[Luận văn 2022] Thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của hội đồng xét xử phúc thẩm và thực tiễn thực hiện tại TAND TP. Hà Nội – ThS. Vũ Thị Thu Giang
Định dạng | Link tải |
Mục lục
| MỤC LỤC | Trang |
|---|---|
| LỜI CAM ĐOAN | |
| DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT | |
| PHẦN MỞ ĐẦU | 1 |
| 1. Tính cấp thiết của đề tài | 1 |
| 2. Tình hình nghiên cứu đề tài | 3 |
| 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn | 6 |
| 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu | 6 |
| 5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu đề tài | 7 |
| 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của việc nghiên cứu luận văn | 7 |
| 7. Kết cấu của luận văn | 8 |
| CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THẨM QUYỀN SỬA BẢN ÁN HÌNH SỰ SƠ THẨM CỦA HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM | 10 |
| 1.1 Khái niệm thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của Hội đồng xét xử phúc thẩm | 10 |
| 1.2. Cơ sở quy định thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của Hội đồng xét xử phúc thẩm | 17 |
| 1.2.1. Căn cứ vào các nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự | 17 |
| 1.2.2. Căn cứ vào sự phân định các chức năng cơ bản trong tố tụng hình sự | 19 |
| 1.2.3. Căn cứ vào sự phân định thẩm quyền xét xử sơ thẩm vụ án hình sự | 20 |
| 1.2.4. Căn cứ vào tính chất của xét xử phúc thẩm và nhiệm vụ của Tòa án cấp phúc thẩm trong tố tụng hình sự | 20 |
| 1.2.5. Căn cứ vào phạm vi và nội dung kháng cáo, kháng nghị | 21 |
| 1.3. Ý nghĩa của quy định và thực hiện quy định về thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của Hội đồng xét xử phúc thẩm | 22 |
| 1.3.1. Ý nghĩa chính trị - xã hội | 22 |
| 1.3.2. Ý nghĩa pháp lý | 23 |
| 1.3.3. Ý nghĩa thực tiễn | 23 |
| KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 | 25 |
| CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VỀ THẨM QUYỀN SỬA BẢN ÁN HÌNH SỰ SƠ THẨM CỦA HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM | 26 |
| 2.1. Quy định của pháp luật về thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm theo hướng có lợi cho bị cáo | 26 |
| 2.1.1. Miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt cho bị cáo, không áp dụng hình phạt bổ sung; không áp dụng biện pháp tư pháp | 27 |
| 2.1.2. Áp dụng điều khoản của Bộ luật Hình sự về tội nhẹ hơn đối với bị cáo | 31 |
| 2.1.3. Giảm hình phạt cho bị cáo | 33 |
| 2.1.4. Chuyển sang hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn | 34 |
| 2.1.5. Giữ nguyên hoặc giảm mức hình phạt tù và cho bị cáo hưởng án treo | 36 |
| 2.1.6. Giảm mức bồi thường thiệt hại và sửa quyết định xử lý vật chứng | 38 |
| 2.2. Quy định của pháp luật về thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm theo hướng không có lợi cho bị cáo | 41 |
| 2.2.1. Tăng hình phạt, áp dụng điều khoản của Bộ luật Hình sự về tội nặng hơn; áp dụng hình phạt bổ sung; áp dụng biện pháp tư pháp | 41 |
| 2.2.2. Tăng mức bồi thường thiệt hại | 45 |
| 2.2.3. Chuyển sang hình phạt khác thuộc loại nặng hơn | 46 |
| 2.2.4. Không cho bị cáo hưởng án treo | 47 |
| Kết luận chương 2 | 49 |
| CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG QUY ĐỊNH VỀ THẨM QUYỀN SỬA BẢN ÁN HÌNH SỰ SƠ THẨM CỦA HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM TẠI TOÀ ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ | 50 |
| 3.1. Thực tiễn áp dụng quy định về thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của Hội đồng xét xử phúc thẩm tại Toà án nhân dân Thành phố Hà Nội | 50 |
| 3.1.1. Những kết quả đạt được trong việc áp dụng quy định về thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của HĐXX phúc thẩm tại Toà án nhân dân Thành phố Hà Nội | 51 |
| 3.1.2. Những hạn chế, vướng mắc trong việc áp dụng quy định về thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của Hội đồng xét xử phúc thẩm | 54 |
| 3.1.3. Nguyên nhân của những hạn chế, vướng mắc trong việc áp dụng quy định về thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của Hội đồng xét xử phúc thẩm | 59 |
| 3.2. Một số kiến nghị nhằm thực hiện tốt thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của Hội đồng xét xử phúc thẩm | 64 |
| 3.2.1. Giải pháp lập pháp | 64 |
| 3.2.2. Giải pháp khác | 67 |
| Kết luận chương 3 | 72 |
| PHẦN KẾT LUẬN | 73 |
| DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO | 75 |
Định dạng | Link tải |
Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong khoa học luật TTHS Việt Nam, vấn đề thẩm quyền sửa bản án sơ thẩm của HĐXX phúc thẩm đã được đề cập ở những cấp độ và mức độ nghiên cứu khác nhau, tuy nhiên chỉ được đề cập với số lượng rất ít. Chủ yếu các công trình nghiên cứu khoa học đề cập đến vấn đề lớn hơn và bao trùm hơn về thẩm quyền của HĐXX phúc thẩm đối với bản án hình sự sơ thẩm, việc nghiên cứu vấn đề sửa bản án hình sự sơ thẩm chỉ là một khía cạnh trong đó.
Ở cấp độ luận án tiến sĩ luật học, một số luận án tuy không nghiên cứu trực tiếp thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của HĐXX phúc thẩm nhưng đã đề cập đến vấn đề này ở một số khía cạnh. Luận án “Thẩm quyền của Tòa án các cấp theo luật tố tụng hình sự Việt Nam” của tác giả Nguyễn Văn Huyên tại Trường Đại học Luật Hà Nội năm 2002. Trên cơ sở nghiên cứu, phân tích các quy định của pháp luật TTHS hiện hành và thực tiễn xét xử của Tòa án, tác giả Nguyễn Văn Huyên đã làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn, bản chất và nội dung của chế định thẩm quyền của Tòa án, trong đó đã làm rõ các quan điểm khoa học, nhận thức chung về thẩm quyền của Tòa án cấp phúc thẩm trong TTHS, phân tích các quy định của BLTTHS năm 1988 về thẩm quyền xét xử, giới hạn phạm vi xét xử, thẩm quyền quyết định của Tòa án cấp phúc thẩm trong đó phân tích quy định của BLTTHS năm 1988 về thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của HĐXX phúc thẩm (Điều 221). Luận án “Hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam” của tác giả Mai Thanh Hiếu tại Khoa Luật Đại học quốc gia Hà Nội năm 2015 đây là “công trình nghiên cứu đầu tiên trực tiếp và có hệ thống về hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm trong TTHS Việt Nam. Luận án đã phân tích hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm trong việc làm phát sinh và giới hạn việc thực hiện thẩm quyền của Tòa án cấp phúc thẩm”[1]. HĐXX phúc thẩm thực hiện thẩm quyền trong giới hạn xét xử sơ thẩm, phạm vi và hướng kháng cáo, kháng nghị. Cụ thể: HĐXX phúc thẩm “không được chấp nhận yêu cầu của kháng cáo, kháng nghị vượt quá giới hạn xét xử sơ thẩm, không được xem xét và quyết định ngoài phạm vi kháng cáo, kháng nghị, không được làm xấu hơn tình trạng của bị cáo và đương sự nếu không có kháng cáo, hoặc kháng nghị theo hướng không có lợi cho họ”[2].
Ở cấp độ luận văn thạc sĩ luật học, có một số luận văn đã nghiên cứu trực tiếp về thẩm quyền của HĐXX phúc thẩm trong TTHS trong đó có nghiên cứu phân tích về thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của HĐXX phúc thẩm như Luận văn “Thẩm quyền của Hội đồng xét xử phúc thẩm đối với bản án sơ thẩm trong tố tụng hình sự” của tác giả Nguyễn Thị Hường tại trường Đại học Luật Hà Nội năm 2017; Luận văn “Thẩm quyền của Hội đồng xét xử phúc thẩm đối với bản án hình sự sơ thẩm và thực tiễn thi hành tại Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội” của tác giả Trần Thị Hương Lan năm 2020; Luận văn “Thẩm quyền của Hội đồng xét xử phúc thẩm đối với bản án hình sự sơ thẩm và thực tiễn thi hành tại Toà án nhân dân cấp cao” của tác giả Đặng Thị Xuân Thành năm 2020 và một số luận văn khác. Các luận văn nói trên đều đã phân tích, làm sáng tỏ các vấn đề lý luận về thẩm quyền của HĐXX phúc thẩm trong TTHS để chỉ ra những điểm tiến bộ và bất cập, hạn chế trong các quy định đó và làm rõ những vấn đề thực tiễn trong thực hiện quy định về thẩm quyền của HĐXX phúc thẩm, trong đó cũng đã làm rõ các quy định về thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của HĐXX phúc thẩm.
Ở góc độ tạp chí chuyên ngành, hội thảo khoa học, công trình nghiên cứu các cấp có nhiều bài nghiên cứu chuyên sâu về thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của Hội đồng xét xử phúc thẩm trong TTHS như: Bài viết “Áp dụng quy định về sửa bản án sơ thẩm hình sự của tác giả Nguyễn Thị Tuyết trên Tạp chí Toà án nhân dân số 01/2003; “Một số vấn đề về sửa bản án sơ thẩm khi xét xử phúc thẩm theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003” của tác giả Đình Văn Quế trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 13/2005; “Tòa án cấp phúc thẩm áp dụng điều khoản Bộ luật Tố tụng hình sự nặng hơn – những vấn đề lý luận và thực tiễn” của tác giả Định Văn Quế trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 5/2008; “Một số vấn đề về phạm vi xét xử và quyền hạn của Hội đồng xét xử phúc thẩm vụ án hình sự” của tác giả Vũ Gia Lâm trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 18/2009; “Quyền sửa bản án sơ thẩm theo hướng không có lợi cho bị cáo về phần hinh sự của toà án cấp phúc thẩm” của tác giả Vũ Gia Lâm trên Tạp chí Luật học số 04/2011; Bài viết “Thẩm quyền của toà án cấp phúc thẩm trong giới hạn xét xử sơ thẩm” của tác giả Mai Thanh Hiếu trên Tạp chí luật học số 10/2013; “Hoàn thiện quy định về quyền sửa bản án thẩm trong tố tụng hình sự” của tác giả Nguyễn Khắc Quang trên Tạp chí Nhà nước và pháp luật số 02/2014; Bài viết “Quyền sửa bản án sơ thẩm của toà án cấp phúc thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam” của tác giả Mai Thanh Hiếu trên Tạp chí Luật học số 05/2019 ngoài ra còn nhiều bài viết khác.
Những công trình khoa học trên đây, ở những mức độ khác nhau, đã đề cập những vấn đề lý luận pháp luật cũng như thực tiễn về thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của HĐXX phúc thẩm trong TTHS Việt Nam. Những vấn đề pháp luật và thực tiễn trong các công trình nói trên chủ yếu được nghiên cứu trên cơ sở quy định và thi hành BLTTHS năm 2003. Tuy nhiên, trong những công trình này, vấn đề thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của HĐXX phúc thẩm chỉ được nghiên cứu một cách khái quát nên cần những công trình nghiên cứu chuyên sâu hơn Luận văn của tác giả sẽ tiếp tục kế thừa và phát triển những vấn đề lý luận của những công trình trước đã nghiên cứu, đồng thời phân tích những vấn đề pháp luật và thực tiễn mới về thẩm quyền sửa bản án hình sự sơ thẩm của HĐXX phúc thẩm theo quy định của BLTTHS năm 2015, so sánh với BLTTHS năm 2003, tìm ra những điểm tiến bộ cũng như những hạn chế, bất cập trong BLTTHS năm 2015, từ đó để xuất những giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao chất lượng thực hiện chế định này trên thực tiễn.
[1] Phạm Minh Huấn, “Thẩm quyền của Hội đồng xét xử phúc thẩm đối với bản án sơ thẩm theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015”, (2018), Luận văn thạc sĩ luật học.
[2] Mai Thanh Hiếu, “Hiệu lực của kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm trong tố tụng hình sự Việt Nam”, (2015), Luận án tiến sĩ luật học.
Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu
Định dạng | Link tải |