[Luận văn 2021] Thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội từ thực tiễn tỉnh Bắc Ninh
Định dạng | Link tải |
Mục lục
| MỤC LỤC | Trang |
|---|---|
| MỞ ĐẦU | 1 |
| 1. Tính cấp thiết của đề tài | 1 |
| 2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài | 2 |
| 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu | 4 |
| 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu | 5 |
| 5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu | 5 |
| 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn | 6 |
| 7. Kết cấu của luận văn | 6 |
| Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỦ TỤC TỐ TỤNG THÂN THIỆN ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI | 8 |
| 1.1. Khái niệm, đặc điểm, mục đích của thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội | 8 |
| 1.1.1. Khái niệm thủ tục tố tụng thân thiện đối với ngườidưới 18 tuổi phạm tội | 8 |
| 1.1.1.1. Người dưới 18 tuổi phạm tội | 8 |
| 1.1.1.2. Thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội | 11 |
| 1.1.1.3. Thủ tục tố tụng thân thiện với người dưới 18 tuổi phạm tội | 13 |
| 1.1.2. Đặc điểm của thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội | 16 |
| Thứ nhất, thủ tục tố tụng thân thiện đối với người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị kết án dưới 18 tuổi xuất phát từ việc lấy lợi ích của người dưới 18 tuổi phạm tội làm trung tâm, tôn trọng, thấu hiểu, giảm thiểu các tổn thương do TTHS có thể gây ra và giúp họ phát triển lành mạnh, hoà nhập và trở thành công dân có ích cho xã hội. Đây là hạt nhân cơ bản tạo nên đặc trưng của thủ tục tố tụng này | 16 |
| Thứ hai, đối tượng áp dụng của thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội mà theo các tư cách người tham gia tố tụng của luật TTHS, là người bị tố giác, kiến nghị khởi tố, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi | 18 |
| Thứ ba, thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội gắn liền với các chế độ đối với NCTN về điều kiện ăn ở, sinh hoạt, khám chữa bệnh… trong môi trường giam giữ, mặc dù chế độ đối với NCTN về điều kiện ăn ở, sinh hoạt, khám chữa bệnh… trong môi trường giam giữ thuộc đối tượng điều chỉnh của luật thi hành tạm giữ, tạm giam mà không phải luật TTHS | 19 |
| Thứ tư, thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội không chỉ đặt ra với cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng mà cả đối với cán bộ nhà tạm giữ, trại tạm giam, giám định viên, phiên dịch viên, người bào chữa. Ngoài ra, trong thủ tục này còn có thể có sự hỗ trợ của chuyên gia tâm lý, cán bộ xã hội… | 19 |
| Thứ năm, thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội được áp dụng theo các quy định đặc biệt nhưng có liên quan chặt chẽ với các quy định chung. | 19 |
| Thứ sáu, các thủ tục tố tụng thân thiện với người dưới 18 tuổi được ghi nhận trong hệ thống pháp luật Việt Nam phải phù hợp, tương thích với các quy định của pháp luật quốc tế về tư pháp người dưới 18 tuổi. | 19 |
| 1.1.3. Mục đích của thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội | 20 |
| Thứ nhất, thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội được thiết kế nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người dưới 18 tuổi phạm tội. | 21 |
| Thứ hai, thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội được qui định nhằm giải quyết vụ án mà người dưới 18 tuổi phạm tội một cách chính xác và khách quan. | 23 |
| Thứ ba, thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội được qui định nhằm kết hợp hài hoà giữa các biện pháp giáo dục, thuyết phục và cưỡng chế tố tụng trong đó chú trọng hơn biện pháp giáo dục, thuyết phục, giúp người dưới 18 tuổi phạm tội sớm nhận thức được những sai lầm, giáo dục tốt để trở thành người lương thiện và có ích cho xã hội. | 24 |
| 1.2. Cơ sở quy định thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội | 25 |
| Thứ nhất, căn cứ vào đặc điểm tâm sinh lý của người phạm tội | 25 |
| Thứ hai, xuất phát từ đặc điểm tội phạm học về nhân thân người phạm tội và tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội | 26 |
| Thứ ba, xuất phát từ khả năng chịu tổn thương do các thủ tục và biện pháp tố tụng nghiêm trọng hơn so với người trưởng thành | 27 |
| Thứ tư, xuất phát từ khả năng giáo dục, giúp đỡ họ phát triển lành mạnh ngay từ giai đoạn khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử | 27 |
| Thứ năm, xuất phát từ chính sách đối với trẻ em nói chung và người dưới 18 tuổi nói riêng của cộng đồng quốc tế cũng như của các quốc gia, đặc biệt là chính sách đối với người dưới 18 tuổi vi phạm pháp luật. | 28 |
| 1.3. Một số mô hình tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trên thế giới | 29 |
| 1.3.1. Mô hình tố tụng thân thiện với người dưới 18 tuổi phạm tội trong pháp luật quốc tế | 29 |
| 1.3.2. Thủ tục tố tụng thân thiện với người dưới 18 tuổi phạm tội ở Pháp | 29 |
| 1.3.3. Thủ tục tố tụng hình sự thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội ở Nga | 30 |
| 1.3.4. Thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội ở Hoa Kỳ | 32 |
| TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 | 33 |
| Chương 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ THỦ TỤC TỐ TỤNG THÂN THIỆN ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH TẠI TỈNH BẮC NINH | 34 |
| 2.1. Quy định của Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam hiện hành về thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội | 34 |
| 2.1.1. Quy định về phạm vi chủ thể được áp dụng thủ tục tố tụng thân thiện | 34 |
| 2.1.2. Quy định về nguyên tắc tiến hành tố tụng | 35 |
| 2.1.3. Quy định về đối tượng chứng minh | 37 |
| 2.1.4. Quy định về người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng | 40 |
| 2.1.5. Quy định về việc áp dụng biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế | 42 |
| 2.1.6. Quy định về thủ tục tố tụng | 45 |
| 2.1.6.1. Trong giai đoạn khởi tố, điều tra, truy tố | 45 |
| 2.1.6.2. Trong giai đoạn xét xử | 47 |
| 2.2. Thực tiễn thi hành quy định của pháp luật tố tụng hình sự về thủ tục thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh | 49 |
| 2.2.1. Tổng quan về tình hình kinh tế xã hội tỉnh Bắc Ninh và các yếu tố tác động đến việc người dưới 18 tuổi phạm tội | 49 |
| 2.2.2. Kết quả đạt được trong áp dụng thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh | 50 |
| 2.2.3. Những hạn chế, tồn tại trong thực hiện thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội và nguyên nhân | 59 |
| 2.2.3.1. Những hạn chế, tồn tại trong thực hiện thủ tục thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội | 59 |
| Thứ nhất, quy định pháp luật về tư pháp đối với người dưới 18 tuổi phạm tội vẫn còn tản mạn và khiếm khuyết | 59 |
| Thứ hai, về mặt kỹ thuật lập pháp, nhiều quy định pháp luật TTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội bộc lộ nhiều hạn chế, thiếu sót, thiếu chặt chẽ | 60 |
| Thứ ba, việc thực hiện thủ tục tố tụng thân thiện với người dưới 18 tuổi đối với người dưới 18 tuổi ở một số nơi, một số lúc còn chưa đảm bảo mục tiêu, nội dung đã đề ra | 60 |
| 2.2.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại trong thực hiện thủ tục tố tụng thân thiện với người dưới 18 tuổi phạm tội | 61 |
| Một là, do pháp luật TTHS chưa thực sự toàn diện, hoạt động xây dựng pháp luật chưa có tầm nhìn tổng thể, chiến lược | 61 |
| Hai là, cơ sở vật chất và các dịch vụ thiếu yếu phục vụ cho giáo dục, giám sát, phục hồi, tái hòa nhập cho người dưới 18 tuổi còn thiếu, chất lượng chưa cao. | 62 |
| Ba là, việc đào tạo, nâng cao trình độ của cán bộ pháp luật và công tác nghiên cứu lý luận về pháp luật, việc thống kê, báo cáo, phân tích số liệu về người dưới 18 tuổi phạm tội còn chưa được thực hiện đầy đủ, hệ thống, chưa theo kịp với đòi hỏi của thực tiễn | 62 |
| Bốn là, việc tổ chức thi hành pháp luật TTHS trên thực tế ở các địa phương còn chưa thống nhất | 63 |
| Năm là, ý thức pháp luật của một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức và nhân dân còn nhiều hạn chế và thiếu đội ngũ chuyên trách, thiếu chính sách đối với đội ngũ cán bộ để giải quyết các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện | 63 |
| TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 | 64 |
| Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN THỦ TỤC TỐ TỤNG THÂN THIỆN ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI | 65 |
| 3.1. Giải pháp hoàn thiện một số quy định của Bộ luật tố tụng hình sựnăm 2015 | 65 |
| Một là, Phạm vi áp dụng thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. | 65 |
| Hai là, nguyên tắc tiến hành tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. | 66 |
| Ba là, về chủ thể tiến hành tố tụng đối với người dưới 18 tuổi | 67 |
| Bốn là, về cách xác định tuổi của người dưới 18 tuổi | 68 |
| Năm là, về áp dụng biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế đối với người dưới 18 tuổi | 68 |
| Sáu là, về trình tự tố tụng đối với vụ án có người dưới 18 tuổi phạm tội | 70 |
| Bảy là, về việc đảm bảo quyền bào chữa của người dưới 18 tuổi phạm tội | 70 |
| Tám là, cần ban hành các văn bản hướng dẫn áp dụng thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội | 72 |
| 3.2. Các giải pháp về tổ chức và thực hiện pháp luật | 73 |
| 3.2.1. Tăng cường năng lực chuyên môn của hệ thống cán bộ tư pháp | 73 |
| 3.2.2. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục và hướng dẫn thực hiện thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội | 75 |
| 3.2.3. Xây dựng cơ chế phối hợp giữa CQĐT, VKSND và Tòa án, các cơ quan, tổ chức khác | 77 |
| 3.2.4. Tăng cường các thiết chế nhà trường, gia đình và xã hội | 77 |
| TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 | 78 |
| KẾT LUẬN | 79 |
| DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO | 81 |
Định dạng | Link tải |
Tình hình nghiên cứu đề tài
Trước khi tác giả thực hiện đề tài này, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu các vấn đề về thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi dưới góc độ luật tố tụng hình sự được công bố, có thể kể đến một số công trình tiêu biểu như:
Công trình dưới dạng luận án, luận văn:
Pháp luật về quyền của người chưa thành niên phạm tội ở Việt Nam, Vũ Thị Thu Uyên (2015), Luận án tiến sĩ Luật học, Hà Nội
Chính sách hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội ở Việt Nam hiện nay, Hoàng Minh Đức (2016), Luận án tiến sĩ luật học, Hà Nội.
Huỳnh Thị Kim Ánh (2020), Chính sách pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, Luận án tiến sĩ luật học, Hà Nội.
Công trình dưới dạng bài viết khoa học tạp chí chuyên ngành:
“Một số điểm mới của BLTTHS năm 2015 về thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi”, Trần Thị Thu Hiên, Nguyễn Phương Anh (2016), Tạp chí Tòa án nhân dân (tháng 10/2016).
“Thủ tục xét xử vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi tại Tòa án gia đình và người chưa thành niên của một số quốc gia trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam”, Nguyễn Phương Thảo (2017), Tạp chí Nhà nước và pháp luật (05).
Nguyễn Hải Ninh (2019), “Pháp luật tố tụng hình sự với việc bảo đảm quyền con người của người bị buộc tội dưới 18 tuổi”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp (08);
Nguyễn Thị Khánh Ngọc (2020), “Sự cần thiết phải nhân rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động của Tòa gia đình và người chưa thành niên ở Việt Nam”, Tạp chí Tòa án nhân dân (01).
Phan Thị Thanh Mai (2020), “Kiến nghị sửa đổi, bổ sung một số quy định của BLTTHS năm 2015 về thủ tục tố tụng với người dưới 18 tuổi”, Tạp chí Khoa học kiểm sát (02).
Ngoài ra, các giáo trình của các cơ sở đào tạo luật trên cả nước đều đề cập đến các thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội như: Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội; Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội (2016), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb. Chính trị Quốc gia sự thật, Hà Nội; Viện Đại học Mở Hà Nội (2015), Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt Nam (Tái bản lần thứ hai), Nxb. Tư pháp, Hà Nội,.… Một số sách bình luận khoa học về BLTTHS cũng đề cập đến thủ tục này…
Các công trình trên ở các mức độ khác nhau đã làm rõ vấn đề lí luận cũng như thực tiễn áp dụng quy định về các thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội. Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện về thủ tục tố tụng thân thiện đối với người dưới 18 tuổi phạm tội theo BLTTHS năm 2015 và tiếp cận đối tượng nghiên cứu về mặt thực tiễn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.
Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu
Định dạng | Link tải |