[Luận văn 2021] Pháp luật về tổ chức, quản lý doanh nghiệp nhà nước và thực tiễn thi hành ở Việt Nam – ThS. Đinh Tuyết Nhi

[Luận văn 2021] Pháp luật về tổ chức, quản lý doanh nghiệp nhà nước và thực tiễn thi hành ở Việt Nam – ThS. Đinh Tuyết Nhi

1. Lý do chọn đề tài

Từ thực tiễn hoạt động của khối doanh nghiệp nhà nước trong những năm qua, từ kết quả tái cơ cấu doanh nghiệp cho thấy những nhận thức và lý luận về doanh nghiệp nhà nước chưa phù hợp với thực tiễn. Mô hình hoạt động, đặc biệt là mô hình tổ chức và quản lý của khối doanh nghiệp nhà nước còn nhiều bất cập dẫn đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước chưa đáp ứng được yêu cầu mà Đảng, Nhà nước cũng như nền kinh tế đòi hỏi. Vì vậy, chúng ta phải có những lý luận phù hợp hơn, phải nhận thức lại, nhận thức đúng đắn hơn về doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam.

Sau 30 năm đổi mới, sau 5 năm thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế, vấn đề doanh nghiệp nhà nước vẫn luôn là vấn đề kinh tế nổi cộm trong nền kinh tế Việt Nam. Bàn về vấn đề này, có nhiều nhận thức khác nhau, nhiều khía cạnh gắn với từng trường hợp, từng diễn biến cụ thể của các doanh nghiệp nhà nước. Thực tế, sau 30 năm đổi mới thì DNNN chưa đạt được hiệu quả tương xứng với những nguồn lực được nắm giữ, với vị thế và những ưu đãi chính sách mà Đảng, Nhà nước, xã hội dành cho. Doanh nghiệp nhà nước đang trở thành bộ phận gây thất thoát, lãng phí tài nguyên, ảnh hưởng không tốt tới sự phát triển của nền kinh tế, của thể chế chính trị mà Đảng, nhân dân ta đã lựa chọn. Chính vì vậy, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước đã và đang là một trong ba nội dung chính mà Đảng, Nhà nước tập trung thực hiện trong chủ trương tái cơ cấu nền kinh tế.

Mặc dù, DNNN đã đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế xã hội, khẳng định vai trò then chốt và là lực lượng vật chất quan trọng của kinh tế nhà nước. Tuy nhiên, bên cạnh những cố gắng bảo đảm vai trò của mình trong nền kinh tế, sự phát triển khu vực DNNN đã và đang đặt ra không ít vấn đề. Để góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu kinh tế xã hội trong những năm tới, cùng với việc đẩy mạnh CPH, khắc phục và tháo gỡ những khó khăn, hạn chế trong cơ chế, chính sách phát triển, rất cần có những sự đổi mới khác nữa trong đánh giá và phát huy vai trò của DNNN.

Đứng trước thực tế đó đòi hỏi cần có sự nghiên cứu một cách có hệ thống và toàn diện. Với tư cách là một người nghiên cứu pháp luật rồi áp dụng thực tiễn thấy rằng cần nghiên cứu một cách nghiêm túc, có hệ thống vấn đề pháp luật về tổ chức, quản lý DNNN Do đó, tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu về “Pháp luật về tổ chức, quản lý DNNN và thực tiễn thi hành ở Việt Nam” hy vọng sẽ làm rõ hơn về nội dung của vấn đề này, đồng thời từ những thực trạng còn tồn tại ở nước ta, đưa ra một số quan điểm, ý kiến của bản thân nhằm góp phần làm hoàn thiện hơn hệ thống pháp luật về tổ việc tổ chức, quản lý DNNN ở nước ta và phù hợp với thực tiễn.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện để tải, tác giả có tìm hiểu, tham khảo, thấy rằng đã có rất nhiều những luận văn, công trình nghiên cứu liên quan tới đề tài của tác giả đang thể hiện, tuy nhiên đó chỉ là những công trình nghiên cứu chung về DNNN, tập đoàn kinh tế nhà nước và chuyển đổi DNNN. Những công trình nghiên cứu mang tính chất trung lập, chưa đi sâu hay cụ thể hóa về một vấn đề như đề tài của chính tác giả đang thể hiện là “Pháp luật về tổ chức và quản lý DNNN”. Thế nhưng, khi đọc hiểu những công trình nghiên cứu đó, tác giả nhận thấy đó là những quan điểm, nhận xét của các tác giả khác được viết một cách logic và thể hiện được tinh thần của các tác giả khi phân tích chung về vấn đề DNNN nay. Kể qua những công trình nghiên cứu mà tác giả đã đọc hiểu gồm có: Luận án tiến sĩ, Nguyễn Thị Huế, “Pháp luật về chuyển đổi DNNN thành công ty TNHH một thành viên”, Luận án thạc sỹ, Phạm Thị Thủy Hồng, “Chuyển đổi DNNN, doanh nghiệp của các tổ chức chính trị xã hội thành công ty TNHH một thành viên những vấn đề về lý luận và thực tiễn”; luận án tiến sĩ, Vũ Phương Đông(2015) “Những vấn đề pháp lý về tập đoàn kinh tế tại Việt Nam”, Trường Đại học Luật Hà Nội v.v…

Mỗi một công trình nghiên cứu được thể hiện bằng quan điểm cá nhân của mỗi tác giả, bởi vậy, sẽ có màu sắc riêng trong mỗi bài viết. Nhưng đó chỉ là tiền để để giúp bản thân đọc và hiểu về DNNN, tập đoàn kinh tế lớn mạnh dưới góc độ của nhiều các chuyên gia phân tích, từ đó, tác giả có thể đưa ra những quan điểm khi phân tích và nghiên cứu đề tài của chính mình. Qua những lần sửa đổi, bổ sung hệ thống pháp luật về tổ chức, quản lý DNNN cho đến nay, chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu một cách chuyên sâu, toàn diện về vấn đề này. Chính vì vậy, tác giả đã lựa chọn để tài này để nghiên cứu, trình bày cụ thể, rõ ràng về vấn đề lý luận, cũng như khi áp dụng thực tiễn pháp luật về tổ chức quản lý DNNN, từ đó đưa ra những khuyến nghị hoàn thiện pháp luật, tăng cường kiểm tra, giám sát và tạo điều kiện tốt cho hoạt động thực tiễn, nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN ở Việt Nam, giúp DNNN thực hiện được tốt trách nhiệm và phát huy những chức năng mà DNNN chưa thể thực thực khi có những vấn đề pháp lý còn tồn đọng là rào cản trong quá trình thực hiện.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục đích nghiên cứu đề tài

Việc nghiên cứu đề tài này nhằm tìm hiểu những vấn đề lý luận về tổ chức quản lý DNNN theo Luật Doanh nghiệp năm 2020 và thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật đó, từ đó kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật về tổ chức quản lý DNNN.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

Để đạt được mục đích trên, luận văn phải giải quyết được một số nhiệm vụ sau:

Giải quyết những vấn đề lý luận về DNNN và tổ chức quản lý DNNN;

Nghiên cứu hệ thống pháp luật hiện hành về tổ chức quản lý DNNN;

Đưa ra kiến nghị cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và hoàn thiện pháp luật.

4. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu

Luận văn này tập trung nghiên cứu những quy định của pháp luật Việt Nam về DNNN và tổ chức quản lý trong nội bộ DNNN, trong đó, trọng tâm là nghiên cứu các quy định của Luật Doanh nghiệp năm 2020 và các văn bản hướng dẫn thi hành, cùng các văn bản liên quan.

5. Các phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu pháp luật về tổ chức quản lý DNNN, luận văn được tác giả sử dụng nhiều những phương pháp đan xen ở các chương, cụ thể:

Chương I: Tác giả sử dụng phương pháp duy vật biện chứng, xem xét giải pháp pháp lý nhằm hoàn thiện pháp luật về tổ chức quản lý DNNN ở Việt Nam hiện nay một cách toàn diện trong mối tương quan với một số nước phát triển thế giới và thực tiễn tại Việt Nam. Đồng thời, tác giả sử dụng cùng phương pháp so sánh trong mối liên hệ thực tiễn của một số nước phát triển trên thế giới, qua đó tìm ra những điểm khác nhau về khái niệm DNNN của Thế giới và Việt Nam.

Chương II và chương III: Tác giả sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp, phân tích các quy định pháp luật, thực trạng thực hiện pháp luật về DNNN. Sau khi phân tích thì tổng hợp lại và khái quát để đưa tới sự nhận thức tổng thể về pháp luật, về tổ chức quản lý DNNN ở Việt Nam hiện nay và đưa ra giải pháp hoàn thiện. Đồng thời tác giả cũng kết hợp hai phương pháp liệt kê và so sánh ở hai chương với mục đích trình bày kỹ nội dung của mỗi phần, cụ thể hóa vấn đề cần giải quyết mà tác giả đề cập ở đề tài của mình.

6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Luận văn đã hệ thống hỏa, kế thừa và phát triển các luận cứ khoa học nhằm làm sáng rõ cơ sở lý luận về tổ chức quản lý DNNN

Thông qua việc đánh giá thực trạng áp dụng các quy định pháp luật về DNNN trong thực tiễn, luận văn đã đánh giá những mặt tích cực, ưu điểm, đồng thời cũng chỉ rõ những tồn tại, bất cập trong các quy định của pháp luật hiện hành về tổ chức quản lý DNNN.

Luận văn cũng đề xuất phương hướng, một số kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật về DNNN nói chung và tổ chức quản lý DNNN nói riêng nhằm giải quyết những bất cập của pháp luật về DNNN ở Việt Nam.

7. Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chủ yếu của luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1. Một số vấn đề lý luận về tổ chức quản lý DNNN và pháp luật về tổ chức, quản lý DNNN.

Chương 2. Thực tiễn thi hành pháp luật về tổ chức, quản lý DNNN ở nước ta.

Chương 3. Phương hướng, giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về tổ chức và quản lý DNNN.