[Luận văn 2022] Pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa – thực tiễn áp dụng tại tỉnh Bình Dương – ThS. Phạm Tùng Lâm

[Luận văn 2022] Pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa – thực tiễn áp dụng tại tỉnh Bình Dương – ThS. Phạm Tùng Lâm

Lý do thực hiện đề tài

Doanh nghiệp là một trong những biểu hiện của nền kinh tế một quốc gia. Các doanh nghiệp mạnh chứng tỏ nền kinh tế của một quốc gia phát triển. Bên cạnh mục đích lợi nhuận, các doanh nghiệp còn có thể thực hiện nhiều hoạt động khác như chính trị, văn hóa, xã hội.

Để phát triển kinh tế tư nhân trong tình hình mới, Hội nghị lần thứ năm, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 03 tháng 6 năm 2017 về phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Qua quá trình thực hiện Nghị quyết, kinh tế tư nhân đã có sự phát triển nhanh chóng và đóng vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế, nhất là góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thương mại đầu tư, tăng thu ngân sách nhà nước, tạo việc làm, cải thiện an sinh xã hội.

DNNVV là bộ phận quan trọng trong thành phần kinh tế tư nhân và chiếm tỷ lệ lớn trong cộng đồng doanh nghiệp (DN) Việt Nam. Hiện nay, cả nước có khoảng 800.000 doanh nghiệp, trong đó DNNVV chiếm trên 98% và chiếm khoảng 96,7% tổng số doanh nghiệp cả nước ¹… Mặc dù số lượng DNNVV đông đảo, song quy mô Doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ chiếm tỷ lệ rất lớn, số DN quy mô vừa chỉ chiếm 1,6% tổng số DNNVV. Chính bởi quy mô nhỏ, nên hoạt động của khu vực DN này đang gặp khá nhiều khó khăn, như là khả năng tiếp cận các nguồn vốn để đầu tư vào máy móc, công nghệ hiện đại, phục vụ cho sản xuất, kinh doanh; thiếu kinh nghiệm quản trị điều hành DN; khả năng cạnh tranh, chiếm lĩnh thị trường ngay trên thị trường nội địa… Trong thời gian tới, rất cần có những giải pháp hữu hiệu để khu vực DN này, tuy rất năng động, nhưng cũng dễ tổn thương có sự phát triển nhanh và bền vững trong bối cảnh mới. Bài viết phân tích sự đổi mới cơ chế, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam nhằm hỗ trợ phát triển DNNVV; đánh giá làm rõ những thành tựu và hạn chế của khu vực DNNVV hiện nay. Trên cơ sở đó, đưa ra những giải pháp cơ bản phát triển DNNVV ở Việt Nam.

Để thực hiện mục tiêu trên, Nghị quyết số 10-NQ/TW đã nêu rõ nguyên tắc Nhà nước có chính sách đặc thù để hỗ trợ cho doanh nghiệp chiếm tỷ lệ lớn trong các loại hình doanh nghiệp Việt Nam hiện nay đó là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhằm cụ thể hóa quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, ngày 12 tháng 6 năm 2017, Quốc hội đã thông qua Luật hỗ trợ DNNVV, quy định các nội dung, cơ chế chính sách của Nhà nước trong việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Trên địa bàn tỉnh Bình Dương, kể từ khi Luật hỗ trợ DNNVV năm 2017 có hiệu lực, đã có nhiều chính sách khuyến khích pháp triển doanh nghiệp nhỏ và vừa như: Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh; Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo; chính sách hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nhờ đó, số lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển nhanh trên nhiều lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, thương mại, dịch vụ. Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng bộc lộ nhiều hạn chế như chưa tìm được định hướng phát triển mang tính chiến lược, quy mô nhỏ, nguồn vốn hạn chế, trình độ công nghệ lạc hậu, trình độ chuyên môn và quản lý kinh doanh yếu, thiếu thông tin, từ đó giảm khả năng gắn kết với thị trường ngoại tỉnh cũng như thị trường quốc tế.

Từ thực tiễn nêu trên, việc nghiên cứu, đánh giá tổng quan về thực trạng, kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế, kinh nghiệm phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trong giai đoạn 5 năm vừa qua, từ đó đề ra các giải phát phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Bình Dương trong 5 năm tới. Xuất phát từ vấn đề trên, Tôi chọn đề tài: “Pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa – Thực tiễn áp dụng tại tỉnh Bình Dương” để làm đề tài luận văn thạc sỹ luật kinh tế của mình.

Tổng quan tình hình nghiên cứu

Về tổng quan, hiện nay đang có một số sách viết về DNNVV như:

Robert McIntyre (2001), “The Role of Small and Medium Enterprises in Transition: Growth and Entrepreneurship”. Ấn phẩm này nghiên cứu vai trò của các DNNVV trong quá trình chuyển đổi. Công trình của có nghiên cứu đến các quốc gia như Trung Quốc, Đức, Nga để thấy vai trò của DNNVV trong quá trình phát triển của các quốc gia. Thông qua đó, tác giả có thêm những lập luận để nói về sự cần thiết của việc chú trọng phát triển DNNVV.

Diệp Anh (2012), Cẩm Nang Điều Hành Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ. Cuốn sách này giới thiệu tổng quan về DNNVV như: Nhận biết về doanh nghiệp, yếu tố cần thiết đối với nhà điều hành doanh nghiệp, chiến lược, chiến thuật, kế hoạch trong kinh doanh, quản lý nhân sự, quản lý nguồn vốn…Theo đó, có những dấu hiệu nhất định để nhận biết DNNVV. Những nội dung này giúp tác giả có những lập luận nhất định để giải thích một số vấn đề liên quan đến DNNVV ảnh hưởng đến quy định pháp luật về nó.

OECD (2021), Báo cáo chính sách DNNVV và khởi nghiệp tại Việt Nam. Báo cáo này cung cấp bức tranh toàn cảnh về DNNVV tại Việt Nam giúp cho người đọc có thể hiểu và giải thích được vai trò của DNNVV đối với nền kinh tế và các chính sách Nhà nước điều chỉnh vào loại hình doanh nghiệp này.

Ở khía cạnh pháp lý, trong khả năng tìm hiểu thì tác giả biết được một số ấn phẩm sau nghiên cứu về DNNVV như:

Phạm Hữu Nghĩa (2018), Hỗ trợ khởi nghiệp doanh nghiệp nhỏ và vừa theo pháp luật Việt Nam từ thực tiễn thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn Thạc sỹ Luật kinh tế, Viện Hàn Lâm KHXH Việt Công trình nghiên cứu về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Thành phố Hồ Chí Minh trong quá trình khởi nghiệp. Theo đó, công trình này chưa nghiên đến các chính sách hỗ trợ DNNVV khi doanh nghiệp đã đi vào hoạt động, các chính sách tài chính hỗ trợ cho quá trình hoạt động về sau của doanh nghiệp.

Nguyễn Hồng Cương (2019), Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ theo pháp luật Việt Nam từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng, Luận văn Thạc sỹ Luật kinh tế, Viện Hàn Lâm KHXH Việt Nam. Công trình chỉ nghiên cứu về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Đà Nẳng. Ở đó, công trình này chủ yếu viết về kinh nghiệm hỗ trợ DNNVV tại một số quốc gia để rút ra bài học chung cho Việt Nam là cần có chính sách hỗ trợ cho DNNVV ở Việt Nam mà không đưa ra các giải pháp cụ thể rõ ràng. Bên cạnh đó, phạm vi nghiên cứu và ứng dụng của công trình chỉ áp dụng cho địa bàn Đà Nẵng, nơi có nhiều yếu tố khác so với tỉnh Bình Dương.

Phan Hoàng Chung (2020), Pháp luật về thành lập, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh. Luận văn Thạc sỹ Luật Kinh tế, Trường Đại học Trà Luận văn nghiên cứu một số vấn đề lý luận về thành lập, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển từ đổi hộ kinh doanh; thực trạng và một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về thành lập, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh. Do vậy, các vấn đề về hỗ trợ tài chính, pháp lý, thuế cho các DNNVV hoạt động lại không phải là phạm vi nghiên cứu cúa công trình này.

Nguyễn Đặng Nhật Thanh (2020), Giải pháp khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho hộ kinh doanh cá thể chuyển đổi thành doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dương, Luận văn Thạc sỹ Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Thủ Dầu Một. Công trình này có nghiên cứu một phần về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ Hộ kinh doanh trên địa bàn tỉnh Bình Dương nhưng lại không nghiên cứu toàn diện về Luật hỗ trợ DNNVV ở các nội dung khác nhu hỗ trợ thành lập DNNVV mới, hỗ trợ tài chính, pháp lý cho hoạt động của

Huỳnh Nguyễn Anh Tú (2020), Pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo. Luận văn Thạc sỹ Luật Kinh tế, Trường Đại học Trà Luận văn phân tích những vấn đề lý luận và quy định của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo. Đề xuất những giải pháp tích cực nhằm hỗ trợ nhiều và tốt nhất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo. Tuy nhiên, phạm vi nghiên cứu của công trình là khá hẹp so với đề tài nên chưa có cái nhìn bao quát và tổng thể các nội dung khác liên quan DNNNVV.

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên cũng đã có một số kết quả sau:

Xác định được một số nội dung liên quan hoạt động chuyển đổi từ hộ kinh doanh thành doanh nghiệp. Ở đó, các quy định pháp luật đã điều chỉnh vấn đề này như thế nào và có thiếu sót gì cần hoàn thiện.

Xác định được một số yếu tố tác động đến hoạt động của doanh nghiệp sáng tạo để thấy được những lý do nhất định mà pháp luật cần điều chỉnh và đưa ra một số giải pháp nhất định cho những hạn chế trong nội dung này.

Tuy nhiên, những nghiên cứu này được thực hiện hoặc không phải trên địa bàn tỉnh Bình Dương hoặc thực hiện trên phạm vi hẹp về hỗ trợ pháp lý, hỗ trợ thành lập DNNVV hoặc hỗ trợ các doanh nghiệp sáng tạo mà chưa có nghiên cứu tổng thể các nội dung để hỗ trợ DNNVV từ lúc thành lập, chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang và cả quá trình hoạt động về sau của DNNVV. Việc nghiên cứu nhiều nội dung liên quan về DNNVV mới có cái nhìn tổng thể và có những giải pháp hữu ích, toàn diện giúp cho DNNVV phát triển và thể hiện hết vai trò của đối với sự phát triển của nền kinh tế.