[Luận văn 2020] Hòa giải vụ án dân sự và thực tiễn thực hiện tại toà án nhân dân huyện Lộc Bình, Tỉnh Lạng Sơn – ThS. Vương Thị Choi

[Luận văn 2020] Hòa giải vụ án dân sự và thực tiễn thực hiện tại toà án nhân dân huyện Lộc Bình, Tỉnh Lạng Sơn – ThS. Vương Thị Choi

Mục lục

Tình hình nghiên cứu đề tài

Luận văn hướng tới việc làm rõ các vấn đề lý luận liên quan đến hòa giải các vụ án dân sự tại cấp huyện và các quy định pháp luật có liên quan nhằm xây dựng hoàn thiện quy định về hòa giải VADS đơn giản, rõ ràng thuận tiện dễ áp dụng cho Thẩm phán khi tiến hành hòa giải, đảm bảo cho việc hòa giải đúng pháp luật, tôn trọng quyền tự định đoạt của đương sự nhằm mục tiêu nâng cao chất lượng hòa giải tại các Tòa án nhân dân cấp huyện nói chung và Tòa án nhân dân huyện Lộc Bình nói riêng.

Để đạt được mục đích trên, Luận văn có những nhiệm vụ sau đây.

– Làm rõ hơn một số vấn đề lý luận về hòa giải vụ án dân sự như: Khái niệm, đặc trưng vai trò của hòa giải VADS nói chung và hòa giải VADS tại Tòa án nhân dân cấp huyện nói riêng.

– Tìm hiểu thực tiễn thực hiện hòa giải các vụ án dân sự, nghiên cứu nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan dẫn đến việc hòa giải các vụ án dân sự chưa đạt kết quả cao trên thực tế trong thời gian qua. Để từ đó đưa ra các giải pháp nhằm năng cao việc hòa giải thành các vụ án dân sự trong thời gian tới trên địa bàn huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn.

3. Tình hình nghiên cứu đề tài

Trên tinh thần cải cách tư pháp trong thời kỳ hội nhập sâu rộng có nhiều công trình nghiên cứu đã được công bố liên quan vấn đề hòa giải. Hòa giải VADS xác định là một trong những vấn đề quan trọng của TTDS, vì vậy, trước và sau khi BLTTDS năm 2015 được ban hành đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này. Trong đó có thể kể đến:

– Luận án Tiến sĩ Luật học: “Chế định hòa giải trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam – Cơ sở lý luận và thực tiễn” của Trần Văn Quảng Hà Nội, 2004;

– Các Luận văn Thạc sĩ Luật học như : “Hòa giải trong tố tụng dân sự Việt Nam” của Trương Kim Oanh (1996); “Hòa giải trong tố tụng dân sự – Thực tiễn và hưởng hoàn thiện” của Bùi Đăng Huy, Trường Đại học Luật Hà Nội, 1996, “Hòa giải vụ án dân sự” Bùi Ngọc Thủy, 2012; “Hòa giải vụ việc dân sự theo pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam của Lê Bích Ngọc, 2013, “Hoàn thiện chế định hòa giải trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam” của Nguyễn Thị Thủy, 2014; “Hòa giải vụ việc dân sự và thực tiễn áp dụng tại các Tòa án nhân dân ở tỉnh Lạng Sơn” của tác giả Hoàng Kim Thêu, Hà Nội, 2018, “Công nhận sự thỏa thuận của đương sự trong tố tụng dân sự và thực tiễn thực hiện tại các Tòa án nhân dân tỉnh Lạng Sơn”, của tác giả Nguyễn Thị Thùy Linh 2018…

– Các Khóa luận tốt nghiệp như “Hòa giải trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam” của Nguyễn Kiều Oanh, Hà Nội, 2010, “Hòa giải trong tố tụng dân sự – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của La Phương Na, Hà Nội, 2011;

Mới nhất là Luật hòa giải, đối thoại tại Tòa án năm 2020 đã được Quốc hội khóa XIV tại kỳ họp thứ 9 biểu quyết tán thành thông qua có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2021. Luật sẽ tạo nền tảng pháp lý cơ bản và quan trọng trong việc thiết lập cơ chế hòa giải, đối thoại tại Tòa án, giúp thu hút nguồn nhân lực có chất lượng kinh nghiệm trong xã hội tham gia công tác hòa giải, đối thoại, khắc phục nhiều vướng mắc, bất cập của các cơ chế hòa giải, đối thoại hiện nay. Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án đang được xây dựng nhằm tạo cơ chế pháp lý mới về hòa giải, đối thoại, không trùng lặp, không mâu thuẫn, không thay thế các cơ chế pháp lý về hòa giải, đối thoại hiện có. Về bản chất pháp lý, hòa giải, đối thoại theo Luật này là hòa giải, đối thoại tại Tòa án ngoài tố tụng trước khi Tòa án thụ lý vụ việc.

Đặc biệt, ngày 13/72020 tại Hà Nội giữa Ban Dân vận Trung ương Đảng đoàn MTTQ Việt Nam, Ban Cán sự Đảng Tòa án Nhân dân tối cao, Ban Cán sự Đảng Bộ Tư pháp đã phối hợp tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc “Công tác dân vận trong hoạt động hòa giải”. Hội nghị nhằm thúc đẩy hình thức hòa giải, đối thoại tại tòa án, chỉ ra những hạn chế, khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện sự phối hợp của các cơ quan ban ngành cũng như khả năng vận dụng công tác dân vận khéo léo trong công tác hòa giải ở cơ sở và hòa giải, đối thoại tại tòa án, xác định phương hướng đề xuất giải pháp để tiếp tục tăng cường phát huy vai trò của công tác dân vận nâng cao hiệu quả hoạt động hòa giải ở cơ sở và hòa giải, đối thoại tại tòa án.

Phát biểu tại Hội nghị, Chánh án TANDTC Nguyễn Hòa Bình cho biết, thực chất của hòa giải tại Tòa án chính là công tác dân vận. Ở tất cả vụ việc hòa giải thành đều thấy có phương pháp dân vận khéo. Chánh án Nguyễn Hòa Bình đề nghị thời gian tới tất cả các Tòa án đặc biệt là các Thẩm phán phải xem nhiệm vụ hòa giải là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng Các Thẩm phán phải tham gia đầy đủ và có trách nhiệm tất cả các thiết chế hòa giải từ hòa giải cơ sở đến hòa giải tại Tòa án, Ban dân vận các địa phương các cấp ủy cần quan tâm chỉ đạo để đưa Luật Hòa giải đi vào cuộc sống^[1]. Đây là những thông tin quan trọng để phục vụ cho quá trình nghiên cứu luận văn của tác giả.

Mỗi công trình và mỗi bài viết nghiên cứu về hòa giải trong tố tụng dân sự (TTDS) ở một khía cạnh riêng Phân tích từ các công trình nghiên cứu trên, mặc dù đã luận giải tương đối chi tiết các quy định về hòa giải tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu thực tiễn triển khai thực hiện tại Tòa án nhân dân cấp huyện nói chung và Tòa án nhân dân huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn nói riêng Vì vậy, tác giả đã thực hiện nghiên cứu chuyên sâu đề tài luận văn của mình trên cơ sở tham khảo kết quả của các bài viết, công trình nghiên cứu nêu trên.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

Theo quy định của pháp luật hiện hành, có thể phân loại thành hai nhóm: Hòa giải trong tố tụng và hòa giải ngoài tố tụng. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu của luận văn là các quy định của BLTTDS năm 2015 về hòa giải vụ án dân sự thụ lý theo thủ tục thông thường trong tố tụng (không tập trung nghiên cứu sâu về hòa giải ngoài tố tụng mà chỉ tham khảo để làm rõ thêm đối tượng phạm vi nghiên cứu khi cần thiết), đồng thời nghiên cứu thực tiễn thực hiện các quy định về hòa giải dân sự tại Tòa án nhân dân huyện Lộc Bình từ năm 2015 cho đến nay.

Trong phạm vi của đề tài Luận văn thạc sĩ ứng dụng đề tài tập trung nghiên cứu vào khảo sát, phân tích và giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn hòa giải vụ án dân sự tại TAND huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn. Đối với các nội dung khác của đề tài, việc nghiên cứu chỉ tiến hành đối với những vấn đề cơ bản nhất có ý nghĩa dẫn dắt, định hướng bổ sung cho việc nghiên cứu vấn đề chính như vấn đề lý luận thì nghiên cứu khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa, cơ sở pháp luật quy định hòa giải vụ án dân sự và các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả hòa giải VADS, các quy định của BLTTDS năm 2015 về hòa giải VADS thì nghiên cứu các quy định về nguyên tắc, chủ thể, phạm vi, thủ tục hòa giải VADS.

5. Phương pháp nghiên cứu đề tài

Khi nghiên cứu đề tài này, học viên sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác – Lênin, những quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về xây dựng Nhà nước pháp quyền về cải cách tư pháp. Đồng thời, sử dụng các phương pháp nghiên cứu như: Tổng hợp, phân tích, so sánh, chứng minh, diễn giải, hệ thống hóa, đối chiếu, sử dụng các kết quả thống kê về hòa giải trong thực tiễn xét xử của TAND huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn.

6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

Ý nghĩa khoa học: Luận văn góp phần làm rõ hơn những vấn để lý luận và thực tiễn về hòa giải vụ án dân sự.

Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hòa giải tại Tòa án nhân dân huyện Lộc Bình.

Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong quá trình giải quyết án dân sự của Tòa án nhân dân huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn nói riêng và các huyện có đặc điểm địa hình giống Lộc Bình nói chung.

7. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Mục lục, Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có kết cấu gồm 02 chương:

Chương 1: Những vấn đề chung về hòa giải vụ án dân sự tại tòa án nhân dân cấp huyện.

Chương 2: Thực tiễn thực hiện và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hòa giải vụ án dân sự tại tòa án nhân dân huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn.

[1] Nguồn: https://tapchitoan.vn/bai-viet/thoi-su/hoi-nghi-truc-tuyen-cong-tac-dan van-trong-hoat-dong hoa-giai/  (cập nhật ngày 28/72020).

Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu