[Luận văn 2019] Vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội và thực tiễn giải quyết tại Thành phố Thanh Hóa – ThS. Nguyễn Thùy Dung

[Luận văn 2019] Vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội và thực tiễn giải quyết tại Thành phố Thanh Hóa – ThS. Nguyễn Thùy Dung

Mục lục

Tình hình nghiên cứu đề tài

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 được Quốc hội ban hành và có hiệu lực vào 1/1/2016 và Bộ luật Hình sự năm 2015 bổ sung một số tội danh liên quan đến BHXH, BHYT và BHTN có hiệu lực ngày 1/12018, chính vì vậy đến thời điểm hiện nay các công trình nghiên cứu khoa học cũng như các bài viết luận án luận văn về vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH theo quy định mới còn chưa nhiều. Các công trình nghiên cứu khoa học cũng như các bài viết luận án luận văn chủ yếu dưới dạng đánh giá, phân tích những điểm mới của của luật, thực trạng các quy định của pháp luật và trên cơ sở đó đưa ra các kiến nghị. Các công trình nghiên cứu khoa học về vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH có thể kể đến đó là:

Hội nghị Ban Chấp hành Hiệp hội an sinh xã hội ASEAN lần thứ 35 (Hội nghị ASA 35) do Việt Nam đăng cai năm 2018 là Hội nghị quan trọng về ASXH của khu vực Đông Nam Á với sự tham dự của đại diện 20 tổ chức ASXH đến từ 10 quốc gia trong khu vực Đông Nam Á. Hội nghị là cơ hội để những người làm công tác ASXH của Việt Nam được giao lun, học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm trong việc tổ chức thực hiện các chính sách ASXH vì mục tiêu phát triển bền vững hoàn thành chương trình hành động cụ thể hóa Tuyên bố chung ASSA, phù hợp với nguyện vọng của các tổ chức thành viên ASSA cũng như khuôn khổ pháp lý của các quốc gia hưởng đến hệ thống ASXH khu vực phát triển chuyên nghiệp hiện đại, bền vùng xứng đáng với sự tin tưởng và kỳ vọng của người dân trong cộng đồng ASEAN. Chương trình hành động tập trung vào nhiều vấn đề thời sự hiện này như. tăng độ bao phủ BHXH toàn diện phát triển đối tượng BHXH tự nguyện, quản lý quỹ khám chữa bệnh BHYT…^[1]

Hội thảo khoa học “Các giải pháp triển khai thực hiện Bộ Luật hình sự về tội phạm trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN” diễn ra vào tháng 10 năm 2018 tại Bình Định do BHXH Việt Nam tổ chức có sự tham gia của đại diện các cơ quan chuyên môn nhằm phối hợp triển khai việc thực hiện các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 có hiệu quả. Hội thảo tập trung thảo luận các vấn đề các dấu hiệu phạm tội trong lĩnh vực BHXH, BHTN, BHYT, phân biệt hành vi vi phạm hành chính với hành vi phạm tội trong lĩnh vực BHXH, BHTN, BHYT, vai trò pháp lý của cơ quan BHXH các cấp trong quá trình tố tụng các hành vi phạm tội về BHXH, BHTN, BHYT theo quy định của bộ luật hình sự. Hội nghị thảo luận xây dựng quy trình thực hiện tố tụng hình sự trong lĩnh vực BHXH, BHTN, BHYT (cơ quan có thẩm quyền ban hành để cơ quan BHXH phối hợp), việc ban hành quy trình, quy định tạm thời để cơ quan BHXH tổ chức thực hiện, đồng thời nghiên cứu xây dựng văn bản hướng dẫn về hồ sơ, trình tự thủ tục chuyển hồ sơ vi phạm có dấu hiệu tội phạm về BHXH, BHYT sang cơ quan điều tra và đưa ra những giải pháp triển khai thực hiện bộ luật hình sự về tội phạm trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN^[2].

Hội thảo Trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm theo quy định của Bộ luật Hình sự và những vấn đề cần hướng dẫn thi hành do Tòa án nhân dân tối cao và Bảo hiểm xã hội Việt Nam phối hợp tổ chức ngày 4/1/2019 tại Hà Nội. Hội thảo đã chỉ ra các vướng mắc khi thực thi những quy định mới về tội phạm trong lĩnh vực BHXH tại Bộ luật Hình sự năm 2015 do chưa có một nghị định thông tư hướng dẫn việc thi hành các quy định pháp luật nên gặp khó khăn trong việc xác định thế nào được coi là hành vi vi phạm; cách xác định các dấu hiệu tội phạm trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN. Do các văn bản hướng dẫn chưa có cho nên chưa rõ địa vị pháp lý của BHXH Việt Nam, của cơ quan BHXH các cấp trong việc tham gia quá trình tố tụng BHXH Việt Nam cũng đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao sớm ban hành nghị quyết hướng dẫn chi tiết áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự về các tội phạm liên quan đến bảo hiểm. Tòa án nhân dân tối cao cũng phối hợp BHXH Việt Nam triển khai nghiên cứu đề án “Xử lý vi phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp – Thực trạng và giải pháp”^[3].

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường “Bình luận khoa học một số quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014”, Trường ĐH Luật Hà Nội, do tác giả Nguyễn Hiền Phương chủ nhiệm đề tài năm 2015. Nghiên cứu đã đưa ra những bình luận chuyên sâu về những điểm mới của Luật BHXH năm 2014, những phân tích về cách hiểu cách áp dụng các quy định pháp luật, những điểm hợp lý và tính khả thi các quy định của pháp luật và chỉ ra những bất cập về tính khả thi của một số quy định của pháp luật trong Luật BHXH năm 2014.

Luận án tiến sĩ “Tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội – Những vấn đề lý luận và thực tiễn” của nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Anh Thơ, do GS.TS Nguyễn Ngọc Hòa hướng dẫn. Luận án nghiên cứu một cách toàn diện lý luận về tội phạm và vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH và thực tiễn áp dụng các quy định về tội phạm trong lĩnh vực BHXH của Việt Nam và một số nước trên thế giới. Trên cơ sở đó, luận án đem ra các kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật về tội phạm trong lĩnh vực BHXH nhằm đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật^[4].

Luận văn “Vi phạm pháp luật về đóng và hưởng bảo hiểm xã hội ở Việt Nam” của tác giả Vũ Thị Hồng Minh năm 2011. Luận văn này mới chỉ nêu hai trong số ba nhóm vi phạm pháp luật về BHXH, còn nhóm vi phạm về quản lý và sử dụng quỹ BHXH chưa đề cập tới.

Luận văn “Vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH ở Việt Nam hiện nay” của Lê Thị Thu Lan do TS. Nguyễn Thị Thủy hướng dẫn năm 2012. Luận văn đi sâu làm rõ các hành vi vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính trong tổ chức thực hiện chính sách về BHXH bắt buộc.

Luận văn “Thực tiễn xử lý vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Phú Thọ” của tác giả Trần Thị Thu Trang bảo vệ tại Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2013. Luận văn đã đề cập được những vấn đề trên địa bàn của tỉnh Phú Thọ từ đó cũng nêu rõ những bất cập và đưa ra giải pháp cụ thể mang tính khả thi nhất cho địa phương nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

Luận văn thạc sĩ “Vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội theo pháp luật Việt Nam – Thực trạng và giải pháp hoàn thiện pháp luật” của tác giả Bùi Thị Thu Huyền bảo vệ tại Đại học Luật Hà Nội năm 2016. Luận văn này đã chỉ ra được từng vi phạm cụ thể của vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH, những điểm bất cập cũng như nguyên nhân dẫn tới những vi phạm đó.

Một số bài viết liên quan đến đề tài như: “Cần quy định chế tài xử phạt vi phạm Luật bảo hiểm xã hội” của tác giả Phúc Hằng in trên báo Tin Tức; bài viết “Vi phạm pháp luật về Bảo hiểm xã hội. Thực trạng và kiến nghị” của tác giả Trần Đức Long đăng trên tạp chí Lao động xã hội số 286/2008; bài viết “Về các tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội” của Nguyễn Anh Thơ năm 2012; bài viết “BHXH thành phố Thanh Hóa bước tiến sau 5 năm áp dụng Hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2000”.

Các bài bảo, luận văn trên đã nêu rõ những nội dung liên quan đến vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH một cách tổng quan như phân tích rõ những nhóm vi phạm về đóng, hưởng, quản lý và sử dụng quỹ BHXH trên phạm vi cả nước; đồng thời chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến vi phạm và đề ra những giải pháp mang tính chung nhất, toàn diện nhất.

Tuy nhiên, các bài báo, luận văn nêu trên chủ yếu nghiên cứu trong phạm vi cả nước nên mang tính khái quát với những đặc tính chung nhất. Do đó, tùy theo từng địa phương sẽ có những khó khăn và vướng mắc với nét đặc trưng riêng cần được nghiên cứu chi tiết, cụ thể hơn. Tại tỉnh Thanh Hóa, vấn đề vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo hiểm cũng có nhiều bất cập nhưng chưa được đề cập tại bất kỳ nghiên cứu khoa học nào. Với cơ sở pháp lý mới (Luật BHXH năm 2014, Bộ luật Hình sự năm 2015) ban hành cũng như số liệu thực tế thay đổi, những nghiên cứu khoa học, bài báo, luận văn trên sẽ là cơ sở, tiền đề cho học viên kế thừa, đi sâu nghiên cứu phân tích các vấn đề liên quan đến vi phạm pháp luật về BHXH tại nước ta nói chung và tại TP. Thanh Hóa nói riêng.

[1] http://tapchibaohiemxahoi.gov.vn/tin-tuc/an-tuong-hoi-nghi-assa-35-19968, đăng ngày 5/10/2018, ngày truy cập 28/6/2019.

[2] https://nhadautu.vn/trien-khai-thuc-hien-bo-luat-hinh-su-ve-toi-pham-trong-linh-vuc-bhxh-bhyt-bhtn-d14390.html, TG: Đăng Thành, đăng ngày 12/10/2018, ngày truy cập 30/6/2019.

[3] https://www.nhandan.com.vn/xa-hoi/item/38819802-can-som-co-van-ban-huong-dan-xu-ly-cac-hanh-vi-vi-pham-linh-vuc-bao-hiem.html, đăng ngày 7/1/2019, ngày truy cập 14/7/2019.

[4] Nguyễn Thị Anh Thơ (2012), Luận án tiến sĩ “Tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội – Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, tr. 11.

Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu