[Luận văn 2021] Tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương cấp quận theo Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019) trên địa bàn quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội – ThS. Trần Thị Thu

[Luận văn 2021] Tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương cấp quận theo Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019) trên địa bàn quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội – ThS. Trần Thị Thu

1. Tính cấp thiết của đề tài

Chính quyền quận là loại chính quyền địa phương ở đô thị. Đây là cầu nối trung gian nối liền giữa chính quyền tỉnh (thành phố) với chính quyền phường nhằm đưa các chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của nhà nước thực hiện trực tiếp trong đời sống xã hội. Mô hình tổ chức và chất lượng hoạt động của chính quyền địa phương ở quận có ảnh hưởng rất lớn đến đời sống nhân dân, do đó việc kiện toàn tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cấp quận có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Trên cơ sở các quy định của Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, chính quyền địa phương nói chung và chính quyền địa phương cấp quận nói riêng được tổ chức linh hoạt, đáp ứng yêu cầu quản lý, phù hợp với đặc điểm về tự nhiên, kinh tế – xã hội ở các đơn vị hành chính. Tuy nhiên do một số quy định của Luật về phân định thẩm quyền, phân quyền, phân cấp, ủy quyền chưa được quy định rõ gây khó khăn trong việc áp dụng và hạn chế hoạt động của chính quyền địa phương. Những tồn tại trên đã được khắc phục trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2019, theo đó đã quy định rõ hơn nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương ở quận (cấp huyện) và giữa các cấp chính quyền địa phương.

Quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội là một trong 04 quận trung tâm, nằm ở phía Tây Nam Thủ đô Hà Nội, tổng diện tích là 9,95 km², gồm 21 phường với dân số trên 400.110 người, là quận có vị trí, vai trò quan trọng của Thủ đô Hà Nội. Trong những năm qua, quận đã có nhiều chuyển biến tích cực nhất là về phương thức lãnh đạo, quản lý điều hành và thực hiện các chức năng, nhiệm vụ được giao. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, tổ chức và hoạt động của chính quyền quận Đống Đa nói riêng và nhiều quận khác ở Thành phố Hà Nội nói chung đang còn bộc lộ nhiều hạn chế, gãy kìm hãm sự phát triển, chưa thực sự là chính quyền phục vụ nhân dân. Do đó việc tiếp tục nghiên cứu, đánh giá thực trạng và đề ra các giải pháp đổi mới về tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền địa phương cấp quận nói chung và quận Đống Đa thành phố Hà Nội nói riêng là hết sức cần thiết. Từ tính cấp thiết nêu trên tác giả đã lựa chọn đề tài “Tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương cấp quận theo Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019) trên địa bàn quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội” làm luận văn Thạc sĩ Luật học chuyên ngành Luật Hiến pháp – Hành chính.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Việc nghiên cứu về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa chng các cấp nói chung, tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận nói riêng đã có nhiều công trình, đề tài khoa học, các luận văn Thạc sĩ, các bài báo khoa học liên quan đã được công nhận như:

– “Cải cách hệ thống chính quyền địa phương ở Việt Nam – cấp huyện hay cấp xã?” của TS. Phan Thị Lan Hương;

– “Chính quyền địa phương ở Việt Nam và vấn đề đổi mới hiện nay” của Lê Tư Duyến;

– “Cải cách tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương đáp ứng các yêu cầu của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân” của PGS.TS. Lê Minh Thông;

– “Tổ chức và hoạt động của chính quyền huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội”, Luận văn cao học của Phạm Thị Hoàng Yến;

– “Đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền huyện thuộc thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay”, Luận văn cao học của Nguyễn Văn Quang.

– Tạp chí luật học “Tổ chức chính quyền địa phương của nước Cộng hoà XHCN Việt Nam – quá trình hình thành và phát triển, những bất cập và phương hướng đổi mới” của PGS.TS. Thái Vĩnh Thắng;

– Tạp chí khoa học “Nghiên cứu luật tổ chức chính quyền địa phương” của Nguyễn Đăng Dung;

– “Những vấn đề cơ bản trong quy định về chính quyền địa phương của Hiến pháp sửa đổi” của PGS. TS. Vũ Thư, Viện Nhà nước và pháp luật;

– Bài tham luận “Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động chính quyền địa phương ở bối cảnh thực hiện Luật tổ chức chính quyền địa phương 2015” của TS. Bùi Thị Mưng (Trường Đại học Luật Hà Nội);

– “Một số điểm mới về cơ cấu tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân theo Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015” của Ths. Đỗ Thị Thanh Nga, Khoa Hành chính học Đại học Nội vụ Hà Nội;

– “Một số điểm mới của Luật tổ chức chính quyền địa phương 2015”, ThS. Nguyễn Thị Ngọc Linh, Khoa Nhà nước và pháp luật Đại học Nội vụ Hà Nội.

Những công trình nghiên cứu nêu trên nhìn chung đã khái quát được bức tranh về tổ chức hoạt động của chính quyền địa phương, trong đó có chính quyền địa phương ở quận. Kế thừa những quan điểm, nhận định, đánh giá liên quan đến tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương của các tác giả cùng với việc cập nhật những văn bản pháp lý mới nhất em thực hiện luận văn nhằm nghiên cứu cụ thể tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận. Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn sẽ đưa ra phương hướng, giải pháp để hoàn thiện tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận trong hệ thống chính quyền địa phương từ thực tiễn quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

3.1. Mục đích nghiên cứu

Luận văn có mục đích nghiên cứu những vấn đề lý luận và pháp luật về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận trong hệ thống chính quyền địa phương ở nước ta. Qua đó đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2019) từ thực tiễn quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội để đề xuất những quan điểm, đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận của Thành phố Hà Nội hiện nay.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

Để làm rõ nội dung đề tài, thực hiện mục tiêu đã đặt ra, luận văn có những nhiệm vụ chủ yếu sau:

– Hệ thống hóa cơ sở lý luận và pháp lý về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương cấp quận.

– Thu thập, phân tích, đánh giá các thông tin, dữ liệu về thực trạng thực hiện quy định của pháp luật về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương từ thực tiễn quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội.

– Để xuất quan điểm, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận Đống Đa nói riêng và chính quyền ở quận trong mô hình chính quyền đô thị ở nước ta hiện nay.

4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu đề tài

4.1. Đối tượng nghiên cứu

– Đối tượng nghiên cứu của Luận văn là “Quy định của pháp luật Tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận, tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội”.

4.2. Phạm vi nghiên cứu

– Về nội dung đề tài nghiên cứu quy định của pháp luật về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận gồm HĐND, UBND, các cơ quan chuyên môn thuộc UBND quận.

– Về không gian: Đề tài nghiên cứu việc thực hiện quy định của pháp luật về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận trong phạm vi quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội.

– Về thời gian: Đề tài nghiên cứu tổ chức và hoạt động của chính quyền quận Đống Đa trong giai đoạn từ năm 2015 đến nay với tầm nhìn của quả trình cải cách hành chính hiện nay.

5. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể: Phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ chí Minh, Phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp so sánh và một số phương pháp khác để từ đó rút ra những kết luận làm sáng tỏ mục đích của đề tài, phục vụ cho lý luận và thực tiễn.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1. Ý nghĩa lý luận:

Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận, pháp luật về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận, đánh giá thực trạng quy định và thực hiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương từ thực tiễn quận Đống Đa, thành phố Hà Nội. Từ đó đưa ra những quan điểm, giải pháp tiếp tục nâng cao hiệu quả tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận Đống Đa, thành phố Hà Nội.

6.2. Ý nghĩa thực tiễn:

Luận văn tập trung khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quy định của pháp luật và thực trạng tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận Đống Đa. Từ đó đưa ra những tồn tại, hạn chế cần khắc phục trong tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận, đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện quy định về tổ chức bộ máy và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương ở quận trong giai đoạn hiện nay.

7. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp luật về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận theo Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019).

Chương 2: Thực trạng tổ chức và hoạt động chính quyền địa phương ở quận Đống Đa, thành phố Hà Nội.

Chương 3: Quan điểm, giải pháp tiếp tục nâng cao hiệu quả tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội.