[Tiểu luận 2021] Mối quan hệ giữa quyền con người và quyền công dân trong Hiến pháp 2013

[Tiểu luận 2021] Mối quan hệ giữa quyền con người và quyền công dân trong Hiến pháp 2013

Mục lục

Lời mở đầu

1. Lý do chọn đề tài

Phạm trù quyền con người qua suốt chiều dài lịch sử đã tố không ít giấy mực của các học giả trên toàn thế giới. Quyền con người, hay còn gọi là “nhân quyền”- từ đồng nghĩa theo Đại từ điển Tiếng Việt là một từ hàm chứa nhiều ý nghĩa to lớn; nó chứa đựng rất nhiều mồ hôi, nước mắt và có cả những giọt máu đấu tranh giành quyền lợi chính đáng của cộng đồng nhân loại trong đó. Quyền con người được nhìn nhận như là các quyền tự nhiên của con người trong xã hội, có thể hiểu đó là những quyền của con người ở trạng thái tự nhiên và sơ khai nhất. Đó là các quyền thiêng liêng và bất khả xâm phạm mà mọi thể chế nhà nước cần phải thừa nhận.

Quyền con người đã dần được thừa nhận ở mỗi quốc gia và trên toàn thế giới là một khái niệm toàn cầu mang tính chất quốc tế, được ghi nhận trong nhiều văn kiện- công trình nghiên cứu về con người. Đây cũng là đề tài thường nhật được bàn đến dưới nhiều góc độ: triết học, luật học, sử học, chính trị học, ngôn ngữ học,…Từ xưa, quyền con người xuất hiện đã luôn gắn bó với từng cá thể con người cụ thể vừa với tư cách là một cá nhân vừa với tư cách là thành viên của một xã hội nhất định. Vì thế, quyền con người vừa có tính chất cá nhân lại vừa mang trong mình hơi thở của cộng đồng, lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc. Bên cạnh đó, mang tính toàn diện thì quyền con người phải là những đặc quyền cần thiết của mỗi cá nhân không có sự phân biệt hay kỳ thị về tôn giáo, dân tộc, giới tính. Tự bản thân các đặc quyền tự nhiên của con người chưa thể được gọi là quyền mà cần có yếu tố quyết định đó là yếu tố pháp lý. Khi được chấp nhậ, điều chỉnh, cưỡng chế hoặc ngăn cấm,…thì những đặc quyền nói trên mới trở thành quyền con người. Từ những phân tích trên, có thể khái quát về quyền con người là: Quyền con người là khả năng tự nhiên, khách quan của con người, với tư cách là con người và là thành viên xã hội, con người được đảm bảo bằng pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế về quyền con người trong các quan hệ vật chất, văn hóa và tinh thần, các nhu cầu về tự do và phát triển..

Còn quyền công dân là các quyền con người được mỗi quốc gia thừa nhân và thể chế hóa vào pháp luật làm cơ sở pháp lý điều chỉnh công dân của quốc gia mình trong mối quan hệ với các đối tượng khác trong xã hội. Quyền công dân có đặc điểm gắn với từng hệ thống nhà nước và pháp luật nhất định, mang đặc thù và tính chất của hệ thống đó. Quyền công dân là khả năng công dân được thực hiện các hành vi nhất theo ý chí, nguyện vọng, nhận thức, khả năng lựa chọn của chính mìnhmà pháp luật không cấm nhằm đáp ứng nhu cầu, lợi ích của chính công dân đó.

Quyền con người và quyền công dân có mối quan hệ mật thiết nhau, không hoàn toàn đồng nhất với nhau nhưng cũng không ohur nhận nhau. Mối quan hệ giữa quyền con người và quyền công dân là mối quan hệ biện chứng vừa có điểm thống nhất lại vừa có nét khác biệt. Đi sâu phân tích tính thống nhất và sự khác biệt giữa quyền con người và quyền công dân để có cơ chế pháp lý tốt nhất bảo vệ và thực thi các quyền này trên thực tế là vấn đề cấp thiết đặt ra trong bối cảnh hội nhập hiện nay.

2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1. Mục đích nghiên cứu

Sơ lược về lịch sử tư tưởng, nhận thức về quyền con người, quyền công dân.

Làm rõ khái niệm về quyền con người, tính chất, đặc điểm của quyền con người; làm rõ khái niệm quyền công dân, đặc điểm, tính chẩ quyền. Khái niệm quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân. Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong Hiến pháp.

Thực trạng vấn đề bảo vệ quyền con người, quyền công dân ở Việt Nam và một số phương hướng, giải pháp thúc đẩy và bảo vệ quyền con người, quyền công dân ở nước ta hiện nay.

2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu làm rõ chiều dài lịch sử tư tưởng nhận thức về quyền con người, quyền công dân qua các thời kỳ.

Nêu, phân tích được những khái niệm, đặc điểm, tính chất của quyền con người và quyền công dân.

Nêu, phân tích mối quan hệ biện chứng gần gũi mật thiết giữa quyền con người và quyền công dân. Chỉ rõ quyền con người và quyền công dân không hoàn toàn đồng nhất với nhau mà có tính thống nhất và cũng có những điểm khác biệt.

Nêu, phân tích thực trạng bảo vệ quyền con người, quyền công dân ở nước ta hiện nay, từ đó đề ra những giải pháp phù hợp để việc bảo vệ và thúc đẩy quyền con người hiệu quả nhất.

3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

3.1. Đối tượng nghiên cứu: Quyền con người và quyền công dân.

3.2. Phạm vi nghiên cứu

Quyền con người và quyền công dân là hai phạm trù lớn đã tốn nhiều giấy mực của nhiều học giả trên thế giới, các vấn đề xoay quanh hai phạm trù này cũng rất đa dạng nhận được nhiều sự quan tâm. Với sự giới hạn của chương trình, thời gian và năng lực, đề tài chỉ tập trung và dừng lại ở phạm vi nghiên cứu về mối quan hệ giữa quyền con người và quyền công dân, cơ chế pháp lý bảo vệ quyền con người và quyền công dân trong pháp luật Việt Nam.

4. Phương pháp nghiên cứu

Để phù hợp với đề tài đã chọn, nội dung cần nghiên cứu, thời gian cho phép, bài tập lớn chủ yếu sử dụng phương pháp nghiên cứu tập hợp và phân tích văn bản. Bên cạnh đó, dựa trên quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, có thêm một số phương pháp được sử dụng trong quá trình nghiên cứu: phương pháp lịch sử, phân tích, tổng hợp. so sánh, điều tra xã hội học.

Tải về để xem đầy đủ tài liệu