[Khóa luận 2024] Giải quyết tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài bằng trọng tài trực tuyến – Kinh nghiệm quốc tế và đề xuất cho Việt Nam – CN. Nguyễn Thu Thảo Vy
Định dạng | Link tải |
Mục lục
| MỤC LỤC | Trang |
|---|---|
| LỜI CAM ĐOAN | |
| LỜI CẢM ƠN | |
| DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT | |
| MỞ ĐẦU | 1 |
| 1. Tính cấp thiết của đề tài | 1 |
| 2. Tình hình nghiên cứu đề tài | 3 |
| 3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn | 6 |
| 4. Mục đích nghiên cứu | 7 |
| 5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu | 7 |
| 6. Phương pháp nghiên cứu | 8 |
| 7. Kết cấu của khóa luận | 8 |
| CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THƯƠNG MẠI CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI BẰNG TRỌNG TÀI TRỰC TUYẾN | 9 |
| 1.1. Khái niệm tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài | 9 |
| 1.2. Khái niệm trọng tài thương mại | 13 |
| 1.3. Khái niệm trọng tài trực tuyến | 14 |
| 1.3.1. Định nghĩa trọng tài trực tuyến | 16 |
| 1.3.2. Đặc điểm của trọng tài trực tuyến | 17 |
| 1.3.2.1. Tố tụng trọng tài trực tuyến | 18 |
| 1.3.2.2. Phán quyết trọng tài trực tuyến | 19 |
| 1.3.2.3. Công nhận và cho thi hành phán quyết của trọng tài trực tuyến | 20 |
| 1.3.3. Ưu điểm và nhược điểm của trọng tài trực tuyến | 21 |
| 1.3.3.1. Ưu điểm | 21 |
| 1.3.3.2. Nhược điểm | 22 |
| TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 | 23 |
| CHƯƠNG 2: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THƯƠNG MẠI CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI BẰNG TRỌNG TÀI TRỰC TUYẾN | 24 |
| 2.1. Khung pháp lý quốc tế về trọng tài trực tuyến | 24 |
| 2.1.1. Luật mẫu về Trọng tài thương mại quốc tế 1985 | 24 |
| 2.1.2. Công ước New York 1958 về Công nhận và cho thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài | 25 |
| 2.1.3. Dự thảo “Nghị định thư về ODR đối với khiếu nại của người tiêu dùng thương mại điện tử” của Tổ chức các quốc gia châu Mỹ | 26 |
| 2.1.3.1. Giai đoạn bắt đầu đàm phán | 27 |
| 2.1.3.2. Giai đoạn trọng tài trực tuyến | 28 |
| 2.1.3.3. Phán quyết | 29 |
| 2.1.3.4. Giai đoạn thực thi | 29 |
| 2.1.3.5. Đánh giá | 29 |
| 2.1.4. Hướng dẫn của một số tổ chức quốc tế về vấn đề an ninh mạng trong giải quyết tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài bằng trọng tài trực tuyến | 30 |
| 2.2. Giải quyết tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài bằng trọng tài trực tuyến ở Hoa Kỳ | 31 |
| 2.2.1. Quy định pháp luật của Hoa Kỳ về giải quyết tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài bằng trọng tài trực tuyến | 31 |
| 2.2.1.1. Đạo luật Trọng tài Liên bang 1925 | 31 |
| 2.2.1.2. Quy định về chữ ký điện tử và hợp đồng điện tử | 32 |
| 2.2.2. Thực tiễn triển khai hoạt động giải quyết tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài bằng trọng tài trực tuyến | 34 |
| 2.2.2.1. Rapid Ruling | 34 |
| 2.2.2.2. Hiệp hội Trọng tài Hoa Kỳ | 37 |
| 2.3. Giải quyết tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài bằng trọng tài trực tuyến ở Trung Quốc | 42 |
| 2.3.1. Quy định pháp luật của Trung Quốc về giải quyết tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài bằng trọng tài trực tuyến | 42 |
| 2.3.1.1. Luật Trọng tài 1994 | 43 |
| 2.3.1.2. Quy định về chữ ký điện tử và hợp đồng điện tử | 44 |
| 2.3.1.3. Quy định về thỏa thuận trọng tài điện tử | 46 |
| 2.3.2. Thực tiễn triển khai hoạt động giải quyết tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài bằng trọng tài trực tuyến | 46 |
| 2.3.2.1. Hiệp hội Trọng tài Quảng Châu | 46 |
| 2.3.2.2. Tòa Trọng tài Quốc tế Thâm Quyến | 50 |
| 2.4. Bài học kinh nghiệm về giải quyết tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài bằng trọng tài trực tuyến | 56 |
| 2.4.1. Kinh nghiệm xây dựng khung pháp luật về trọng tài trực tuyến | 56 |
| 2.4.2. Kinh nghiệm phát triển trọng tài trực tuyến trên các nền tảng ODR và trung tâm trọng tài | 59 |
| TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 | 61 |
| CHƯƠNG 3: GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP THƯƠNG MẠI CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI BẰNG TRỌNG TÀI TRỰC TUYẾN Ở VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ | 63 |
| 3.1. Pháp luật Việt Nam về giải quyết tranh chấp có yếu tố nước ngoài bằng trọng tài trực tuyến | 63 |
| 3.1.1. Luật Trọng tài thương mại 2010 | 63 |
| 3.1.2. Luật Giao dịch điện tử 2023 | 67 |
| 3.2. Thực tiễn triển khai trọng tài trực tuyến của Trung tâm Trọng tài Quốc tế Hà Nội | 69 |
| 3.2.1. Khái quát về nền tảng trọng tài trực tuyến của Trung tâm Trọng tài Quốc tế Hà Nội | 69 |
| 3.2.2. Quy tắc tố tụng trọng tài của Trung tâm Trọng tài Quốc tế Hà Nội | 70 |
| 3.3. Một số khuyến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật và phát triển cơ chế giải quyết tranh chấp bằng trọng tài trực tuyến tại Việt Nam | 72 |
| 3.3.1. Một số khuyến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật về giải quyết tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài bằng trọng tài trực tuyến | 72 |
| 3.3.2. Một số khuyến nghị đối với các trung tâm trọng tài Việt Nam nhằm sử dụng có hiệu quả trọng tài trực tuyến trong giải quyết tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài | 76 |
| 3.3.2.1. Chú trọng phát triển công nghệ kỹ thuật | 76 |
| 3.3.2.2. Xác định danh tính các bên | 77 |
| 3.3.2.3. Quy định cụ thể về gửi thông báo, tài liệu, bằng chứng | 77 |
| 3.3.2.4. Lưu trữ tài liệu, bằng chứng | 78 |
| 3.3.2.5. Phiên xét xử trực tuyến | 79 |
| TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 | 80 |
| KẾT LUẬN | 82 |
| DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO | 84 |
Định dạng | Link tải |
Tình hình nghiên cứu đề tài
Ở Việt Nam, dù đã có khá nhiều nghiên cứu về ODR nói chung nhưng hiện nay vẫn chưa có nhiều nghiên cứu tập trung và đi sâu vào phương thức trọng tài trực tuyến trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế. Theo đó, tác giả xin đưa ra những đánh giá chung về một số nghiên cứu tiêu biểu và nổi bật sau đây
Thứ nhất, bài viết “Giải quyết tranh chấp thương mại trực tuyến: Những vấn đề pháp lý đặt ra” của TS. Phan Thị Thanh Thủy được đăng tải trên Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2016 đã trình bày khái quát về ODR, một số đặc điểm của ODR, điểm khác biệt giữa ADR truyền thống và ODR cùng với những phân tích về khía cạnh lý luận và thực tiễn của việc giải quyết tranh chấp trực tuyến Theo tác giả, “Giải quyết tranh chấp trực tuyến” (Online-Dispute Resolution) là một thuật ngữ ghép (collective terms) giữa trực tuyến (online) và giải quyết tranh chấp thay thế (ADR). Ngoài định nghĩa về ODR, bài viết còn nhấn mạnh những đặc trưng của ODR so với các biện pháp ADR truyền thống, bao gồm ứng dụng công nghệ trong giải quyết tranh chấp và những thuận tiện về mặt không gian
Thứ hai, bài viết “Thực trạng áp dụng phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài và hòa giải trực tuyến của EU” của ThS. Đào Bá Minh được đăng tải trên Tạp chí Nghề luật năm 2021. Bài viết tập trung nghiên cứu hai vấn đề chính (1) thực trạng quy định pháp luật của Liên minh châu Âu (European Union EU) về điều chỉnh phương thức giải quyết tranh chấp trực tuyến; (ii) đánh giá thực trạng vận hành nền tảng giải quyết tranh chấp trực tuyến hiện nay tại EU và đưa ra một số đề xuất cho Việt Nam. Về mặt tổng quan, phương thức giải quyết tranh chấp trực tuyến của EU thực chất là một nền tảng được cung cấp bởi Hội đồng châu Âu (European Commission – EC) nhằm giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực thương mại điện tử giữa người mua và người bán. Điều này được củng cố bởi hai nguồn luật là Chỉ thị 2013/11/EU về ADR và Quy tắc 524/2013 về ODR của Nghị viện châu Âu và EC liên quan đến giải quyết tranh chấp cho người tiêu dùng. Qua bài viết, tác giả đã cho thấy nền tảng giải quyết tranh chấp trực tuyến của EU hứa hẹn là một tiềm năng phát triển trong tương lai không xa.
Thứ ba, bài viết “Quy tắc tố tụng trọng tài trực tuyến: Kinh nghiệm của Hiệp hội Trọng tài Quảng Châu, Hiệp hội Trọng tài Nga và đề xuất đối với Việt Nam” của TS. Hà Công Anh Bảo và Trần Thanh Tâm được đăng tải trên Tạp chí Nhà nước và Pháp luật năm 2022 đã đề cập đến khía cạnh pháp lý và thủ tục tố tụng trọng tài trực tuyến của một số tổ chức trọng tài trên thế giới, cụ thể là GZAC và RAA. Từ đó rút ra kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nhằm xây dựng khung pháp lý điều chỉnh phương thức trọng tài trực tuyến cũng như nâng cao hiệu quả áp dụng trọng tài trực tuyến tại các trung tâm trọng tài ở Việt Nam.
Thứ tư, bài viết “Nhu cầu phát triển và các yếu tố ảnh hưởng đến phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài và hòa giải trực tuyến” của TS. Chu Thị Hoa được đăng tải trên Tạp chí Nghiên cứu lập pháp năm 2022. Bài viết đã phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài trực tuyến tại Việt Nam hiện nay, bao gồm các yếu tố: văn hóa, kinh tế, pháp lý và công nghệ. Từ đó, tác giả đưa ra khuyến nghị nhằm góp phần thúc đẩy phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài trực tuyến trở nên phổ biến, có hiệu quả ở Việt Nam.
Thứ năm, bài viết “Kinh nghiệm quốc tế về áp dụng phương thức giải quyết tranh chấp trực tuyến trong lĩnh vực thương mại điện tử và bài học cho Việt Nam” của ThS. Trần Hạnh Linh được đăng tải trên Tạp chí Công thương năm 2023. Bài viết đề cập đến một số vấn đề lý luận về giải quyết tranh chấp thương mại điện tử trực tuyến, đồng thời phân tích kinh nghiệm áp dụng của một số quốc gia trên thế giới bao gồm: Hoa Kỳ, Trung Quốc và Singapore. Từ đó đề xuất giải pháp nhằm thúc đẩy giải quyết tranh chấp thương mại điện tử bằng phương thức trực tuyến ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
Năm 2017, Viện Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp đã tổ chức Hội thảo khoa học cấp Bộ về “Mô hình giải quyết tranh chấp trực tuyến ODR – Những vấn đề lý luận và thực tiễn” (thuộc Chương trình nghiên cứu cấp Bộ 2017 – 2021 “Những vấn đề pháp lý mới phát sinh trong tư pháp quốc tế và trong khuôn khổ Hội nghị Lahay về tư pháp quốc tế). Hội thảo đưa ra kinh nghiệm của EU và một số quốc gia châu Âu về cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại điện tử quốc tế bằng ODR tại một số trang thương mại điện tử ở nước ngoài. Hội thảo cũng khuyến nghị các giải pháp nhằm xây dựng hệ thống pháp luật và cơ chế thực thì ODR trong thực tế.
Ở phạm vi thế giới cũng có nhiều nghiên cứu liên quan đến trọng tài trực tuyến được công bố nhu “Online Arbitration and Its Distinctive Features” của tác giả Farzaneh Badiei đã phân tích sự khác biệt giữa phương thức trọng tài trực tuyến với phương thức trọng tài truyền thống. Theo quan điểm của tác giả, sự khác biệt này không chỉ nằm ở quy tắc tố tụng trọng tài mà còn ở nội hàm khái niệm của phương thức trọng tài trực tuyến. Chính những khác biệt này sẽ dẫn đến sự thay đổi về định nghĩa của “trọng tài trực tuyến” trong việc giải quyết tranh chấp. Bài viết “Certain Aspects of Online Arbitration” của tác giả Jana Herboczková tập trung nghiên cứu, diễn giải những khía cạnh liên quan đến vấn đề tại sao phương thức giải quyết tranh chấp truyền thống không còn phù hợp với thực tiễn bối cảnh thế giới ngày nay – thời kỳ bùng nổ của công nghệ số, và phân tích một cách cụ thể về phương thức trọng tài trực tuyến, những vấn đề pháp lý còn vướng mắc liên quan đến giải quyết tranh chấp trực tuyến, đồng thời đưa ra một số khuyến nghị hoàn thiện. Bài viết “Online Arbitration in Theory and in Practice: A Comparative Study in Common Law and Civil Law Countries” của tác giả Ihab Amro đã phân tích về thỏa thuận trọng tài trực tuyến, yêu cầu trọng tài trực tuyến, phiên giải quyết tranh chấp trọng tài trực tuyến và các vấn đề về công nhận phán quyết điện tử tại một số quốc gia. Ngoài ra, còn rất nhiều những ấn phẩm, công trình khác như “ODR and E-commerce” của tác giả Aura Esther Vilalta, “Electronic Arbitration: The new mechanism for dispute resolution” của tác giả Dr Hussain Nasser Agil, “Electronic Arbitration as a Solution for Electronic Commerce Dispute Resolution in the United Arab Emirates: Obstacles and Enforceability Challenges” của tác giả Mohammed Al Hamed, “The potential of Online Arbitration (OARB”) in resolving disputes at the lower end of value” của tác giả Philippe R. Baer v.V.
Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu
Định dạng | Link tải |