Giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự từ thực tiễn tỉnh Đồng Nai

Giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự từ thực tiễn tỉnh Đồng Nai

Mục lục

Tình hình nghiên cứu đề tài

Tuy việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự được áp dụng khá nhiều trong thực tiễn giải quyết các vụ án hình sự nhưng về mặt lí luận lại ít nhận được sự quan tâm của các nhà nghiên cứu. Qua khảo sát có thể kể đến một số công trình nghiên cứu sau đây:

– Đinh Tuấn Anh (2008), Hoàn thiện qui định pháp luật tố tụng hình sự về vấn đề dân sự trong vụ án hình sự, Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội. Trong đề tài này tác giả Đinh Tuấn Anh đi sâu nghiên cứu công văn số 121/2003/KHXX ngày 19/9/2003 của Tòa án nhân dân tối cao và Nghị quyết số 05/2005/NQ-HĐTP ngày 08/12/2005 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, từ đó có những kiến nghị hoàn thiện khắc phục những vướng mắc, bất cập. Bên cạnh đó, tác giả Đinh Tuấn Anh cũng nghiên cứu về kinh nghiệm giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự của một số nước trên thế giới. Tuy nhiên, tác giả Đinh Tuấn Anh chỉ dừng lại ở mặt lí luận, chưa đi sâu nghiên cứu thực tiễn của việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự, những khó khăn vướng mắc dẫn đến tình trạng án bị hủy, sửa phần trách nhiệm dân sự; vấn đề này sẽ được tác giả làm rõ trong luận văn.

– Phan Thành Bút (2009), Giải quyết vấn đề dân sự trong tố tụng hình sự, Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh. Trong đề tài này tác giả Phan Thành Bút đã nêu ra được các căn cứ, điều kiện giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự, đồng thời tác giả Phan Thành Bút cũng đã xác định được những chủ thể có quyền yêu cầu giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự. Tuy nhiên, trong đề tài này tác giả Phan Thành Bút chưa xây dựng được khái niệm, phạm vi giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự. Khía cạnh chưa được khai thác này sẽ được tác giả làm rõ trong luận văn. Ở phần kiến nghị tác giả Phan Thành Bút có đề xuất bổ sung điều 28 BLTTHS 2003 theo hướng “Các cơ quan tiến hành tố tụng có nghĩa vụ chứng minh căn cứ yêu cầu bồi thường thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra trong tiến trình giải quyết vụ án hình sự”. Theo ý kiến tác giả thì đề xuất này không mang tính khả thi khi áp dụng vào thực tiễn bởi vì có nhiều trường hợp khi phần dân sự không liên quan đến việc xác định cấu thành tội phạm, tăng nặng giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với bị can, bị cáo thì trong trường hợp người bị thiệt hại được giải phóng khỏi nghĩa vụ chứng minh, tâm lí chung là họ sẽ yêu cầu mức bồi thường cao, và lúc này cơ quan tiến hành tố tụng phải “chạy” theo yêu cầu của họ, kéo dài thời gian giải quyết vụ án nhưng hiệu quả lại không cao.

– Nguyễn Thị Thu Hương (2009), Nguyên tắc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự, Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Quốc gia Hà Nội. Trong đề tài này tác giả Nguyễn Thị Thu Hương đã đưa ra được khái niệm, đặc điểm và qui định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về nguyên tắc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự, từ đó đề xuất một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng nguyên tắc này. Tuy nhiên, luận văn này chỉ dừng lại ở nội dung phân tích chung nguyên tắc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự chứ không đi sâu biểu hiện của nguyên tắc này trong giai đoạn xét xử, điều này sẽ được khai thác trong luận văn của tác giả.

– Nguyễn Trần Hồng Loan (2005), Giải quyết dân sự trong vụ án hình sự – Lý luận và thực tiễn, Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh. Trong luận văn này tác giả Nguyễn Trần Hồng Loan trên cơ sở phân tích một số bản án, đã chỉ ra được điểm bất hợp lí khi áp dụng mức bồi thường thiệt hại về tính mạng, sức khỏe của Hội đồng xét xử, theo đó thì mỗi Hội đồng xét xử khác nhau sẽ có cách áp dụng mức bồi thường khác nhau. Có nghĩa rằng chưa có qui định chung, thống nhất trong việc áp dụng mức bồi thường cho người bị thiệt hại. Tương tự như luận văn của tác giả Phan Thành Bút, tác giả Nguyễn Trần Hồng Loan chưa xác định được phạm vi các vấn đề dân sự cần giải quyết trong vụ án hình sự. Ở phần kiến nghị tác giả Nguyễn Trần Hồng Loan đã đề xuất bổ sung qui định về việc hòa giải giữa các bên tham gia vào việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự ở giai đoạn điều tra, vấn đề này tác giả có thể tham khảo, nghiên cứu để xem xét có nên tổ chức hòa giải cho các bên có liên quan hay không? Từ đó nếu khả thi thì sẽ đưa vào kiến nghị của luận văn.

– Lê Nguyên Thanh (2010), “Một số vấn đề về giải quyết dân sự trong vụ án hình sự”, Tạp chí khoa học pháp lí, (01). Trong bài viết này tác giả Lê Nguyên Thanh đã nêu ra được những ưu điểm của việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự đồng thời nêu được quan điểm của cá nhân về việc xác định giới hạn phạm vi giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự. Hai vấn đề này tác giả có thể tham khảo, học hỏi trong quá trình viết luận văn, cụ thể là ở phần xây dựng khái niệm “vấn đề dân sự trong vụ án hình sự” và phần ý nghĩa của việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự.

– Nguyễn Văn Tuân (2011), “Bản chất và phạm vi giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự”, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, (08) và “Thủ tục giải quyết việc kiện dân sự trong vụ án hình sự”, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, (09). Trong hai bài viết nêu trên, tác giả Nguyễn Văn Tuân xác định vấn đề trước tiên phải giải quyết trong vụ án hình sự là vấn đề tội phạm, trách nhiệm hình sự và nếu có điều kiện thì giải quyết vấn đề trách nhiệm dân sự, vấn đề bồi thường thiệt hại do tội phạm gây ra. Nếu không có điều kiện và để tránh kéo dài việc xét xử vụ án hình sự thì việc kiện dân sự được tách ra giải quyết theo thủ tục chung. Bên cạnh đó, theo tác giả Nguyễn Văn Tuân thì cần xác định rõ tư cách tham gia tố tụng của các chủ thể có liên quan đến việc kiện dân sự trong vụ án hình sự và cần xác định rõ chế định kiện dân sự trong vụ án hình sự bằng một chương hoặc một số điều luật trong BLTTHS. Trên cơ sở quan điểm này, tác giả có thể tham khảo, học tập để đề xuất các kiến nghị trong luận văn.

– Thái Chí Bình (2014), “Hoàn thiện qui định của Bộ luật hình sự về vấn đề dân sự trong vụ án hình sự”, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, (03). Trong bài viết, tác giả Thái Chí Bình đã đề xuất quan điểm cá nhân về các vấn đề sau: về khái niệm vấn đề dân sự trong vụ án hình sự; về các trường hợp tách vấn đề dân sự trong vụ án hình sự.

Qua nghiên cứu, tác giả thấy rằng chưa có công trình nghiên cứu nào tiếp cận việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự – giai đoạn quan trọng nhất suốt quá trình tố tụng. Mặt khác, việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự hiện nay còn có nhiều quan điểm khác nhau. Do đó, đề tài này sẽ góp phần định hướng hoàn thiện qui định pháp luật về việc giải quyết vấn đề dân sự trong vụ án hình sự; từ đó đảm bảo hơn nữa quyền của các chủ thể khi tham gia tố tụng.

Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu