[Luận văn 2019] Thẩm quyền của trọng tài thương mại trong việc giải quyết các tranh chấp thương mại ở Việt Nam – Thực tiễn áp dụng tại Hà Nội – ThS. Phạm Thị Thu Hà

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Để tạo dựng được lòng tin cho các doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế thị trường hiện nay, cần phải duy trì mối quan hệ kinh tế với các đối tác một cách lâu dài để bảo đảm cho hoạt động kinh doanh, thương mại ổn định và phát triển. Tuy vậy, mâu thuẫn giữa các nhà kinh doanh vẫn thường xuyên xảy ra vì nhiều lý do chủ quan và khách quan không mong muốn các mối quan hệ kinh tế thương mại giữa các nhà kinh doanh cũng nảy sinh mâu thuẫn dẫn, vi phạm nghĩa vụ đã cam kết. Cùng với xu thế toàn cầu hóa, Việt Nam không chỉ là miền đất hứa hẹn cho các nhà đầu tư nước ngoài, mà chính các doanh nghiệp Việt Nam cũng định hướng phát triển vươn ra thị trường quốc tế nên các tranh chấp phát sinh trong hoạt động thương mại nói riêng và kinh tế quốc tế nói chung có xu hướng gia tăng nhanh với nhiều diễn biến phức tạp, đòi hỏi phải có những phương thức giải quyết nhanh chóng hiệu quả và triệt để nhằm bảo đảm cho các hoạt động thương mại diễn ra thuận tiện liên tục. Vì thế, cần phải có những phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp, nhanh chóng tiết kiệm chi phí và có thể duy trì được sự hợp tác làm ăn lâu đài giữa các bên. Hiện nay có bốn phương thức giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh là thương lượng hòa giải, trọng tài và tòa án, mỗi phương thức đều có những ưu điểm và tồn tại những hạn chế nhất định, do đó việc lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp nào là phù hợp là điều băn khoăn của nhiều doanh nghiệp.

Xuất phát từ thực tế trên, nhất là sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Việt Nam đã nghiêm túc thực thì các cam kết của mình với Tổ chức này trong tất cả các lĩnh vực dịch vụ thuế, sở hữu trí tuệ thì việc ban hành Luật Trọng tài thương mại năm 2010 là một tất yếu khách quan Luật TTTM năm 2010 ra đời với nhiều quy định mới thay thế Pháp lệnh Trọng tài năm 2003, về cơ bản phù hợp với pháp luật và thông lệ quốc tế góp phần tạo niềm tin cho cá nhân tổ chức khi lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài.

Hiện nay, phương thức trọng tài đang ngày càng khẳng định được vai trò, vị thế và cả tính hấp dẫn trong việc giải quyết tranh chấp thương mại. Chính vì lý do trên, tôi đã chọn đề tài: “Thẩm quyền của trọng tài thương mại trong việc giải quyết các tranh chấp thương mại ở Việt Nam – Thực tiễn áp dụng tại Hà Nội” làm luận văn tốt nghiệp của mình

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Hiện nay đã có một số công trình nghiên cứu về các vấn đề liên quan đến trọng tài thương mại với tư cách là các đề tài nghiên cứu khoa học, tạp chí khoa học, bài bình luận hoặc các luận văn luận án

Thứ nhất, các luận án và luận văn:

– Nguyễn Đình Thơ (2007), Hoàn thiện pháp luật về trọng tài thương mại của Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế, Luận án tiến sĩ luật học, Đại học Luật Hà Nội.

– Trần Thị Thắm (2013), Những nguyên tắc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại, Luận văn thạc sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội.

Thứ hai, các tạp chí luật học, đề tài nghiên cứu khoa học, sách chuyên khảo:

Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (2018), Trọng tài và các phương thức giải quyết tranh chấp lựa chọn, NXB. Tài chính, Hà Nội.

– Trường Đại học Luật Hà Nội, Trọng tài kinh tế- Một hình thức giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta, Đề tài khoa học cấp trường mã số LH 95-008, 2000

– TS. Nguyễn Thị Dung, Lê Hương Giang, “Bình luận một số nội dung mới của Luật TTTM 2010”, Tạp chí Luật học, số 6/2011.

3. Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích làm rõ những vấn đề lý luận của giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại bằng trọng tài và phân tích quy định của pháp luật hiện hành về thẩm quyền giải quyết tranh chấp thương mại của trọng tài, luận văn đưa ra các khuyến nghị hoàn thiện những quy định của pháp luật về thẩm quyền của trọng tài thương mại trong việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh thương mại.

Với mục đích nêu trên, Luận văn xác định nhiệm vụ nghiên cứu như sau:

– Nghiên cứu về mặt lý luận của giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại bằng trọng tài như khái niệm, đặc điểm, hình thức trọng tài.

– Phân tích quy định của pháp luật hiện hành về thẩm quyền giải quyết tranh chấp thương mại của trọng tài.

– Phân tích để làm rõ các tranh chấp từ thực tiễn giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại bằng trọng tài.

– Luận văn đề xuất những kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật trọng tài.

Luận văn cũng phân tích những điểm còn bất cập trong các quy định của pháp luật về thẩm quyền giải quyết tranh chấp của trọng tài thương mại, đồng thời đưa ra những kiến nghị cụ thể góp phần sửa đổi, bổ sung các quy định còn mâu thuẫn, gây cản trở, vướng mắc trong quá trình thi hành pháp luật trọng tại hiện hành.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

1. a) Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các quy định của pháp luật hiện hành về thẩm quyền của trọng tài thương mại trong việc giải quyết các tranh chấp thương mại ở Việt Nam theo các quy định tại Luật TTTM 2010 và thực tiễn thực hiện quy định của pháp luật hiện hành về thẩm quyền của trọng tài thương mại trong việc giải quyết các tranh chấp thương mại từ các nhà đầu tư và doanh nghiệp tại Việt Nam.

1. b) Phạm vi nghiên cứu của đề tài

– Về nội dung nghiên cứu: Trong khuôn khổ của luận văn, tác giả chỉ tập trung phân tích, so sánh các quy định của pháp luật về thẩm quyền của trọng tài thương mại trong việc giải quyết tranh chấp như thẩm quyền của trọng tài, điều kiện và thủ tục thụ lý… theo quy định của Luật trọng tài thương mại năm 2010 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Đồng thời phân tích, Luận văn làm rõ rút ra những vướng mắc, hạn chế, bất cập từ thực tiễn giải quyết tranh chấp tại trọng tài trên địa bàn Hà Nội và để xuất hướng hoàn thiện pháp luật quy định về giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài.

– Về không gian: trên phạm vi lãnh thổ Việt Nam, cụ thể hơn là trên địa bàn Thành phố Hà Nội.

– Về thời gian: từ khi Luật trọng tài thương mại 2010 ra đời và có hiệu lực thi hành đến nay.

5. Phương pháp nghiên cứu

Về cơ sở lý luận, tác giả đã sử dụng phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác-Lênin tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và Pháp luật, các tư tưởng quan điểm trong luận văn mang tính nguyên tắc của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước ta về pháp luật hiện hành và thực tiễn áp dụng pháp luật về thẩm quyền của trọng tài thương mại trong hoạt động kinh doanh thương mại.

Để hoàn thành luận văn, các phương pháp nghiên cứu được sử dụng kết hợp bao gồm: phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp so sánh – đối chiếu phương pháp diễn giải – quy nạp, phương pháp thống kê… và dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

6. Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu phần kết luận Luận văn được bố bố cục thành ba phần:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về trọng tài thương mại theo pháp luật hiện hành

Chương 2: Thực tiễn áp dụng quy định về thẩm quyền của trọng tài thương mại trong việc giải quyết tranh chấp thương mại tại Hà Nội.

Chương 3: Một số khuyến nghị hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền của trọng tài thương mại.