[Luận văn 2020] Pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và việc thực hiện của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La – ThS. Đặng Phương Hà

[Luận văn 2020] Pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và việc thực hiện của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La – ThS. Đặng Phương Hà

1. Lý do chọn đề tài

Tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp (TNLĐ, BNN) là những rủi ro không may xảy ra đối với người lao động trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, công việc của cơ quan, đơn vị. Chế độ bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp là một trong những chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH) có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo đời sống thu nhập, khắc phục những rủi ro cho người lao động (NLĐ) sau khi bị tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp.

Cùng với chủ trương công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, cũng như sự lên ngôi của thời kỳ cách mạng 4.0, nền kinh tế nước ta dẫn chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang ngành công nghiệp và dịch vụ. Vì vậy, số lượng người lao động chuyển sang ngành công nghiệp và dịch vụ và đi theo đó là các vụ TNLĐ, BNN cũng tăng nhanh trong những năm gần đây. Đối với người lao động và thân nhân của họ thì sự kiện tai nạn lao động hay mắc bệnh từ nghề nghiệp khiến cho họ bị thiệt hại, giảm sút cả về vật chất lẫn tinh thần. Còn đối với người sử dụng lao động (NSDLĐ), khi nhân lực của họ bị tai nạn hay mắc bệnh nghề nghiệp thì phần nào đó ảnh hưởng đến quá trình sản xuất, năng suất lao động cũng như chi phí bồi thường cho người lao động thậm chí ảnh hưởng đến cả uy tín của cơ quan, đơn vị. Vì vậy, chế độ bảo hiểm TNLĐ, BNN ra đời có ý nghĩa quan trọng ngăn ngừa và khắc phục những rủi ro, nhanh chóng phục hồi sức khỏe cho NLĐ cũng như phục hồi sản xuất, kinh doanh cho NSDLĐ.

Kể từ khi Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 ra đời và có hiệu lực, hàng loạt các văn bản pháp luật (Nghị định, Thông tư,…) được ban hành điều chỉnh hầu hết các quan hệ xã hội về bảo hiểm TNLĐ, BNN. Pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp hiện nay là cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động nộp, chi trả bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp diễn ra một cách khách quan công bằng và hiệu quả trên thực tế. Bên cạnh những thành tựu đã đạt được thì pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp còn tồn tại nhiều vướng mắc, bất cập như một số quy định pháp luật về TNLĐ, BNN chưa đồng bộ, bị chồng chéo, thực tiễn tổ chức thực hiện pháp luật về bảo hiểm TNLĐ, BNN tại các doanh nghiệp tại tỉnh Sơn La còn nhiều sai phạm trong việc tính tiền hưởng bảo hiểm TNLĐ, BNN cho người lao động chậm chi trả,…

Trước những vướng mắc, bất cập về pháp luật cũng như việc tổ chức thực hiện pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp tại các doanh nghiệp của tỉnh Sơn La, cần phải có sự đánh giá, xem xét, nghiên cứu một cách đầy đủ, tổng quát nhằm giải quyết thực trạng nêu trên. Vì vậy, việc chọn đề tài: “Pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và việc thực hiện của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La” làm đề tài luận văn Cao học, đáp ứng nhu cầu thực tiễn đang đặt ra hiện nay.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong những năm gần đây, ở Việt Nam việc nghiên cứu pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp đã được nhiều tác giả quan tâm và đã có một số công trình khoa học được công bố.

Nghiên cứu về pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp có một số Luận văn thạc sỹ đã được công bố như Phạm Thị Thùy Dung (2017), Bảo hiểm tai nạn lao động theo pháp luật lao động Việt Nam hiện nay, Trường Đại học Luật Hà Nội, Vũ Tuấn Đạt (2014), Chế độ bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp ở Việt Nam – Thực trạng và giải pháp hoàn thiện, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hoàng Thị Bích Hồng (2011), Hoàn thiện chế độ bảo hiểm xã hội tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp ở Việt Nam, Trường Đại học Luật Hà Nội, “Chế độ bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp ở Việt Nam – Thực trạng và giải pháp hoàn thiện” của Vũ Tuấn Đạt, năm 2014, Bảo hiểm tai nạn lao động theo Pháp luật lao động Việt Nam hiện nay của Phạm Thuỳ Dung năm 2017, Tiến sĩ Đỗ Thị Dung (2019), “Kiến nghị sửa đổi một số quy định về chế độ bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp”, Tạp chí Luật học, (12), tr 18… Những công trình nghiên cứu nêu trên mặc dù có nghiên cứu sát với đề tài của tác giả về pháp luật bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp, tuy nhiên đề tài này nghiên cứu ở phạm vi cả nước.

Cho đến nay, vẫn chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu thực tiễn áp dụng pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp của các doanh nghiệp tại tỉnh Sơn La. Luận văn hy vọng sẽ là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích đối với những người nghiên cứu và các doanh nghiệp tại tỉnh Sơn La.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

3.1. Mục đích nghiên cứu đề tài

Việc nghiên cứu luận văn nhằm đánh giả pháp luật hiện hành về bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp, hướng tới đối chiếu việc tổ chức thực hiện pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp của các doanh nghiệp tại tỉnh Sơn La, chỉ ra những vướng mắc, khó khăn, bất cập trong quá trình tổ chức thực hiện pháp luật. Từ đó, tác giả đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

Việc nghiên cứu đề tài nhằm thực hiện các nhiệm vụ sau:

– Nghiên cứu hệ thống hoá và làm rõ các quy định của pháp luật hiện hành về chế độ bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp;

– Phân tích thực trạng pháp luật hiện hành và việc thực hiện pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La;

– Kiến nghị hoàn thiện pháp luật và để xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La.

4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu các quy định pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp và nghiên cứu thực tiễn thực hiện bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp của các doanh nghiệp tại tỉnh Sơn La.

4.2. Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của đề tài là:

– Nghiên cứu pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp. Luận văn không nghiên cứu về vấn đề quỹ bảo hiểm TNLĐ,BNN, quy định về xử lý vi phạm và giải quyết tranh chấp về bảo hiểm TNLĐ, BNN.

– Nghiên cứu thực trạng thực hiện pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La (thời gian từ năm 2016 đến tháng 6/2020).

5. Các phương pháp nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu mà đề tài đặt ra, trong quá trình nghiên cứu, luận văn đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cơ bản sau:

– Cơ sở phương pháp luận để nghiên cứu luận văn là chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của học thuyết Mác – Lê nin. Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở gắn liền giữa lý luận và thực tiễn để làm sáng tỏ vấn đề.

– Các phương pháp nghiên cứu mà tác giả sử dụng chủ yếu là phương pháp phân tích, so sánh tổng hợp, bình luận, kết hợp với thống kê, hồi cứu tài liệu,…

6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

– Ý nghĩa khoa học: Kết quả nghiên cứu luận văn là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích đối với những người làm công tác nghiên cứu, công tác giảng dạy trong các trường Đại học, Cao đẳng Trung cấp chuyên nghiệp.

– Ý nghĩa về thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của đề tài cũng là những tài liệu tham khảo hữu ích cho các doanh nghiệp, cơ quan Bảo hiểm xã hội trong việc nâng cao chất lượng áp dụng thực hiện các chính sách bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp cho người lao động.

7. Bố cục của Luận văn

Ngoài Phần mở đầu, Kết luận, Danh mục chữ viết tắt, Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 03 chương:

Chương 1. Một số vấn đề lý luận về pháp luật bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp;

Chương 2. Thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật về bảo hiểm tai nạn lao động bệnh nghề nghiệp tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La;

Chương 3. Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Sơn La.