[Luận văn 2021] Xét xử sơ thẩm vụ án hành chính và thực tiễn xét xử sơ thẩm vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân tỉnh Nam Định – ThS. Phạm Khánh Linh

[Luận văn 2021] Xét xử sơ thẩm vụ án hành chính và thực tiễn xét xử sơ thẩm vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân tỉnh Nam Định – ThS. Phạm Khánh Linh

Mục lục

Tình hình nghiên cứu đề tài

Xét xử sơ thẩm vụ án hành chính là giai đoạn nền tảng, là bước đầu bảo đảm quyền khởi kiện của cá nhân, tổ chức khi có tranh chấp hành chính. Đây là một trong những vấn đề khá được quan tâm của các nhà làm luật, thi hành pháp luật. Cho đến nay, vấn đề xét xử sơ thẩm vụ án hành chính đã được nghiên cứu dưới nhiều góc độ, khía cạnh khác nhau, đã có một số công trình nghiên cứu tiêu biểu về vấn đề này:

– Luận án tiến sĩ luật học

Luận án tiến sĩ của Nguyễn Thanh Bình “Thẩm quyền của Toà án nhân dân trong việc giải quyết các khiếu kiện hành chính”, năm 2003.

Luận án đã phân tích và làm rõ các vấn đề cơ bản về cơ sở lí luận về thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện hành chính của Toà án nhân dân. Bên cạnh đó, tác giả còn phân tích thực trạng thẩm quyền của Tòa án trong việc giải quyết khiếu kiện hành chính ở Việt Nam. Từ đó kiến nghị một số nội dung nhằm hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện hành chính của Toà án nhân dân.

– Luận án tiến sĩ của Hoàng Quốc Hồng: “Đổi mới tổ chức và hoạt động của Toà hành chính đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam hiện nay”, năm 2007.

Luận án đã nghiên cứu cơ sở lí luận về sự cần thiết của việc đổi mới tổ chức và hoạt động của Toà hành chính, đặc điểm toà hành chính trong hệ thống toà án nhân dân, quá trình hình thành, phát triển, thực trạng tổ chức và hoạt động của Toà hành chính ở Việt Nam. Trên cơ sở nghiên cứu, tác giả đã đưa ra những kiến nghi, giải pháp phù hợp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật tố tụng hành chính, nhằm tăng hiệu quả xét xử hành chính tại Tòa án nhân dân.

– Luận án tiến sĩ của Trần Kim Liễu: “Toà hành chính trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân, vì dân”, năm 2011.

Luận án đã nghiên cứu về cơ sở lí luận của Toà hành chính, cơ sở pháp lícho tổ chức và hoạt động của Toà hành chính. Bên cạnh đó, luận văn cũng phân tích thực trạng về tổ chức, hoạt động và vai trò của Toà hành chính ở Việt Nam. Từ những cơ sở nghiên cứu đó, tác giả đã đề xuất những giải pháp nhằm phát huy vai trò của Toà hành chính trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, hoàn thiện mô hình xét xử vụ án hành chính sơ thẩm ở Việt Nam.

– Luận án tiến sĩ của Nguyễn Mạnh Hùng: “Phân định thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính và thẩm quyền xét xử vụ án hành chính ở Việt Nam”, năm 2014.

Luận án đã nghiên cứu những vấn đề lí luận của việc phân định thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính và thẩm quyền xét xử vụ án hành chính, đánh giá, làm rõ vấn đề thực trạng phân định hai loại thẩm quyền trên ở Việt Nam. Từ đó, luận án đã đưa ra những quan điểm, đề ra các giải pháp khả thi, khoa học và phù hợp cho việc phân định thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính và thẩm quyền xét xử vụ án hành chính ở Việt Nam cả về phương diện cơ sở pháp lí và tổ chức thực hiện pháp luật. Luận án là một công trình nghiên cứu khá chi tiết và cụ thể về các phương thức giải quyết tranh chấp hành chính ở Việt Nam, trong đó có nhiều nội dung liên quan đến đề tài luận án như về thẩm quyền xét xử, thủ tục xét xử sơ thẩm vụ án hành chính, thực tiễn của hoạt động xét xử sơ thẩm vụ án hành chính… Đây là luận án có tính mới, đưa ra nhiều quan điểm và giải pháp có giá trị tham khảo cao cho việc nghiên cứu về phương diện thẩm quyền giải quyết tranh chấp hành chính ở cấp sơ thẩm

– Luận án tiến sĩ của Nguyễn Thị Hà: “Xét xử sơ thẩm vụ án hành chính ở Việt Nam” năm 2017.

Luận án đã nghiên cứu những vấn đề lý luận của xét xử sơ thẩm vụ án hành chính tại Việt Nam trong giai đoạn bộ luật Tố tụng hành chính mới được ban hành và áp dụng vào thực tiễn. Tác giả đã nghiên cứu tình hình thực tiễn về việc áp dụng pháp luật tố tụng hành chính trong quá trình xét xử sơ thẩm vụ án hành chính tại Việt Nam. Từ đó đưa ra những kiến nghị, các giải pháp có tính đồng bộ, khả thi và khoa học trên cả phương diện cơ sở pháp lí và tổ chức thực hiện pháp luật.

– Luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Mạnh Hùng: “Thẩm quyền xét xử vụ án hành chính của Tòa án nhân dân”, năm 2002. Luận văn tập trung nghiên cứu về cơ sở lý luận, thực tiễn của thẩm quyền xét xử vụ án hành chính và kiến nghị các giải pháp hoàn thiện thẩm quyền xét xử vụ án hành chính ở Việt Nam. Tuy nhiên, luận văn chỉ nghiên cứu về những khía cạnh cơ bản của xét xử sơ thẩm vụ án hành chính đó là thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hành chính. Hơn nữa, luận văn đánh giá thực trạng thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hành chính dựa theo tình hình thực tiễn tại thời điểm đó nên nhiều kiến nghị đưa ra đã không còn phù hợp với tình hình thực tiễn hiện nay ở nước ta.

Luận văn thạc sĩ của tác giả Lương Hữu Phước. “Hoàn thiện quy định pháp luật về đối tượng xét xử vụ án hành chính của toà án”, năm 2006. Luận văn tập trung nghiên cứu về một số vấn đề lí luận về đối tượng xét xử của Toà án, đánh giá các quy định pháp luật và thực trạng hoạt động xét xử các vụ án hành chính, thực trạng quy định pháp luật về QĐHC, HVHC qua hoạt động xét xử vụ án hành chính của Toà án nhân dân. Qua đó luận văn đưa ra quan điểm và nội dung hoàn thiện các quy định pháp luật về đối tượng xét xử vụ án hành chính của toà án.

Luận văn thạc sĩ của Hoàng Thị Hoa Lê: “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về xét xử sơ thẩm vụ án hành chính”, năm 2011. Luận văn nghiên cứu cơ sở lí luận về xét xử sơ thẩm vụ án hành chính, đánh giá các quy định của pháp luật tố tụng hành chính và thực trạng áp dụng pháp luật vào thực tiễn xét xử sơ thẩm vụ án hành chính. Tuy nhiên, luận văn chỉ phân tích trình tự và những công việc có liên quan để tiến hành phiên toà sơ thẩm vụ án hành chính. Từ đó đề ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính và nâng cao hiệu quả xét xử sơ thẩm vụ án hành chính.

Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Hương: “Nâng cao hiệu quả xét xử vụ án hành chính – Nhìn từ góc độ bảo đảm tính độc lập của tòa án”, năm 2013. Luận văn nghiên cứu một số vấn đề lí luận về hiệu quả xét xử vụ án hành chính, đánh giá thực trạng công tác xét xử sơ thẩm vụ án hành chính. Luận văn cũng đã đề ra kiến nghị về việc nâng cao hiệu quả xét xử vụ án hành chính nhưng chỉ mới đi sâu ở góc độ bảo đảm tính độc lập của Tòa án chứ chưa nhìn nhận một cách toàn diện, đầy đủ các yêu cầu nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn hiện nay.

Ngoài ra, còn có một số luận văn khác có nội dung liên quan đến xét xử sơ thẩm vụ án hành chính cũng được xem xét, nghiên cứu trong quá trình viết luận văn, như: Đồng Thị Ninh: “Khởi kiện và thụ lý vụ án hành chính theo quy định của pháp luật tố tụng hành chính Việt Nam”, năm 2012, Nguyễn Việt Nam, “Tranh tụng trong tố tụng hành chính ở Việt Nam – Lý luận và thực tiễn”, năm 2013, Trần Thị Lâm, “Pháp luật về căn cứ thụ lý vụ án hành hành chính ở Việt Nam hiện nay”, năm 2015, Nguyễn Thị Mai Anh “Xét xử sơ thẩm vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An” năm 2015…

Các luận án và luận văn trên tuy không phải tất cả đều có trọng tâm nghiên cứu là vấn đề xét xử sơ thẩm vụ án hành chính nhưng đều bản luận đến những nội dung có liên quan như thẩm quyền xét xử sơ thẩm, đối tượng xét xử sơ thẩm, thủ tục xét xử sơ thẩm vụ án hành chính, phân định thẩm quyền trong cơ chế giải quyết tranh chấp hành chính ở Việt Nam, đồng thời đưa ra được một số khái niệm, nhận định và kiến nghị có giá trị tham khảo để tác giả tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu, toàn diện và hệ thống hơn về xét xử sơ thẩm vụ án hành chính.

– Các công trình khác

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở: “Luật tố tụng hành chính 2010 và thực tiễn giải quyết các vụ án hành chính” (2015) của Trường đại học Luật Hà nội do TS. Trần Thị Hiền làm chủ nhiệm đề tài. Đề tài khoa học nghiên cứu một số vấn đề lí luận về tố tụng hành chính, những yếu tố đảm bảo sự phù hợp của Luật tố tụng hành chính với thực tế. Bên cạnh đó, nếu lên quan điểm của tác giả về việc đánh giá những ưu điểm và hạn chế của Luật TTHC năm 2010, từ đó đưa ra kiến nghị nhằm sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính, góp phần khắc phục những hạn chế trong xét xử vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân.

Bài báo “Luật tố tụng hành chính 2010 và vấn đề nâng cao hiệu quả xét xử vụ án hành chính ở nước ta trong giai đoạn hiện nay” của TS. Nguyễn Văn Quang (2011), tạp chí Nghề luật. Tác giả đã đánh giá những hạn chế và lý giải những nguyên nhân của những hạn chế trong xét xử vụ án hành chính ở Việt Nam từ năm 1996 đến năm 2010. Từ những hạn chế đó, tác giả đưa ra các giải pháp có ý nghĩa khoa học và thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả xét xử vụ án hành chính nói chung và xét xử sơ thẩm vụ án hành chính nói riêng ở Việt Nam

Bài báo “Thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hành chính theo Luật tố tụng hành chính – Sự kế thừa, phát triển và những nội dung cần tiếp tục được hoàn thiện” của ThS. Nguyễn Mạnh Hùng (2011), Tạp chí Luật học. Bài báo đã làm rõ các vấn đề liên quan đến thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hành chính, chỉ rõ phạm vi thẩm quyền xét xử sơ thẩm qua các thời kỳ sửa đổi pháp luật, nhìn nhận sự kế thừa và chỉ ra những hạn về thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hành chính theo quy định của pháp luật hiện hành tại thời điểm nghiên cứu.

Bài báo “Phân cấp thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hành chính cần tiếp tục được hoàn thiện” của ThS. Nguyễn Mạnh Hùng (2011), Tạp chí Dân chủ và Pháp luật. Bài báo tập trung nghiên cứu về việc phân cấp thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân. Từ đó đưa ra kiến nghị về việc phân cấp thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hành chính ở nước ta sao cho hợp lí giữa Tòa án nhân dân cấp huyện và Tòa án nhân dân cấp tỉnh.

Ngoài ra, có nhiều bài báo, đề tài nghiên cứu khoa học, tạp chí luật học,… nghiên cứu các vấn đề liên quan đến xét xử sơ thẩm vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân.

Tóm lại, các công trình khoa học được liệt kê, công bố trên đây đều là những nhận định, nghiên cứu của các tác giả về vấn đề xét xử sơ thẩm vụ án hành chính. Các tác giả kế thừa và phát huy, tiếp tục nghiên cứu một cách sâu rộng hơn về vấn đề này, đưa ra quan điểm về lí luận và thực tiễn liên quan đến các khía cạnh khác nhau của xét xử sơ thẩm vụ án hành chính như đối tượng xét xử sơ thẩm vụ án hành chính, thẩm quyền và thủ tục xét xử sơ thẩm vụ án hành chính, mô hình tòa hành chính, các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả xét xử vụ án hành chính, bài học kinh nghiệm cho xét xử vụ án hành chính ở Việt Nam. Tuy vậy, do phạm vi nghiên cứu, mục đích nghiên cứu của mỗi công trình khác nhau nên các công trình này không nghiên cứu toàn diện, chuyên sâu về xét xử sơ thẩm vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân. Hơn nữa, vấn đề xét xử sơ thẩm vụ án hành chính và thực tiễn xét xử vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân tỉnh Nam Định tính đến thời điểm hiện tại chưa có tác giả nào nghiên cứu, do vậy tôi đã lựa chọn đề tài này làm đề tài luận văn thạc sĩ Luật học để có thể nghiên cứu sâu hơn về vấn đề này.

Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu