phạm tội có xu hướng trẻ hóa, đa phần là đối tượng lưu manh chuyên nghiệp, có tiền án, tiền sự, có độ tuổi chủ yếu từ 18 đến 30 tuổi, phần lớn là nam giới, không nghề nghiệp hoặc nghề nghiệp không ổn định, các đối tượng luôn có xu hướng cấu kết chặt chẽ với nhau thành băng nhóm, hoạt động liên tuyến, liên tỉnh.

Để phòng ngừa và đấu tranh chống loại tội phạm này, việc nghiên cứu các vấn đề lý luận, phân tích chế tài các quy định của Bộ luật hình sự đối với các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt tài sản, đánh giá thực tiễn áp dụng hình phạt để từ đó đưa ra giải pháp hoàn thiện quy định đối với nhóm tội này theo quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 và bảo đảm áp dụng đúng đắn trong thực tiễn có ý nghĩa quan trọng về mọi mặt. Chính vì vậy tác giả chọn đề tài “Áp dụng hình phạt tù đối với tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt từ thực tiễn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh” để thực hiện Luận văn thạc sĩ.

Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trước sự phức tạp của tình hình tội phạm, việc nghiên cứu, đề xuất vận dụng các lý luận về khoa học hình sự, tố tụng hình sự cũng như tội phạm học có vai trò rất quan trọng và nhận được sự quan tâm của nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu. Áp dụng hình phạt tù nói chung và đối với tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt nói riêng đã được nhiều tác giá tìm hiểu, nghiên cứu và phân tích, cụ thể:

Lý luận và thực tiễn nghiên cứu về tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt được đề cập nhiều trong các công trình nghiên cứu khoa học như: 2) ThS. Đinh Văn Quế với tác phẩm “Bình luận Bộ luật hình sự Phần các tội phạm, Tập II, Chương XIV – Các tội xâm phạm sở hữu trong Bộ luật hình sự năm 1999, Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh, xuất bản 2002; Chính trị Quốc gia Hà Nội, 2009; 4) Nguyễn Ngọc Chí, Trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm sở hữu, Luận án tiến sĩ luật học, Viện Nhà nước và pháp luật, Hà Nội, 2000; v.v… 5) Lê Tường Vy, Trách nhiệm hình sự đối với các tội chiếm đoạt tài sản, Luận án tiến sĩ luật học, Học viện Khoa học xã hội, Hà Nội, 2016…

Ở góc độ các Luận án tiến sĩ luật học liên quan đến lý luận và thực tiễn về hình phạt và quyết định hình phạt, có Luận án về đề tài “Áp dụng hình phạt trong Luật Hình sự Việt Nam” của tác giả Dương Tuyết Miên đã bảo vệ thành công năm 2003. Ngoài ra còn có các Luận văn thạc sĩ đã bảo vệ tại khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội như: “Áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội trong luật hình sự Việt Nam” của tác giả Nguyễn Minh Khuê bảo vệ năm 2007; đề tài “Áp dụng hình phạt trong đồng phạm” của tác giả Nguyễn Thị Bình bảo vệ năm 2010, Luận văn “Áp dụng hình phạt tù có thời hạn theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Quảng Ninh” của Nguyễn Văn Chung, bảo vệ tại Học viện Khoa học xã hội 2018; Luận văn “Áp dụng hình phạt theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Long An” của Nguyễn Thanh Liêm, bảo vệ tại Học viện Khoa học xã hội 2019…

Như vậy, có thể nói, những bài nghiên cứu hoặc một số công trình sách báo đã nêu mới chỉ khái quát được một số vấn đề lý luận liên quan đến hoạt động áp dụng hình phạt tù, phân tích, đánh giá, nhận định một số nhận định liên quan đến yếu tố áp dụng hình phạt tù, đồng thời phân biệt với một số tội phạm trong Bộ luật hình sự năm 2015 hoặc nghiên cứu trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm sở hữu… Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề áp dụng hình phạt tù đối với tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt trên một địa bàn cụ thể là địa bàn huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.