[Luận văn 2022] Thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn TP. Hà Nội – ThS. Phạm Đức Cường

[Luận văn 2022] Thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn TP. Hà Nội – ThS. Phạm Đức Cường

Lý do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, tình hình trật tự an toàn giao thông trên toàn quốc đã có nhiều chuyển biến tích cực, ý thức chấp hành quy định pháp luật của người tham gia giao thông ngày càng được nâng cao, các vụ tai nạn giao thông tiếp tục giảm so với cùng kỳ những năm trước. Mặc dù vậy, tình hình vi phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ hiện còn tiếp diễn ở nhiều nơi, dẫn đến việc xảy ra nhiều vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng, hậu quả làm chết nhiều người. Từ đó, các cơ quan tiến hành tố tụng phải khởi tố nhiều vụ án hình sự về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.

Hà Nội là thành phố có số lượng và mật độ dân cư cao trên cả nước, trong khi giao thông đường bộ thủ đô thường xảy ra nhiều vấn đề phức tạp do cơ sở hạ tầng đô thị bộc lộ hạn chế, số lượng phương tiện tham gia giao thông lớn, nhiều trục đường được thiết kế chưa khoa học và đồng bộ. Điều này đã dẫn đến việc bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ chưa thể đáp ứng được yêu cầu đặt ra và luôn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra các vụ tai nạn giao thông trên địa bàn thành phố. Do đó, việc xử lý các vụ án vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ luôn là sự thách thức không nhỏ đối với các cơ quan tiến hành tố tụng của thành phố Hà Nội, trong đó có cơ quan VKSND.

Trước diễn biến phức tạp của tình hình tội phạm vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, VKSND hai cấp thành phố Hà Nội đã cùng các cơ quan tiến hành tố tụng khác trên địa bàn thực hiện đồng bộ, quyết liệt nhiệm vụ, quyền hạn theo luật định nhằm ngăn chặn, hạn chế tối đa tình trạng vi phạm và tội phạm ở lĩnh vực này. Trong đó, VKSND thực hiện chức năng THQCT, một trong hai chức năng cơ bản của VKSND nhằm bảo đảm mọi hành vi phạm tội, người phạm tội phải được phát hiện, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử kịp thời, nghiêm minh, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không làm oan người vô tội, không để lọt tội phạm và người phạm tội.

Tuy vậy, điều tra vụ án vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ là giai đoạn TTHS có nhiều hoạt động phức tạp, do không chỉ chịu sự điều chỉnh của pháp luật hình sự, TTHS mà còn chịu sự tác động của nhiều yếu tố như kết cấu hạ tầng, kỹ thuật an toàn giao thông đường bộ, thiên nhiên, thời tiết. Quá trình THQCT trong giai đoạn điều tra vụ án này của VKSND hai cấp thành phố vì vậy còn phát sinh một số hạn chế trong việc xác định chứng cứ chứng minh tội phạm và người phạm tội, thiệt hại về tính mạng, sức khỏe và tài sản không được xác định rõ ngay khi vụ tai nạn giao thông xảy ra. Trong khi đó, hệ thống pháp luật về tội phạm và THQCT trong giai đoạn điều tra, việc thực hiện hoạt động này trên thực tiễn còn chưa đồng bộ, thiếu sự thống nhất, việc nghiên cứu khoa học, sơ kết, tổng kết chuyên đề này của VKSND còn chưa được quan tâm thực hiện thường xuyên, có hiệu quả.

Đó chính là những lý do để tác giả lựa chọn đề tài: “Thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội” làm luận văn Thạc sĩ theo định hướng ứng dụng của Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội.

Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Đến nay, hoạt động nghiên cứu về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ và THQCT trong giai đoạn điều tra vụ án đã được đề cập, công bố trong nhiều công trình khoa học và hiện vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện. Trong đó, có thể đề cập tới một số tài liệu tiêu biểu sau đây:

Nhóm các tài liệu là giáo trình, sách chuyên khảo, tham khảo

Sách: “Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự năm 2015 được sửa đổi, bổ sung năm 2017 (Phần các tội phạm) – Quyển 2” do Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Hòa chủ biên, Nhà xuất bản Tư pháp, năm 2018;

Sách: “Bình luận khoa học Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015” (Tái bản lần thứ nhất) do Tiến sĩ Phạm Mạnh Hùng chủ biên, Nhà xuất bản Lao động, năm 2019;

Giáo trình: “Luật Hình sự Việt Nam (Phần các tội phạm) – Tập 2” do Tiến sĩ Phạm Mạnh Hùng và Tiến sĩ Lại Viết Quang đồng chủ biên, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2019;

Giáo trình: “Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra, truy tố vụ án hình sự” của Tiến sĩ Lại Viết Quang, Nhà xuất bản Tư pháp, năm

Nhóm các tài liệu là luận văn Thạc sĩ

Luận văn Thạc sĩ: “Áp dụng pháp luật trong thực hành quyền công tố ở giai đoạn điều tra các vụ án vi phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ của Viện kiểm sát nhân dân huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội” của tác giả Nguyễn Minh Đức, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2014;

Luận văn Thạc sĩ: “Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trong Bộ luật Hình sự năm 2015” của tác giả Nguyễn Thị Phương Thảo, Trường Đại học Luật Hà Nội, năm 2018;

Luận văn Thạc sĩ: “Thực hành quyền công tố trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự về tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” từ thực tiễn tỉnh Quảng Ninh” của tác giả Nguyễn Quốc An, Học viện Khoa học xã hội, năm

Nhóm các tài liệu là bài viết được đăng tải trên tạp chí, báo khoa học chuyên ngành

Bài viết: “Bình luận về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” của tác giả Đinh Văn Quế được đăng tải trên Tạp chí Kiểm sát, số 11 năm 2020, trang 23-33 và 46;

Bài viết: “Một số vướng mắc trong thực tiễn giải quyết các vụ án về trật tự an toàn giao thông đường bộ” của tác giả Nguyễn Đức Mai được đăng tải trên Tạp chí Tòa án nhân dân, số 22 năm 2009, trang 22-28;

Hầu hết các tài liệu liên quan đến đề tài này chỉ nghiên cứu, đề cập một cách riêng lẻ về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ hoặc THQCT trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự ở mức độ khái quát và cơ bản. Ngoài ra, một số đề tài liên quan chưa đi sâu phân tích những điểm riêng biệt của loại tội này trong công tác THQCT trong giai đoạn điều tra. Đồng thời, đa số các tài liệu phân tích theo quy định tại BLHS năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) hay THQCT trong giai đoạn điều tra theo quy định của BLTTHS năm 2013 nên đến thời điểm hiện tại đã không còn mang tính cập nhật.

Do vậy, tác giả nhận thấy việc kế thừa và tiếp tục nghiên cứu đề tài trên còn nguyên ý nghĩa cấp thiết, nhất là khi hiện nay chưa có nhiều công trình nghiên cứu cụ thể về THQCT trong giai đoạn điều tra vụ án này.