[Luận văn 2022] Pháp luật Việt Nam về góp vốn thành lập công ty cổ phần – thực tiễn áp dụng tại tỉnh Bình Dương – ThS. Lê Minh Hải

[Luận văn 2022] Pháp luật Việt Nam về góp vốn thành lập công ty cổ phần – thực tiễn áp dụng tại tỉnh Bình Dương – ThS. Lê Minh Hải

Lý do thực hiện đề tài

Thông thường doanh nghiệp có nguồn vốn càng lớn thì việc thực hiện các dự án kinh doanh có quy mô tương đương sẽ mang lại lợi nhuận cao cho doanh nghiệp, cụ thể hơn là cho chủ doanh nghiệp. Mặt khác nếu tỷ lệ vốn góp được sự tham gia của nhiều thành viên thì rủi ro trong sản xuất, kinh doanh sẽ được phân tán cho nhiều cổ đông cùng chịu trách nhiệm hữu hạn với phần vốn góp của mình. Với những đặc điểm đó thì chỉ có loại hình công ty cổ phần sẽ là lựa chọn phù hợp thu hút nhiều nhà đầu tư. Tuy nhiên, với những ưu điểm trên thì quá trình thành lập công ty cổ phần sẽ bị chi phối bởi những quy định pháp lý, hành chính nghiêm ngặt từ lúc thành lập và trong suốt quá trình hoạt động.

Trong thời gian qua, Việt Nam là nước đang phát triển ngành công nghiệp theo hướng hiện đại vừa nâng cao năng suất, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Song song đó, nền kinh tế phải khắc phục tác động của đại dịch Covid-19.

Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã đề ra nhiệm vụ, giải pháp “tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác xây dựng và thi hành nghiêm pháp luật, hoàn thiện thể chế về sở hữu, phát triển các thành phần kinh tế, các loại hình doanh nghiệp”¹. Nhiệm vụ được đặt ra cụ thể nhưng việc thực hiện được hay không là cả một quá trình xây dựng quan điểm lý luận và đưa vào thực tiễn lâu dài không phải một sáng một chiều mà thành công Do đó các văn bản quy phạm pháp luật gần đây được bổ sung sửa đổi phù hợp với thực tiễn thi hành và phù hợp với hội nhập quốc tế như: Luật Doanh nghiệp 2005, Luật Doanh nghiệp 2014, Luật Doanh nghiệp 2020 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Các văn bản quy phạm pháp luật phần lớn đảm bảo được lợi ích hợp pháp của các chủ doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển không ngừng của nền kinh tế thị trường các đối tượng được điều chỉnh của luật sẽ phát sinh những vấn đề mới mà nhà làm luật chưa thể dự liệu được hết các tình huống, các sự kiện pháp lý xảy ra.

Với vai trò không thể thiếu của công ty cổ phần đối với hoạt động kinh doanh, sản xuất nên việc tiếp tục nghiên cứu về các quy định pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần là rất cần thiết. Tỉnh Bình Dương là một trong các tỉnh công nghiệp hàng đầu của cả nước việc căn cứ thực tiễn của tỉnh trong áp dụng pháp luật thành lập công ty cổ phần sẽ giúp hoàn thiện nội dung cần nghiên cứu.

Về góc độ khoa học, mặc dù đã có các công trình nghiên cứu khoa học nhất định nghiên cứu liên quan đến pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần, cả ở nước ngoài và Việt Nam, như nêu ở Mục 3 dưới đây. Tuy nhiên, việc nghiên cứu pháp luật Việt Nam về góp vốn thành lập công ty cổ phần, đặc biệt là nhìn từ thực tiễn áp dụng tại tỉnh Bình Dương vẫn chưa được nghiên cứu, phân tích kỹ lưỡng.

Vì các lý do trên tác giả lựa chọn đề tài “Pháp luật Việt Nam về góp vốn thành lập công ty cổ phần – thực tiễn áp dụng tại tỉnh Bình Dương” làm đề tài luận văn Thạc sĩ Luật Kinh tế của mình.

Tổng quan tình hình nghiên cứu

Trong những năm qua, vấn đề nghiên cứu về pháp luật liên quan đến hoạt động thành lập công ty cổ phần cũng được nhiều chuyên gia nghiên cứu, Các công trình nghiên cứu về đề tài có thể kể đến:

*Các nghiên cứu ở nước ngoài

Butler, Herry (1989), The contractual theory of the corporation, George Mason University law. Công trình nghiên cứu về bản chất của tập đoàn kinh tế. Các học thuyết kinh tế về các công ty đã được phát triển từ việc xác định quá trình hình thành các công ty qua đó các vấn đề phức tạp liên quan đến các mối quan hệ bên trong và bên ngoài. Từ hệ quả của quá trình hình thành phát triển đó, nhà kinh tế đã xem công ty như một “mối quan hệ của các thỏa thuận hợp đồng” giữa những người tham gia thành lập công ty với nhau.

Michael Klausner (2006), The Contractarian Theory of Corporate Law: A Generation Later, 31 Journal of Corporation Công trình phân tích các vấn đề của luật doanh nghiệp, xem xét công ty như một pháp nhân theo thỏa thuận hợp đồng và quá trình hình thành từ công ty tiến tới thành lập những tập đoàn có quy mô lớn hơn

* Các nghiên cứu ở Việt Nam

Nguyễn Ngọc Bích và Nguyễn Đình Cung (2009). Công ty vốn, quản lý & tranh chấp theo luật doanh nghiệp 2005, NXB Tri Thức. Các tác giả đã kết hợp luật pháp với thực tế để trình bày một cách gần như chi tiết các điểm chính yếu của công ty quy định trong Luật Doanh nghiệp 2005; đồng thời mở rộng sang những lĩnh vực mà chủ doanh nghiệp quan tâm như phương án điều hành, quản trị và cách giải quyết tranh chấp.

Nguyễn Huy Cường (2017), Góp vốn vào công ty theo Luật Doanh nghiệp 2014, Tạp chí nhà nước và pháp luật. Bài viết bàn về một số bất cập trong quá trình áp dụng thực hiện Luật Doanh nghiệp 2014 trong góp vốn thành lập doanh nghiệp, nghĩa vụ tài sản của người quản lý doanh nghiệp khi doanh nghiệp bị giải thể và một số giải pháp hoàn thiện

Nguyễn Thị Dung (2010), Hoàn thiện quy định về góp vốn và xác định tư cách thành viên công ty theo Luật doanh nghiệp năm 2005, Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, Số 9/2010, tr. 28-37. Công trình nghiên cứu đề cập đến các vấn đề pháp lý xoay quanh nghĩa vụ góp vốn như việc chưa góp vốn theo cam kết hay góp vốn một phần sẽ có ảnh hưởng đến tư cách thành viên hay có ảnh hưởng đến quyền của thành viên góp vốn.

Nguyễn Thanh Hải (2007), Chế độ pháp lý về vốn của công ty cổ phần theo pháp luật Việt Nam, Luận văn thạc sĩ Luật học, Đại học Quốc gia Hà Nội. Công trình nghiên cứu về những vấn đề cơ bản trong chế độ pháp lý về vốn của công ty cổ phần trong hệ thống pháp luật doanh nghiệp năm 2005.

Mai Đôn Hậu (2020), Pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần và thực tiễn thi hành tại tỉnh Lạng Sơn, Luận văn thạc sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội. Công trình nghiên cứu về lý luận pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần từ đó đánh giá tình hình thực tế tại tỉnh Lạng Sơn nêu ra các giải pháp phù hợp cho tỉnh.

Vũ Thị Tuyết Nhung (2014), Những vấn đề pháp lý về huy động, sử dụng vốn và phân chia lợi nhuận trong công ty cổ phần, luận văn thạc sĩ luật học, Đại học Luật Hà Nội. Công trình đã chỉ ra những khoản, Điều luật có “lỗ hổng” của Luật Doanh nghiệp 2005 có nội dung ảnh hưởng đến quyền quản trị, điều hành của công ty cổ phần.

Nguyễn Thị Phương Thảo (2021), Góp vốn thành lập công ty bằng quyền sở hữu trí tuệ theo pháp luật việt nam hiện nay, luận án tiến sĩ, Học viện khoa học xã hội, luận án đã đề cập tới một nguồn gốc hình thành vốn vô hình đó là quyền sở hữu trí tuệ qua đó tác giả đánh giá những ưu điểm và hạn chế của pháp luật Việt Nam trong việc góp vốn bằng sở hữu trí tuệ.

Đỗ Thị Thìn (2013), Những vấn đề pháp lý cơ bản về góp vốn thành lập doanh nghiệp, luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Luật Hà Nội, luận văn đưa ra được những phương hướng và giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật và thực hiện các quy định của pháp luật Việt Nam về góp vốn thành lập doanh nghiệp.

Nguyễn Thị Thu Trang (2018), Góp vốn dưới góc độ quyền tự do kinh doanh, Nghiên cứu lập pháp, Viện nghiên cứu lập pháp. Bài báo có góc nhìn đa chiều về quyền tự do góp vốn, huy động vốn, thay đổi vốn và thoái vốn. Bài viết tiếp cận những quyền nêu trên dưới góc độ so sánh để thấy được sự phát triển, tương thích của pháp luật Việt Nam với pháp luật các quốc gia trên thế giới; chỉ ra những điểm bất cập trong chế định vốn kinh doanh của Việt

Hoàng Tố Uyên (2016), Pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần ở Việt Nam hiện nay, luận án tiến sĩ kinh tế, Viện Khoa học Xã hội Việt

Công trình nghiên cứu xác định các quy định về góp vốn thành lập công ty cổ phần theo văn bản pháp luật Việt Nam qua đó phân tích nhìn nhận khách quan về các vấn đề quyền và lợi ích hợp pháp của các cổ đông góp vốn, thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần ở nước ta. Tại thời điểm này tác giả nghiên cứu đề tài theo Luật Doanh nghiệp năm 2014.

Các công trình nghiên cứu kể trên đã có những đúc kết về các khía cạnh của hoạt động góp vốn thành lập công ty cổ phần; bản chất của hoạt động góp vốn thành lập công ty cổ phần là sự tách bạch giữa tài sản và chủ sở hữu được chịu trách nhiệm hữu hạn với kết quả hoạt động của công ty cổ phần. Tuy nhiên nhiều công trình nghiên cứu về thành lập công ty cổ phần theo một loại tài sản hoặc phạm vi cả nước mà chưa có nghiên cứu sâu vào một địa phương như tỉnh Bình Dương.

Trên cơ sở tìm hiểu các đề tài đã nghiên cứu, có thể thấy rằng chưa có một đề tài nào nghiên cứu chuyên sâu, cụ thể hoạt động thành lập công ty cổ phần theo quy định pháp luật Việt Nam tại tỉnh Bình Dương, Vì vậy, việc thực hiện đề tài luận văn sẽ không bị trùng lặp và có ý nghĩa lý luận lẫn thực tiễn.