[Luận văn 2024] Pháp luật về quyền đối với bất động sản liền kề – ThS. Trương Thị Minh Thắng

[Luận văn 2024] Pháp luật về quyền đối với bất động sản liền kề – ThS. Trương Thị Minh Thắng

LỜI MỞ ĐẦU

Quyền đối với BĐS liền kề là một chế định pháp luật có từ xa xưa, từ thời La Mã cổ đại. Qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung thì nay quyền đối với BĐS liền kề đã có những cải tiến mới phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế xã hội cũng như phù hợp với các ngành luật khác. Quyền này là một loại vật quyền được pháp luật dân sự xây dựng dựa trên mối quan hệ pháp luật giữa BĐS hưởng quyền và BĐS chịu hưởng quyền nhằm thỏa mãn các nhu cầu cần thiết nhất định.

“Bán anh em xa mua láng giềng gần” là câu nói được truyền miệng khá lâu đời để nói lên mối quan hệ bền chặt giữa những người cùng chung sống với nhau trong một cộng đồng. Tuy nhiên, khi mật độ dân số ngày càng tăng cao kéo theo nhu cầu sở hữu BĐS ngày càng tăng cao đã biến “tấc đất thành tấc vàng” thì tình làng nghĩa xóm không còn được ưu tiên và xem trọng như ngày xưa. Những tranh chấp về BĐS nhất là các tranh chấp về quyền đối với BĐS liền kề phát sinh ngày càng nhiều. Do nhà làm luật chưa dự liệu được hết những vấn đề có thể xảy ra nên các quy định về quyền đối với BĐS liền kề vẫn còn nhiều vướng mắc, bất cập khi áp dụng vào thực tiễn. Bên cạnh đó, quyền đối với BĐS liền kề là vấn đề không hề đơn giản, nhất là trong điều kiện các luật chuyên ngành như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch đô thị, Luật Tài nguyên nước, Luật môi trường về quyền đối với bất động sản liền kề đang vô cùng khác nhau, chưa đồng nhất và rõ ràng,… Xuất phát từ những quy định chưa rõ ràng của pháp luật dẫn đến việc cách hiểu, cách vận dụng các quy định của pháp luật vào thực tế không đồng nhất, dẫn đến các phán quyết của Toà chưa thuyết phục, chưa đảm bảo tính khách quan, làm cho các án bị huỷ, bị sửa nhiều lần và tranh chấp kéo dài ảnh hưởng đến thời gian, tài chính và sức lực của các bên.

Với thực trạng như vậy, một số công trình nghiên cứu khoa học đã công bố có liên quan đến Quyền đối với BĐS liền kề còn ít, nên không thể nhận diện hết được những vấn đề liên quan nên đã tác động và ảnh hưởng tới việc xác lập Quyền đối với BĐS liền kề. Từ thực tế trên, tôi đã chọn “Pháp luật về quyền đối với bất động sản liền kề” làm đề tài luận văn tốt nghiệp.

Quyền đối với BĐS liền kề là một chế định pháp luật được ghi nhận từ thời La Mã cổ đại và ngày càng có những cải tiến mới phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế và cuộc sống xã hội. Quyền này là một loại vật quyền được pháp luật dân sự xây dựng dựa trên mối quan hệ pháp luật giữa BĐS hưởng quyền và BĐS chịu hưởng quyền nhằm thỏa mãn các nhu cầu cần thiết nhất định trong việc khai thác BĐS của chủ sở hữu BĐS hưởng quyền như lối cấp, thoát nước, lối tưới nước, tiêu nước, đường mắc dây tải điện, thông tin liên lạc, lối đi qua,…

Nếu như trong Bộ luật Dân sự (BLDS) năm 2005, các quyền đối với BĐS liền kề được xếp chung với các quyền khác tại Chương XVI – “Những quy định khác về quyền sở hữu” thì nay quyền đối với BĐS liền kề đã được quy định tại một mục độc lập trong Chương XIV “Quyền khác đối với tài sản” trong BLDS năm 2015.

Sự cải tiến và thay đổi liên tục của các luật như: Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch đô thị, Luật Tài nguyên nước, Luật môi trường… cùng với sự phát triển không ngừng của nền kinh tế và xã hội đã ít nhiều ảnh hưởng đến quyền đối với BĐS liền kề. Mặc dù BLDS năm 2015 đã có những điểm mới về quyền đối với BĐS liền kề so với BLDS năm 2005 nhưng vẫn còn tồn đọng những hạn chế, vướng mắc chưa được làm sáng tỏ, gây khó khăn trong quá trình áp dụng pháp luật vào thực tiễn.

Trong thực tế, các tranh chấp về quyền đối với bất động sản liền kề diễn ra ngày càng phổ biến và phức tạp. Vì các quy định của luật chưa đầy đủ và thiếu sự rõ ràng nên các tranh chấp thường kéo dài và trải qua nhiều cấp xét xử. Thẩm phán khi trực tiếp tham gia xét xử những vụ án tranh chấp về quyền đối với bất động sản liền kề được yêu cầu phải đảm bảo tính công bằng về quyền và lợi ích của các bên, giải quyết một cách thấu đáo, hợp lý và triệt để trên cơ sở các quy định của pháp luật. Vì vậy, việc nhận thức đúng bản chất và quy định của quyền đối với BĐS liền kề là rất cần thiết nhằm hạn chế các tranh chấp phát sinh, góp phần bảo đảm sự hòa thuận, văn minh trong quá trình khai thác, sử dụng tài sản của các chủ sở hữu.