[Luận văn 2021] Nội quy lao động theo pháp luật Việt Nam và thực tiễn thực hiện tại Công ty cổ phần Jetlink Việt Nam – ThS. Nguyễn Quang Huy
Định dạng | Link tải |
Định dạng | Link tải |
1. Lý do chọn đề tài
Lịch sử loài người đã chứng minh lao động là hoạt động quan trọng nhất của con người, hoạt động này giúp con người dần tách khỏi xã hội nguyên thuỷ và phát triển lên những loại hình xã hội tiên tiến hơn, Các Mác và Ph.Ăngghen đã từng khái quát rằng: “Người là giống vật duy nhất có thể bằng lao động mà thoát khỏi trạng thái thuần tuý là loài vật”[1]. Lao động tạo ra của cải vật chất và giá trị tinh thần cho toàn bộ xã hội. Bất cứ một chế độ xã hội nào, lao động của con người cũng là một trong những yếu tố quyết định nhất, năng động nhất trong sản xuất. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói “Xã hội có cơm ăn áo mặc, nhà ở là nhỏ người lao động. Xây dựng giàu có, tự do dân chủ cũng là nhờ người lao động. Tri thức mở mang cũng nhờ lao động. Vì vậy lao động là sức chinh của sự tiến bộ xã hội loài người”[2].
Lao động muốn có năng suất, chất lượng và hiệu quả cao đều phải được đặt dưới sự quản lý và định hưởng rõ ràng nhằm tạo nên các trật tự lao động. Dưới góc nhìn của C.Mác thì trật tự lao động được mô tả là sự điều chỉnh và chỉ đạo trong hoạt động lao động và điều này tồn tại khách quan trọng sự phát triển của xã hội loài người “Tất cả mọi lao động trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung… Một người độc tấu vĩ cần tự mình điều khiển lấy mình còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng…”[3].
Trải qua quá trình xây dựng và phát triển của lao động tập thể, giai cấp cầm quyền và người sử dụng lao động dần nhận ra rằng các “quy định về trật tự” trong lao động là cơ sở tạo nên sự ổn định trong quá trình kinh doanh và sản xuất. Do đó, các quy định này đã được hình thành và ghi nhận trong các bộ luật của hầu như tất cả các quốc gia trên thế giới và nội quy lao động là văn bản cụ thể hoá các quy định trong pháp luật về trật tự lao động Đối với một doanh nghiệp, nội quy lao động là văn bản ghi nhận lại trách nhiệm và nghĩa vụ cụ thể của NLĐ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và được coi là kim chỉ nam trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến kỷ luật lao động cũng như duy tri sự bền vững trong quan hệ lao động.
Trong bối cảnh thế giới đang bước vào cuộc Cách mạng công nghiệp 40 kém với đó là sự bùng phát của đại dịch CQ-VID 19 đã thúc đẩy sự tăng trưởng mạnh mẽ của Thương mại Điện tử (Sau đây gọi tắt là “TMĐT”) trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường TMĐT phát triển nhanh nhất khu vực Đông Nam Á, chỉ xếp sau Indonesia. Việt Nam cũng là một trong hai nước (cùng Indonesia) có tăng trưởng mạnh về lượng truy cập website TMĐT trong khu vực. Với mức tăng trưởng cao và liên tục từ năm 2015 trở lại đây, dự báo năm 2021, quy mô thị trường TMĐT của Việt Nam có thể lên tới 13 tỷ USD. Điều này hoàn toàn có cơ sở khi có đến 68 triệu người dùng internet trên tổng số 97 triệu người Việt Nam, là động cơ thúc đẩy mảng TMĐT phát triển mạnh mẽ. Cùng với xu thế phát triển công nghệ trên thế giới, TMĐT ở Việt Nam cũng đang từng bước hình thành và tăng trưởng mạnh mẽ. Thời gian qua, Nhà nước đã có nhiều chính sách hỗ trợ lĩnh vực còn tương đối mới mẽ này, tuy nhiên, quá trình phát triển TMĐT ở Việt Nam trong thời kỳ Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 vẫn còn nhiều vấn đề cần phải bản thảo, đặc biệt là xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ TMĐT tại Việt Nam. Công ty Cổ phần Jetlink (Sau đây gọi tắt là “Công ty Jetlink”) tự hào là đơn vị tiên phong trong việc hỗ trợ TMĐT phát triển và vận hành tại Việt Nam với việc cung cấp các dịch vụ kho bãi, khai thác, thông quan và vận chuyển hàng hóa TMĐT từ các nước trên thế giới đến tận tay khách hàng tại Việt Nam. Khách hàng của Công ty Jetlink bao gồm các sàn TMĐT lớn nhất Việt Nam hiện nay như Shopee, Lazada hay Tiki. Đặc thù của việc khai thác và vận hành hoạt động kinh doanh của ngành TMĐT luôn cần tốc độ và sự chính xác, do đó, trong quá trình người lao động tham gia vận hành luôn cần đòi hỏi tính tuân thủ và phẩm chất đạo đức tốt. Xuất phát từ đặc thù kinh doanh nên việc ban hành và sử dụng nội quy lao động của Công ty Jetlink đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tính hiệu quả trong công việc, kỷ cương lao động cũng như đảm bảo các căn cứ để xử lý kỷ luật trong trường hợp phát hiện ra vi phạm của người lao động. Theo đó, nghiên cứu về việc sử dụng nội quy lao động tại Công ty Jetlink sẽ cho thấy việc áp dụng pháp luật về lao động trong xây dựng ban hành và thực hiện nội quy lao động tại một doanh nghiệp nằm trong hệ sinh thái phục vụ TMĐT, một ngành nghề rất mới tại Việt Nam hiện nay.
Bên cạnh đó, Bộ luật Lao động năm 2019 (Sau đây gọi tắt là “BLLĐ 2019”) đã hiệu lực từ ngày 01/01/2021. Nội dung của BLLĐ 2019 đã cơ bản giải quyết các vướng mắc, bất cập cần bổ sung sửa đổi trong thực tiễn thi hành Bộ Luật lao động 2012 (Sau đây gọi tắt là “BLLĐ 2012”), thể chế hóa hóa quy định của Hiến pháp năm 2013 và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật đối với Bộ luật Hình sự năm 2015, Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư năm 2015, Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật các tổ chức tín dụng 2017 và các Luật chuyên ngành tách ra từ nội dung của Bộ luật Lao động như: Luật Việc làm năm 2013, Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, Luật An toàn – vệ sinh lao động năm 2015, đáp ứng yêu cầu về hội nhập kinh tế quốc tế khi mà Việt Nam đã phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA). Cam kết về lao động trong các Hiệp định này yêu cầu các quốc gia thành viên có nghĩa vụ tuân thủ thực hiện các nguyên tắc và quyền cơ bản trong lao động của người lao động theo Tuyên bố năm 1998 của Tổ chức lao động quốc tế (ILO). Những cam kết trong các hiệp định thương mại tự do nêu trên cũng là những cam kết của Việt Nam trong khuôn khổ Liên hợp quốc và là nghĩa vụ quốc gia thành viên của ILO. Theo đó, việc nghiên cứu, đánh giá và phản biện các nội dung trong BLLĐ 2019 nói chung và các quy định về nội quy lao động nói riêng là góp phần hoàn thiện và nâng cao tính hiệu quả trong thực tiễn thi hành của bộ luật này.
Từ các lý do trên người viết lựa chọn đề tài “Nội quy lao động theo pháp luật Việt Nam và thực hiện tại Công ty cổ phần Jetlink Việt Nam” làm đề tài luận văn thạc sỹ của mình.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Tồn tại với sự phát triển của xã hội từ nguyên thuỷ tới hiện đại, pháp luật về lao động luôn là đề tài nghiên cứu có tính thời đại vì nó gắn liền với hoạt động sản sinh ra của cải vật chất cũng như các giá trị về mặt tinh thần cho con người. Trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng đã có nhiều đề tài nghiên cứu, các bài viết khoa học, luận văn, luận án chất lượng về vấn đề nội quy lao động.
Một số sách bằng tiếng nước ngoài đề cập đến vai trò của các quy định trong nội quy lao động trong việc xây dựng duy trì các mối quan hệ lao động và giải quyết tranh chấp lao động như: Hướng dẫn về Luật lao động – Ấn phẩm lần thứ năm 2014) tác giả Bruce S. Feldacker và Michael J. Hayes, Hướng dẫn về Luật lao động Việt Nam cho ngành may mặc, (2019) của nhóm tác giả: Paula Albertson, Hoàng Thanh Nga, Nguyễn Dũng Tiến, Hoàng Thị Phương Anh, Nguyễn Ngọc Hà.
Một số sách tham khảo về pháp luật lao động của các tác giả Việt Nam như: Bình luận khoa học Bộ luật lao động nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2015), TS Lưu Bình Nhưỡng chủ biên, NXB Lao Động Hà Nội; Pháp luật về Pháp luật về quyền quản lý của người sử dụng lao động (2016) tác giả Đỗ Thị Dung, NXB Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội,…; Bình luận khoa học Bộ luật lao động năm 2019, PGS.TS. Nguyễn Hữu Chí và TS. Nguyễn Văn Bình (chủ biên), Nxb. Tư Pháp năm 2021; Bình luận những điểm mới của Bộ luật Lao động năm 2019, PGS.TS Trần Thị Thúy Lâm và TS Đỗ Thị Dung (chủ biên), Nxb Lao động năm 2021…
Một số tài liệu giảng dạy trong các trường đại học cung cấp các nội dung nghiên cứu về mặt lý luận cũng như thực tiễn áp dụng pháp luật lao động như: Giáo trình Luật lao động – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội, (1999); Giáo trình Luật Lao động của Trường Đại học Lao động và Xã hội, (2009) và Giáo trình Luật Lao động Việt Nam của khoa luật, Trường Đại học kinh tế quốc dân (2015); Giáo trình Luật lao động Việt Nam tập 01 và 02 (2020) của Trường Đại học Luật Hà Nội…
Một số bài viết khoa học, đề tài nghiên cứu bài viết khoa học, luận án và luận văn đã thực hiện có liên quan đến pháp luật lao động và các quy định trong nội quy lao động như: Bài viết Một số vấn đề về kỷ luật lao động trong Bộ Luật lao động, Nguyễn Hữu Chí, tạp chí Luật học số 2, (1998); Bài viết Nội quy lao động – văn bản xác lập kỷ luật lao động trong doanh nghiệp, Trì Thị Kim Châu đăng trên Tạp chí Nhà nước và pháp luật số 02/2005, bài viết Nội quy lao động – thực trạng và một số kiến nghị, TS Đỗ Thị Dung đăng trên tạp chí Luật học số 08/2016; Thực thi pháp luật về kỷ luật lao động trách nhiệm vật chất của Ths Đoàn Xuân Trường trong ấn phẩm Triển khai thi hành BLLĐ năm 2019, Nxb Tư Pháp, năm 2020; Luận án tiến sĩ Pháp luật về quyền quản lý lao động của người sử dụng lao động ở Việt Nam (2014), Đỗ Thị Dung, Trường Đại Học Luật Hà Nội; Luận văn thạc sĩ Kỷ luật sa thải theo quy định của Bộ luật Lao động năm 2012 và thực tiễn thực hiện tại quận Đống Đa, thành phố Hà Nội, (2017), tác giả Đinh Nho Bình, Trường Đại học Luật Hà Nội; Luận văn thạc sĩ Pháp luật về nội quy lao động và thực tiễn thực hiện tại Tổng Công ty Công nghiệp Xi măng Việt Nam (2020), tác giả Phạm Thị Phương, Trường Đại học Luật Hà Nội.
Nhìn chung các vấn đề về pháp luật lao động và nội quy lao động trong pháp luật lao động đã có những nghiên cứu các bài viết khoa học, luận văn và luận án chất lượng toàn diện và sâu sắc. Tuy nhiên, đối với BLLĐ 2019 và việc áp dụng các quy định về nội quy lao động trong các ngành đặc thù như TMĐT thì chưa có các luận văn và công trình nghiên cứu mới. Do đó, đặt ra vấn đề cấp thiết cho việc nghiên cứu và đánh giá nhằm hoàn thiện các quy định về nội quy lao động trong BLLĐ 2019 nói chung và quy định của nội quy lao động thuộc Công ty Jetlink nói riêng. Thông qua luận văn này, tác giả hi vọng được đóng góp bằng những nghiên cứu, tìm tôi và góp nhặt từ thực tiễn của bản thân để làm đa dạng thêm những góc nhìn lý luận mới và làm dày thêm các ví dụ trong thực tiễn thi hành các quy định về nội quy lao động tại doanh nghiệp kinh doanh các loại hình đặc thù trong nền kinh tế Việt Nam.
3. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu đề tài nhằm hệ thống hoa và làm rõ các vấn đề lý luận về nội quy lao động pháp luật về nội quy lao động đánh giá thực trạng và thực tiễn thi hành pháp luật về nội quy lao động trong BLLĐ 2019, đặc biệt là các quy định mới có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2021, thực tiễn việc xây dựng và thực hiện nội quy lao động tại Công ty Cổ phần Jetlink Việt Nam. Đưa ra các đề xuất và kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật Việt Nam về nội quy lao động và nâng cao hiệu quả thực thi nội quy lao động của Công ty Cổ phần Jetlink Việt Nam.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Trên cơ sở các mục đích nghiên cứu đã đặt ra, luận văn sẽ tập trung vào các nhiệm vụ nghiên cứu dưới đây:
Thứ nhất, nghiên cứu làm rõ các vấn đề liên quan đến khái niệm, đặc điểm, vai trò và pháp luật về nội quy lao động
Thứ hai, căn cứ trên các kết quả đạt được từ nhiệm vụ thứ nhất. Tác giả đưa ra các phân tích nhận định về nội quy lao động theo quy định của pháp luật Việt Nam. So sánh những những quy định hiện tại về nội quy lao động theo pháp luật Việt Nam với các quy định về nội quy lao động trong pháp luật của các nước trên thế giới cũng như các quy định về nội quy lao động đã có trước đây để làm cơ sở cho việc phân tích và kết luận về những kết quả đạt được, ưu điểm, hạn chế, kiến nghị và đề xuất hoàn thiện các quy định về nội quy lao động trong pháp luật Việt Nam hiện nay.
Thứ ba, nghiên cứu và đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật về nội quy lao động tại Công ty Jetlink. Căn cứ trên cơ sở các nghiên cứu về kết quả đạt được, tu điểm, hạn chế và nguyên nhân tác giả đưa ra các kiến nghị và đề xuất nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi nội quy lao động tại Công ty Jetlink.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Các quy phạm pháp luật về nội quy lao động theo pháp luật Việt Nam và thực hiện tại Công ty cổ phần Jetlink Việt Nam.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
4.2.1. Nội dung
Luận văn tập trung nghiên cứu trên các quy định của pháp luật lao động về nội quy lao động theo BLLĐ năm 2019, văn bản hướng dẫn có liên quan và trong một chừng mực nhất định có sự tham chiếu đến các quy định của BLLĐ năm 2012. Luận văn không nghiên cứu các vấn đề liên quan đến tranh chấp lao động về nội quy.
4.2.2. Thời gian
Luận văn nghiên cứu các quy định hiện hành và thực tiễn thi hành nội quy lao động tại Công ty Jetlink từ năm 2018 đến năm 2021.
4.2.3. Không gian
Thực trạng và thực tiễn thi hành pháp luật về nội quy lao động trong BLLĐ năm 2019 tại Công ty Jetlink.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Luận văn được nghiên cứu phân tích và trình bày dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa cùng với các quan điểm của Đảng và Nhà nước về phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ đổi mới hiện nay.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
5.2.1. Phương pháp hồi cứu tài liệu
Thu thập và tổng hợp các nội dung về pháp luật lao động và quy định về nội quy lao động tại Việt Nam qua các thời kỳ, các tài liệu nghiên cứu về pháp luật lao động và nội quy lao động của một số nước trên thế giới, nội quy lao động và thông tin về thực tiễn thi hành tại Công ty Jetlink bao gồm các tài liệu như: Nội quy lao động và các văn bản khác nội bộ khác… các thông tin liên quan đến việc ban hành BLLĐ 2019 trên mạng internet và các phương tiện truyền thông từ năm 2019 đến quý II năm 2021.
5.2.2. Phương pháp phân tích
Nghiên cứu và đánh giá một cách sâu sắc, trên nhiều phương diện khác nhau để làm đa dạng các góc nhìn và cách hiểu về các vấn đề lý luận, quy định của pháp luật cũng như thực tiễn thi hành các nội dung của nội quy lao động tại Công ty Jetlink.
5.2.3. Phương pháp so sánh
Phương pháp này được sử dụng để đối chiếu các quy định về nội quy lao động trong BLLĐ 2019 với các quy định của pháp luật về nội quy lao động trong các BLLĐ cũ, các quy định về nội quy lao động của các nước trên thế giới mà tác giả thu thập được. So sánh việc thực thì nội quy lao động tại Công ty Jetlink so với các quy định của pháp luật hiện hành. Bên cạnh đó, phương pháp này cũng được sử dụng để liên hệ và nhận định các thay đổi trong BLLĐ 2019 so với các khuyến nghị của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) liên quan đến nội dung nội quy lao động.
5.2.4. Phương pháp chứng minh
Phương pháp này sử dụng các dẫn chúng để làm rõ các nghiên cứu trong nội dung luận văn.
5.2.5. Phương pháp tổng hợp
Phương pháp được sử dụng trong việc đưa ra các nhận định, ý kiến đánh giá sau quá trình phân tích một nội dung cụ thể trong luận văn.
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài:
6.1. Ý nghĩa khoa học
– Làm đa dạng sâu sắc thêm các góc nhìn trên phương diện lý luận và thực tiễn áp dụng của nội quy lao động trong việc duy trì trật tự và kỷ luật lao động tại các doanh nghiệp hiện nay.
– Cung cấp cơ sở lý luận để hoàn thiện pháp luật Việt Nam về nội quy lao động.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
– Đánh giá thực trạng và đưa ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả thực thi nội quy lao động tại Công ty Jetlink nói riêng và các công ty có ngành nghề đặc thù hoạt động trong ngành TMĐT nói chung.
– Luận văn là nguồn tài liệu nghiên cứu và tham khảo dành cho các sinh viên, học viên tại Trường Đại học Luật Hà Nội và các cơ quan, doanh nghiệp có nhu cầu xây dựng hoàn thiện hoặc sử dụng nội quy lao động trong ngành nghề TMĐT.
– Thực hiện đề tài là cơ hội để tác giả nâng cao các kỹ năng nghiên cứu và bổ sung thêm các kiến thức trong quá trình nghiên cứu dưới sự hướng dẫn tận tình của giáo viên hướng dẫn. Được trao đổi để tiếp thu và nhận ra các điểm hạn chế còn tồn tại đối với bản thân trong quá trình nghiên cứu làm cơ sở để hoàn thiện bản thân trong tương lai.
7. Bố cục của luận văn
Luận văn bao gồm phần Mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, các nội dung nghiên cứu chính bao gồm 3 Chương:
Chương I: Khái quát về nội quy lao động và pháp luật nội quy lao động.
Chương II: Thực tiễn thực hiện pháp luật nội quy lao động tại Công ty Cổ phần Jetlink Việt Nam.
Chương III: Kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật Việt Nam về nội quy lao động và nâng cao hiệu quả thực thi nội quy lao động của Công ty Cổ phần Jetlink Việt Nam.
[1] C.Mác và Ph.Ăngghen (1994), Toàn tập, t.20, Sđd, Tr.673.
[2] Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.6, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, Tr.514
[3] C.Mác và Ph.Ăngghen (1994), Toàn tập, t.20, Sđd, Tr.480.
Định dạng | Link tải |