[Đề án 2024] Nguyên tắc Tòa án xét xử kịp thời, công khai theo Luật tố tụng hình sự Việt Nam (trên cơ sở thực tiễn tại địa bàn tỉnh Hải Dương) – ThS. Nguyễn Thị May

[Đề án 2024] Nguyên tắc Tòa án xét xử kịp thời, công khai theo Luật tố tụng hình sự Việt Nam (trên cơ sở thực tiễn tại địa bàn tỉnh Hải Dương) – ThS. Nguyễn Thị May

Mục lục

Tình hình nghiên cứu đề tài

Qua việc tìm hiểu, nghiên cứu những vấn đề liên quan đến nội dung nguyên tắc xét xử kịp thời, công khai theo luật TTHS Việt Nam, học viên nhận thấy đề tài này đã được một số nhà nhà khoa học và cán bộ làm công tác thực tiễn tiến hành nghiên cứu, công bố trong nhiều công trình khoa học như:

Thứ nhất, nghiên cứu về nguyên tắc này trong hệ thống các nguyên tắc của luật TTHS Việt Nam, như các công trình nghiên cứu: “Giáo trình các nguyên tắc cơ bản trong tố tụng hình sự” của PGS.TS Nguyễn Ngọc Chí, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, năm 2019; Cuốn sách “Các nguyên tắc hiến định trong tố tụng hình sự Việt Nam” của PGS.TS Nguyễn Tất Viễn, năm 2019; Giáo sư – Tiến sĩ Đào Trí Úc, “Các nguyên tắc của tố tụng hình sự Việt Nam”, Tạp chí Khoa học – ĐHQG, (số 1 – 2011); “Bàn về nguyên tắc cơ bản trong Bộ luật Tố tụng hình sự sửa đổi”, Tạp chí Kiểm sát, (số 9 – 2015)… Các công trình này nghiên cứu về nội dung, ý nghĩa của nguyên tắc Tòa án xét xử kịp thời, công khai, đồng thời với nghiên cứu rất nhiều nguyên tắc khác trong chế định những nguyên tắc cơ bản của các BLTTHS năm 1988, 2003 và 2015.

Thứ hai, các công trình nghiên cứu trực tiếp liên quan đến nguyên tắc này, đó là: Luận án tiến sĩ của Hoàng Anh Tuyên “Thời hạn tố tụng trong pháp luật TTHS và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam” năm 2015, tại Khoa Luật, Đại học Quốc Gia Hà Nội; “Bàn về xét xử trực tuyến vụ án hình sự và vấn đề bảo đảm nguyên tắc xét xử trực tiếp, công bằng, công khai trong luật tố tụng hình sự Việt Nam” của Nguyễn Thị Nhật Thao; “Nguyên tắc xét xử công khai trong pháp luật tố tụng hình sự một số quốc gia Châu Á và đề xuất cho Việt Nam” của Nguyễn Hải Yến và Nguyễn Thị Tuyết Anh trong Sách Kỷ yếu hội thảo khoa học “Các nguyên tắc của Luật tố tụng hình sự Việt Nam: Quá trình tiếp biến và hoàn thiện” của Trường Đại học Luật Đại học Quốc Gia Hà Nội, Nxb. Tư pháp năm 2023; Nguyễn Trần Như Khuê: “Nguyên tắc xét xử kịp thời, công bằng và công khai theo Điều 25 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015”, Tạp chí khoa học pháp lý (số 4-2017); Hồ Bá Võ: “Về xét xử lưu động các vụ án hình sự”, Tạp chí Tòa án nhân dân (2006)… Các nghiên cứu trên đã bàn tới những tồn tại, hạn chế, mâu thuẫn, xung đột giữa các yêu cầu của nguyên tắc với các quy định của pháp luật, với thực tiễn áp dụng, với điều kiện hoàn cảnh của đất nước và năng lực, nguồn lực hệ thống TAND trong giai đoạn từ những năm 2000 đến nay.

Thứ ba, các công trình nghiên cứu gián tiếp liên quan đến nguyên tắc này như các công bố về quyền con người trong tư pháp hình sự như: Chánh án Tòa án nhân dân tối cao GS.TS. Nguyễn Hoà Bình: “Bảo đảm quyền con người, quyền công dân tư tưởng xuyên suốt trong Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015”, Tạp chí Tòa án nhân dân, (số 2-2018); “Tổng quan những nội dung sửa đổi bổ sung lớn trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015”, Tạp chí Tòa án nhân dân (số 3-2018); “Đảm bảo quyền con người trong hoạt động tư pháp” của PGS.TS. Nguyễn Tất Viễn, năm 2020; “Pháp luật tố tụng hình sự với việc bảo vệ quyền con người” TS. Nguyễn Văn Tuân, năm 2020; hoặc nghiên cứu về nâng cao chất lượng, hiệu quả xét xử vụ án hình sự, điển hình như: Luận án tiến sĩ chuyên ngành luật tố tụng hình sự của Phạm Văn Tuyển (2019): “Chất lượng xét xử sơ thẩm vụ án hình sự từ thực tiễn tỉnh Hải Dương”.

Có thể nói, các công trình nghiên cứu khoa học, các luận văn, các bài báo nêu trên đã xem xét đến Nguyên tắc Tòa án xét xử kịp thời, công khai theo Luật Tố tụng hình sự Việt Nam dưới nhiều góc độ, khía cạnh khác nhau, tuy nhiên đề tài này vẫn còn nhiều vấn đề cần nghiên cứu làm rõ để tiếp tục kế thừa, phát huy những ưu thế đã đạt được và khắc phục, rút kinh nghiệm những hạn chế bất cập, kiến nghị tiếp tục hoàn thiện quy định pháp luật về nguyên tắc Tòa án xét xử kịp thời, công khai và bảo đảm áp dụng một cách khả thi, hiệu quả trên thực tế. Mặt khác, cũng chưa có công trình nào nghiên cứu về thực tế của nguyên tắc này trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Do vậy, đề án tốt nghiệp “Nguyên tắc Tòa án xét xử kịp thời, công khai theo Luật tố tụng hình sự Việt Nam (Trên cơ sở thực tiễn tại địa bàn tỉnh Hải Dương” là công trình nghiên cứu thiết thực đối với bản thân tôi cũng như trong hệ thống Tòa án, đặc biệt là Tòa án hai cấp tỉnh Hải Dương.

Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu