[Luận văn 2024] Hoàn thiện thể chế tổ chức và hoạt động của UBND các cấp – ThS. Hà Diễm Quỳnh
Định dạng | Link tải |

Mục lục
| MỤC LỤC | Trang |
|---|---|
| LỜI CAM ĐOAN | |
| BẢNG KÝ HIỆU VIẾT TẮT | |
| PHẦN MỞ ĐẦU | 1 |
| 1. Tính cấp thiết của đề tài | 1 |
| 2. Tình hình nghiên cứu đề tài | 2 |
| 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận văn | 5 |
| 4. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn | 5 |
| 5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu | 6 |
| 6. Những đóng góp của luận văn | 6 |
| 7. Kết cấu luận văn | 7 |
| CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN HOÀN THIỆN THỂ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA UỶ BAN NHÂN DÂN CÁC CẤP ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG, HOÀN THIỆN NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN MỚI | 8 |
| 1.1. Khái niệm thể chế tổ chức và hoạt động của UBND các cấp. | 8 |
| 1.1.1. Khái niệm thể chế | 8 |
| 1.1.2. Khái niệm thể chế tổ chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân các cấp | 9 |
| 1.2. Khái niệm hoàn thiện thể chế tổ chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân các cấp đáp ứng yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới. | 12 |
| 1.2.1. Nhận thức chung về xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới | 12 |
| 1.2.2. Khái niệm hoàn thiện thể chế tổ chức và hoạt động của UBND các cấp đáp ứng yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới | 14 |
| 1.2.3. Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân các cấp | 16 |
| Một là, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân | 17 |
| Hai là, nguyên tắc Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Nhà nước | 17 |
| Ba là, nguyên tắc tập trung dân chủ | 17 |
| Bốn là, nguyên tắc bình đẳng giữa các dân tộc | 18 |
| Năm là, nguyên tắc pháp chế Xã hội chủ nghĩa | 18 |
| 1.3. Hoàn thiện thể chế tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân các cấp đáp ứng yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền | 20 |
| 1.3.1. Hoàn thiện về vị trí của Uỷ ban nhân dân các cấp trong bộ máy nhà nước | 20 |
| 1.3.2. Hoàn thiện về chức năng hoạt động của Uỷ ban nhân dân các cấp. | 23 |
| 1.3.2.1. Chức năng chung của chính quyền địa phương | 23 |
| 1.3.2.2. Chức năng của cơ quan hành chính – chấp hành | 25 |
| 1.3.2.3. Hoạt động của Uỷ ban nhân dân | 26 |
| 1.3.3. Hoàn thiện về cơ cấu tổ chức của Uỷ ban nhân dân các cấp. | 28 |
| 1.3.3.1. Cơ cấu tổ chức cơ bản của Uỷ ban nhân dân các cấp | 28 |
| 1.3.3.2. Cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân. | 30 |
| 1.4. Một số yếu tố ảnh hưởng đến hoàn thiện thể chế tổ chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân các cấp đáp ứng yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền | 32 |
| KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 | 36 |
| CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN VÀ THỰC TRẠNG THỂ CHẾ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA UBND CÁC CẤP ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG, HOÀN THIỆN NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN MỚI | 37 |
| 2.1. Quá trình hình thành và phát triển của thể chế tổ chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân các cấp đến Hiến pháp năm 2013 | 37 |
| 2.1.1. Thể chế tổ chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân các cấp theo Hiến pháp năm 1946 | 38 |
| 2.1.2. Thể chế tổ chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân các cấp theo Hiến pháp năm 1959 | 38 |
| 2.1.3. Thể chế tổ chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân các cấp theo Hiến pháp năm 1980 | 39 |
| 2.1.4. Thể chế tổ chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân các cấp theo Hiến pháp 1992 (sửa đổi, bổ sung năm 2001) | 40 |
| 2.1.5. Thể chế tổ chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân các cấp theo Hiến pháp 2013 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019) | 41 |
| 2.1.5.1. Quy định về vị trí, tính chất của UBND các cấp | 41 |
| 2.1.5.2. Quy định về chức năng của UBND các cấp | 44 |
| 2.1.5.3. Quy định về cơ cấu, tổ chức của Uỷ ban nhân dân các cấp | 46 |
| 2.1.5.4. Quy định về cơ quan chuyên môn thuộc UBND | 47 |
| 2.2. Thực trạng thể chế tổ chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân các cấp đáp ứng yêu cầu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới | 48 |
| 2.2.1. Thực trạng thể chế về vị trí của Uỷ ban nhân dân các cấp trong bộ máy nhà nước | 48 |
| 2.2.2. Thực trạng thể chế quy định về chức năng hoạt động của UBND các cấp | 58 |
| 2.2.3. Thực trạng thể chế về cơ cấu tổ chức của UBND các cấp | 59 |
| 2.2.4. Thể chế về cơ quan chuyên môn | 61 |
| TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 | 63 |
| CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA UỶ BAN NHÂN DÂN CÁC CẤP ĐÁP ỨNG YÊU CÂU TIẾP TỤC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN MỚI | 64 |
| 3.1. Quan điểm hoàn thiện thể chế tổ chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân các cấp đáp ứng yêu cầu tiếp tục xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới | 64 |
| 3.1.1. Hoàn thiện thể chế tổ chức và hoạt động của UBND các cấp trong giai đoạn mới phải đặt dưới sự lãnh đạo và gắn với mục tiêu chung của Đảng | 64 |
| 3.1.2. Hoàn thiện thể chế tổ chức và hoạt động của UBND các cấp trong giai đoạn mới phải đặt trong tổng thể đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước | 65 |
| 3.1.3. Bảo đảm tính thống nhất quyền lực nhà nước, đồng thời thực hiện phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, hợp lý giữ cơ quan nhà nước ở trung ương và UBND cấp tỉnh, giữa UBND các cấp với nhau | 66 |
| 3.1.4. Hoàn thiện thể chế tổ chức và hoạt động của UBND các cấp đảm bảo tính đặc thù, phù hợp với từng địa phương | 68 |
| 3.2. Các giải pháp hoàn thiện thể chế tổ chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân các cấp đáp ứng yêu cầu tiếp tục xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới | 68 |
| 3.2.1. Đẩy mạnh phân quyền và phân cấp quản lý | 68 |
| 3.2.2. Quy định cụ thể chế nhằm nâng cao trách nhiệm của Chủ tịch Uỷ ban nhân dân các cấp | 71 |
| 3.2.3. Tăng cường giám sát, kiểm tra đối với hoạt động của Uỷ ban nhân dân các cấp | 73 |
| 3.2.4. Tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân các cấp phù hợp với đặc thù từng địa phương | 74 |
| 3.2.5. Cải cách hành chính và cải cách chính quyền địa phương điện tử | 76 |
| - Cải cách thủ tục hành chính | 76 |
| - Đẩy mạnh xây dựng chính quyền điện tử | 77 |
| 3.2.6. Nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng giải quyết công việc cho đội ngũ cán bộ, công chức trong Uỷ ban nhân các cấp | 78 |
| TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 | 80 |
| KẾT LUẬN | 81 |
| DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO | 83 |
Định dạng | Link tải |
Tình hình nghiên cứu đề tài
Từ hàng chục năm qua, đặc biệt là từ những năm đổi mới toàn diện đất năm, đã có không ít công trình nghiên cứu liên quan đến UBND các cấp.
– Nhóm các tài nghiên cứu khoa học, có thể kể đến: Đề tài khoa học cấp bộ Tổ chức, thể chế và phương thức hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước ở địa phương” do TS. Lê Sỹ Thiệp, Học viện Hành chính Quốc gia làm chủ nhiệm; Đề tài khoa học cấp bộ: “Tổ chức nhà nước Việt Nam 1945-2005” do TS. Chu Văn Thành làm Chủ nhiệm; Đề tài cấp Bộ: Pháp luật về tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước ở địa phương: hiện trạng và giải pháp, (2000) của Viện Nhà nước và pháp luật, chủ nhiệm: PGS.TS. Bùi Xuân Đức; Đề tài khoa học cấp bộ: “Nghiên cứu mối quan hệ hành chính giữa UBND thành phố với UBND quận và phường trong điều kiện không tổ chức HĐND quận, phường” do PGS.TS. Nguyễn Hữu Hải, Học viện Chính trị – Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh làm Chủ nhiệm, Đề tài khoa học cấp bộ “Xây dựng và kiện toàn tổ chức chính quyền cơ sở (xã) trong điều kiện cải cách hành chính” do TS. Nguyễn Hữu Đức làm chủ nhiệm, Đề tài khoa học cấp Khoa, Trường Đại học luật Hà Nội “Hệ thống chính quyền địa phương ở Việt Nam trong tiến trình lịch sử”, 2015.
Nhóm sách chuyên khảo: Sách “Những vấn đề lý luận và thực tiễn về chính quyền địa phương ở Việt Nam hiện nay” do PGS.TS. Lê Minh Thông, PGS.TS. Nguyễn Như Phát đồng chủ biên, Nxb Chính trị Quốc gia, 2002; sách “Đổi mới, hoàn thiện bộ máy nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân ở Việt Nam hiện nay” của PGS.TS. Lê Minh Thông, Nxb Chính trị Quốc gia, 2011; sách “Đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền xã trong tiến trình cải cách hành chính” của Ban Tổ chức – Cán bộ Chính phủ, Nxb Chính trị Quốc gia, 2002; sách “Đổi mới hoàn thiện bộ máy nhà nước trong giai đoạn hiện nay” của PGS.TS. Bùi Xuân Đức, Nxb Tư pháp 2004; Sách “Luật học Việt Nam – Những vấn đề đương đại” do TS. Trần Quang Huy, TS. Chu Mạnh Hùng, PGS.TS. Vũ Thị Lan Anh đồng chủ biên, Nhà xuất bản tư pháp, 2019; Sách “Đổi mới tổ chức và hoạt động của cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân ở Việt Nam hiện nay”, TS. Tạ Quang Ngọc, Nxb Chính trị quốc gia – Sự thật, 2015.
– Nhóm luận án, luận văn: Có khá nhiều luận án, luận văn nghiên cứu về chính quyền địa phương, Uỷ ban nhân dân, có thể kể ra một số công trình: Luận án tiến sĩ Luật học “Phân cấp quản lý và địa vị pháp lý của chính quyền địa phương trong quá trình cải cách bộ máy nhà nước ở Việt Nam” (2012) của Trần Thị Diệu Oanh; Luận án tiến sĩ luật học “Đổi mới tổ chức và hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước phường trong điều kiện cải cách hành chính ở nước ta” của Phan Văn Hùng (2013); Luận án tiến sĩ luật học “Hoàn thiện tổ chức và hoạt động của các cơ quan chính quyền địa phương ở Việt Nam hiện nay” của Trần Công Dũng (2016); luận văn thạc sĩ Luật học “Cải cách chính quyền địa phương ở Việt Nam hiện nay” của Nguyễn Gia Quang (2023); luận văn thạc sĩ Luật học “Tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở phường” của Trần Thị Phương Thảo (2016)
– Nhóm các bài báo khoa học: Có thể nói số lượng các bài báo liên quan đến tổ chức và hoạt động của UBND các cấp là rất lớn, các vấn đề được trình bày trong các bài viết đề cập đến tổ chức và hoạt động của UBND trên nhiều khía cạnh khác nhau và nhìn chung rất hữu ích cho việc sử dụng và nghiên cứu đề tài luận văn. Bài viết “Hiến pháp năm 2013 và vấn đề xây dựng Luật Tổ chức chính quyền địa phương” của tác giả Trần Công Dũng (Tạp chí Luật học số 2/2015); Bài viết “Kiểm soát của chính quyền trung ương đối với chính quyền địa phương ở nước ta hiện nay” của tác giả Vũ Thư (Tạp chí Tổ chức nhà nước, số 4/2018); Bài viết “Cơ chế pháp lý kiểm soát việc thực hiện quyền lực nhà nước đối với chính quyền địa phương. Thực trạng và giải pháp” của tác giả Hoàng Minh Hội (Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 11/2019); Bài viết “Bàn về tính quyền lực, tỉnh tự quản của chính quyền địa phương ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Trần Thị Diệu Oanh (Tạp chí Quản lý nhà nước, số 250, 21/2016);…
Các công trình nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của UBND ở nước ta mới chỉ đặt trong mối quan hệ với HĐND, tức là ở phạm vi xác định là CQĐP, hoặc chỉ nghiên cứu về UBND ở từng cấp. Riêng về UBND các cấp, các công trình nghiên cứu, đặc biệt là luận văn, luận án nghiên cứu đổi mới tổ chức và hoạt động của UBND các cấp, trong hệ thống hành chính nhà nước còn hạn chế.
Các công trình chưa gắn quan điểm, giải pháp cải cách chính quyền địa phương trong bối cảnh triển khai thực hiện Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII và nghị quyết số 27/NQ-TW ngày 09 tháng 11 năm 2022 của Ban chấp hành Trung ương Đảng Khoá XIII. Đây sẽ là vấn đề sẽ được thực hiện trong luận văn.
Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu
Định dạng | Link tải |