[Luận văn 2022] Tội trộm cắp tài sản và thực tiễn áp dụng trên địa bàn tỉnh Hà Nam – ThS. Nguyễn Tiến Thành

[Luận văn 2022] Tội trộm cắp tài sản và thực tiễn áp dụng trên địa bàn tỉnh Hà Nam – ThS. Nguyễn Tiến Thành

Tính cấp thiết của đề tài

Ở nước ta, quyền sở hữu là một trong các quyền con người quan trọng được quy định và bảo hộ trong Hiến pháp và các văn bản pháp luật ở các lĩnh vực: hình sự, hành chính, dân sự…. Hiến pháp năm 2013 tại Điều 32 đã quy định: “1. Mọi người có quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải để dành, nhà ở, tư liệu sinh hoạt, tư liệu sản xuất, phần vốn góp trong doanh nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế khác; 2. Quyền sở hữu tư nhân và quyền thừa kế được pháp luật bảo hộ.”

Để bảo vệ quyền sở hữu được ghi nhận trong Hiến pháp năm 2013, hệ thống pháp luật Việt Nam đã quy định bảo vệ bằng nhiều ngành luật khác nhau trong đó có luật hình sự. Trong pháp luật hình sự hiện nay, Bộ luật hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) có hiệu lực từ ngày 1/1/2018 cũng bảo vệ sở hữu của các cá nhân, tổ chức khác nhau thông qua các điều luật tại các Chương khác nhau và tập trung nhất ở Chương XVI (các tội xâm phạm sở hữu) trong đó có tội trộm cắp tài sản. Các quy định của BLHS năm 2015 về các tội xâm phạm sở hữu nói chung và tội trộm cắp tài sản nói riêng đã thể hiện vai trò quan trọng của pháp luật hình sự trong việc bảo vệ quyền sở hữu của nhà nước, tổ chức, cá nhân đã được Hiến pháp năm 2013 quy định.

Hà Nam là một tỉnh thuộc vùng Bắc Bộ nước ta và là tỉnh có diện tích rộng lớn, lao động sản xuất thuận lợi, là tỉnh nằm trên trục đường sắt Bắc Nam và quốc lộ 1A – huyết mạch giao thông quan trọng của cả nước, tạo điều kiện thuận lợi để giao lưu hợp tác kinh tế với các tỉnh, thành phố và các trung tâm kinh tế lớn của cả nước cũng như từ đó tới các cảng biển, sân bay ra nước ngoài. Bên cạnh phát triển của kinh tế thì tình hình tội phạm diễn biến hết sức phức tạp, nhất là tội phạm trộm cắp tài sản với tính chất và mức độ hậu quả do loại tội phạm này gây ra ngày càng nghiêm trọng, ảnh hưởng xấu đến trật tự, an toàn xã hội ở các địa phương trong tỉnh, tác động không tốt đến cuộc sống của người dân.Các đối tượng tập trung thành nhóm tội phạm có tính chất chuyên nghiệp, có sự phân công chặt chẽ giữa các đối tượng từ khâu thực hiện hành vi phạm tội đến khi tiêu thụ tài sản, với các phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây tâm lý hoang mang, lo lắng trong người dân.

Thực tiễn áp dụng quy định của BLHS về tội trộm cắp tài sản để xử lý loại tội phạm này trên địa bàn tỉnh Hà Nam cho thấy những bất cập, khó khăn trong việc xác định đối tượng tác động của tội phạm, một số dấu hiệu định tội, một số tình tiết định khung hình phạt và mức hình phạt đối với người phạm tội. Trong khi đó, văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật đối với các tội xâm phạm sở hữu nói chung và tội trộm cắp tài sản nói riêng chưa thống nhất; đặc biệt cho đến nay vẫn chưa có hướng dẫn mới về các tội này theo quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 dẫn đến thực tế áp dụng quy định về các tội này còn lúng túng.

Do nhu cầu của thực tiễn cần đưa ra các giải pháp, hoàn thiện và nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Pháp luật hình sự Việt Nam về tội trộm cắp tài sản, đồng thời đóng góp những tri thức lý luận nhằm phục vụ công tác nghiên cứu khoa học pháp luật hình sự và phục vụ cho công tác đấu tranh phòng, chống loại tội phạm này trong giai đoạn hiện nay, tác giả đã lựachọn đề tài:“Tội trộm cắp tài sản và thực tiễn áp dụng trên địa bàn tỉnh Hà Nam”làm luận văn Thạc sĩ ngành luật hình sự và tố tụng hình sự của mình.

Tình hình nghiên cứu

Cho đến nay, Việt Nam đã có rất nhiều công trình khoa học của các tác giả nghiên cứu về lý luận, đưa ra các giải pháp, hoàn thiện và nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam vềtội trộm cắp tài sản, có thể liệt kê theo các nhóm như:

– Nhóm các giáo trình Luật hình sự tại các cơ sở đào tạo:

+ Võ Khánh Vinh (Chủ biên) (2012), “Giáo trình Luật hình sự Việt Nam – Phần Các tội phạm”, nhà xuất bản Công an nhân dân, Hà Nội.

+ Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh (2013), “Giáo trình Luật hình sự Việt Nam – Phần các tội phạm”, nhà xuất bản Hồng Đức – Hội luật gia Việt Nam, Thành phố Hồ Chí Minh.

+ Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), “Giáo trình Luật hình sự Việt Nam – Phần các tội phạm, Quyển 1”, nhà xuất bản Công an nhân dân, Hà Nội.

– Nhóm các bài viết, bình luận khoa học liên quan đến tội trộm cắp tài sản:

+ Trần Mạnh Hà (2007), “Một số dấu hiệu đặc trưng của tội trộm cắp tài sản cần nhận biết khi định tội danh”, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, (số 3).

+ Nguyễn Văn Trượng (2008), “Một số vấn đề cần hoàn thiện đối với tội trộm cắp tài sản”, Tạp chí Tòa án nhân dân, (số 4).

+ Nguyễn Đức Mai (Chủ biên) (2010), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi, bổ sung năm 2009, nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội.

+ Võ Khánh Vinh (2013), “Lý luận chung về định tội danh”, nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội.

– Một số đề tài Luận văn thạc sĩ qua các năm gần đây:

+ Nguyễn Thị Thuý Hạnh (2016), “Tội trộm cắp tài sản theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội”, Luận văn Thạc sỹ luật học.

+ Dương Anh Tuấn (2016), “Tội trộm cắp tài sản theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội”, Luận văn Thạc sỹ luật học.

+ Trần Văn Dâu (2016) “Tội trộm cắp tài sản theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định”, Luận văn Thạc sỹ luật học.

+ Nguyễn Thị Thu Ba (2016), “Tội trộm cắp tài sản theo pháp luật hình sự Việt Nam (Trên cơ sở số liệu xét xử trên địa bàn tỉnh Quảng Nam)”, Luận văn thạc sĩ, Đại học Quốc gia Hà Nội.

+ Trần Thị Bích Liên (2016), “Tội Trộm cắp tài sản do người nước ngoài thực hiện từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh”, Luận văn thạc sĩ, Học viện Khoa học xã hội.

+ Phạm Tuấn Anh (2018), “Tội Trộm cắp tài sản theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội,” Luận văn thạc sĩ, Học viện Khoa học xã hội.

+ Đỗ Hồng Thủy (2018), “Tội Trộm cắp tài sản theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn huyện Đông Anh, Thành phố Hà Nội,” Luận văn thạc sĩ, Học viện Khoa học xã hội.

+ Trần Châu Bá Linh (2021), “Tội trộm cắp tài sản theo luật hình sự Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ, Trường đại học Trà Vinh.

Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về tội phạm trộm cắp tài sản trên địa bàn một số tỉnh, thành phố, tuy nhiên do những khác biệt về đặc thù kinh tế, chính trị, địa lý, văn hóa của từng vùng miền và cũng chưa có công trình nào nghiên cứu một cách tổng thể, có hệ thống về tội trộm cắp tài sản theo quy định của pháp luật hình sự Việt Nam và việc vận dụng trên thực tế tại địa bàn tỉnh Hà Nam. Vì vậy, thông qua việc nghiên cứu Luận văn này tôi đi sâu tìm hiểu toàn diện về tội trộm cắp tài sản, kế thừa những nội dung đã được tiếp cận từ các công trình nghiên cứu khoa học của các tác giả trước, tìm ra những dấu hiệu pháp lý đặc trưng của tội phạm, những vấn đề cơ bản và đưa ra ý kiến cá nhân nhằm hoàn thiện quy định pháp luật về tội trộm cắp tài sản, nâng cao hiệu quả áp dụng trong thực tiễn tại tỉnh Hà Nam.