[Tiểu luận 2024] Thuyết tâm lý xã hội của Erik Erikson về sự phát triển của trẻ em. Ứng dụng của thuyết này trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ để giúp các em tránh được các nguy cơ có hành vi vi phạm pháp luật (hành vi phạm tội) khi bước vào tuổi chưa thành niên hoặc khi đã trưởng thành

Mục lục

Lời mở đầu

Tâm lý học là khoa học nghiên cứu việc xử lý thông tin và biểu hiện hành vi ở con người, làm rõ bản chất của con người bằng cách đi sâu vào mọi ngõ ngách của đời sống, từ kinh tế, chính trị, xã hội cho đến văn hóa, giáo dục, y học, triết học,… Hiện nay, tâm lý học được phát triển và ứng dụng rộng rãi trong tất cả các mối quan hệ của đời sống ở tất cả các lĩnh vực của xã hội. Trên thế giới có rất nhiều nhà tâm lý học với những công trình nghiên cứu giá trị. Trong đó không thể không nhắc đến Erik Erikson cùng với học thuyết về sự phát triển tâm lý xã hội của ông. Để tìm hiểu kỹ hơn về vấn đề này, em xin phép lựa chọn đề bài 04 “Thuyết tâm lý xã hội của Erik Erikson về sự phát triển của trẻ em. Ứng dụng của thuyết này trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ để giúp các em tránh được các nguy cơ có hành vi vi phạm pháp luật (hành vi phạm tội) khi bước vào tuổi chưa thành niên hoặc khi đã trưởng thành” để nghiên cứu.

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THUYẾT TÂM LÝ XÃ HỘI CỦA ERIK ERIKSON

1. Giới thiệu về nhà tâm lý học Erik Erikson

Erik Erikson tên đầy đủ là Erik Homberger Erikson. Ông là một nhà phân tâm học người Đức, sinh ngày 15 tháng 6 năm 1902 ở Frankfurt (Đức); mất ngày 12 tháng 5 năm 1994 tại Massachusetts (Hoa Kỳ). Từ nhỏ, Erikson đã không lớn lên với cha ruột của mình vì bố mẹ ông đã ly thân trước khi ông sinh ra. Cha và mẹ ông đều là người gốc Đan Mạch. Mẹ của Erikson nuôi ông một mình cho đến khi Erikson được ba tuổi. Sau đó, mẹ ông kết hôn với Theodor Homburger, một bác sĩ nhi khoa người Do Thái và gia đình ông chuyển đến Karlsruhe – miền nam nước Đức. Cha dượng và mẹ đã giấu Erikson suốt thời thơ ấu rằng mẹ ông đã kết hôn trước đó và ông cũng là con trai của một người đàn ông đã rời bỏ ông trước khi ông sinh ra. Sau khi tốt nghiệp cấp ba, Erickson muốn mình sẽ trở thành một họa sĩ. Những lúc rảnh rỗi, ông thường ngao du khắp nơi thuộc Châu Âu, viếng thăm các viện bảo tàng và có lúc đã ngủ bên dưới gầm cầu. Ông đã từng sống lang thang bụi đời trong một thời gian rất lâu trước khi ông có thể nhận ra mình sẽ phải làm một cái gì đó.

Khi ông 25 tuổi, một người bạn cùng giới nghệ sĩ là Peter Blos, sau này trở thành nhà phân tích tâm lý đề nghị ông nên xin dạy học tại một trường thí điểm tại Hoa Kỳ, được lãnh đạo bởi Dorothy Burlingham – một người bạn của Anna Freud. Ngoài việc dạy nghệ thuật, ông tiếp tục học và được cấp chứng chỉ giáo dục do viện Montessori và Hội phân tích Tâm lý Vienna do chính tay Anna Freud cấp. Trong thời gian đó, ông gặp Joan Sersons, một giáo viên dạy múa người Canada. Họ lấy nhau và có 3 người con, một người con của ông sau này trở thành một nhà xã hội học.

Khi nhóm phát xít Nazis thành công và lên nắm quyền, gia đình họ rời Vienna. Đầu tiên họ đến Copenhagen, sau đó là Boston. Erickson được đề nghị nhận giảng dạy tại trường Đại Học Y Dược Harvard và thực hành phân tích tâm lý trẻ em với tư cách tư nhân riêng rẽ. Trong thời gian này, ông gặp gỡ các tâm lý gia khác như Henry Murray và Kurt Lewin, cùng với các nhà nhân chủng học như Rith Benedict, Margaret Mead, và Gregory Bateson. Đây là nhóm những người có ảnh hưởng lớn đến Erick, giống như Sigmund Freud và Anna Freud đã từng có ảnh hưởng đến ông.

Sau đó ông giảng dạy ở Đại học Yale. Kế đó ông dạy tại Đại học Tiểu bang California tại Berkely. Trong thời gian này, ông đã bắt tay vào thực hiện chương trình nghiên cứu nổi tiếng của mình về đời sống hiện đại nơi bộ tộc Lakota và bộ tộc Yuork. Khi trở thành một công dân Hoa Kỳ, ông chính thức đổi tên của mình thành Erick Erikson.

Năm 1950, ông viết cuốn “Tuổi Thơ Và Xã Hội”, trong đó ghi lại những khám phá của ông với các em bé da đỏ bản xứ, và những phân tích về Maxim Gorkiy và nhà độc tài Adolph Hitler. Trong tác phẩm này ông liên hệ những phân tích về thuyết của Freud, cũng như về nhân cách của người dân Hoa Kỳ. Đây là những đề tài mô tả khá kỹ lưỡng về ảnh hưởng của văn hóa lên nhân cách con người. Cũng trong thời gian này Thượng nghị sĩ Joseph McCarthy đã gây ra những lo lắng chung cho tình hình an ninh xã hội ở Tiểu bang California, Erikson rời Berkeley vì các giáo sư buộc phải ký lời thề trung thành. Sau đó ông làm việc 10 năm với một Trung tâm y tế ở Massachusetts, rồi dạy 10 năm nữa ở Đại học Harvard.

2. Sự ra đời của thuyết tâm lý xã hội

Erikson là một nhà tâm lý về cái tôi thuộc trường phái Freudian. Điều này cho thấy ông đã chấp nhận các khái niệm tâm lý của Freud như những nền tảng đúng đắn căn bản, kể cả những vấn đề hiện vẫn đang gây ra nhiều tranh cãi. So với các nhà tâm lý học thuộc trường phái Freudian, ông là người chú trọng đến yếu tố xã hội và ảnh hưởng văn hóa lên nhân cách nhiều nhất.

Lý thuyết phát triển tâm lý xã hội đã được Erik Erikson nghĩ ra từ việc diễn giải lại các giai đoạn tâm lý – tình dục được phát triển bởi Sigmund Freud. Khác với Freud cho rằng nhân cách cơ bản của chúng ta hình thành trong 5 năm đầu đời, Erikson nhấn mạnh những thay đổi diễn ra trong suốt cả đời người. Trong khi Freud nhấn mạnh vai trò của yếu tố năng lượng sinh học trong phát triển tâm lý thì Erikson chú trọng đến sự tương tác diễn ra giữa con người và môi trường xã hội từ tuổi sơ sinh đến khi về già. Những ảnh hưởng đầu tiên của xã hội lên con người thông qua gia đình, qua cách bảo vệ, nuôi dưỡng và dạy bảo trẻ sơ sinh và trẻ em. Ông nhấn mạnh các khía cạnh xã hội của mỗi người trong bốn khía cạnh chính:

– Nhấn mạnh sự hiểu biết về ‘tôi’ như một lực lượng mãnh liệt, như một khả năng tổ chức của con người, có thể điều hòa các lực tổng hợp và dystonic, cũng như để giải quyết các cuộc khủng hoảng xuất phát từ bối cảnh di truyền, văn hóa và lịch sử của mỗi người.

– Nhấn mạnh các giai đoạn phát triển tâm lý của Freud, tích hợp chiều kích xã hội và sự phát triển tâm lý xã hội.

– Đề xuất khái niệm phát triển nhân cách từ thời thơ ấu đến tuổi già.

– Điều tra về tác động của văn hóa, xã hội và lịch sử trong sự phát triển của nhân cách.

3. Các giai đoạn phát triển tâm lý xã hội theo Erick Erikson

Phương pháp tiếp cận tâm lý học của Erik Erikson dựa trên triết lý rằng tính cách của chúng ta phát triển theo một trật tự cụ thể thông qua tám giai đoạn phát triển tâm lý xã hội từ khi chúng ta được sinh ra cho đến khi trưởng thành. Ông tin rằng tất cả chúng ta đều trải qua một cuộc khủng hoảng tâm lý xã hội trong từng giai đoạn có thể có kết quả tích cực hoặc tiêu cực để phát triển tính cách. Những khủng hoảng này liên quan đến nhu cầu tâm lý và xung đột với nhu cầu của xã hội. Lý thuyết của ông cho thấy rằng khi con người hoàn thành từng giai đoạn thành công, con người sẽ tiến tới một tính cách lành mạnh và có được những đức tính và sức mạnh cơ bản trên đường đi, giúp giải quyết khủng hoảng trong giai đoạn tiếp theo. Nếu con người không hoàn thành một giai đoạn thành công, việc hoàn thành các giai đoạn tiếp theo sẽ khó khăn hơn và sẽ giảm năng lực cho một tính cách lành mạnh và lòng tự trọng. Ông cũng tin rằng con người có thể giải quyết một số hoặc tất cả các giai đoạn sau đó trong cuộc sống.

Erikson chia đời người thành 8 giai đoạn. Mỗi giai đoạn đặc trưng bởi một dạng khủng hoảng tâm lý xã hội xuất phát từ sự xung đột giữa nhu cầu của cá nhân và yêu cầu xã hội. Sau đây là sự mô tả về 6 giai đoạn phát triển đầu tiên của trẻ em… [Tải về để xem đầy đủ tài liệu]

Tải về để xem đầy đủ tài liệu