[Luận văn 2021] Đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn xã Phượng Cách, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội – ThS. Nguyễn Thị Như

[Luận văn 2021] Đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn xã Phượng Cách, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội – ThS. Nguyễn Thị Như

1. Lý do lựa chọn đề tài

Trước khi có Luật Hộ tịch thì các việc về hộ tịch được thực hiện trên cơ sở các quy định của Chính phủ và các Bộ có liên quan, đó là Nghị định 158/2005/NĐ-CP ngày 27 tháng 12 năm 2005 của Chính phủ về đăng ký và quản lý hộ tịch; Nghị định số 06/2012/NĐ-CP ngày 02 tháng 02 năm 2012 sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định về hộ tịch, hôn nhân và gia đình và chứng thực; Thông tư liên tịch số 11/2008/TTLT-BTP-BNG ngày 31 tháng 12 năm 2008 của Liên bộ Tư pháp – Ngoại giao hướng dẫn thực hiện quy định Nghị định 158/2005/NĐ-CP ngày 27 tháng 12 năm 2005 của Chính phủ về đăng ký và quản lý hộ tịch tại các cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài; Thông tư số 01/2008/TT-BTP ngày 02 tháng 6 năm 2008 của Bộ tư pháp hướng dẫn thực hiện một số quy định của Nghị định 158/2005/NĐ-CP ngày 27 tháng 12 năm 2005 của Chính phủ về đăng ký và quản lý hộ tịch, Thông tư số 08.a/2010/TT-BTP ngày 25 tháng 3 năm 2010 của Bộ tư pháp ban hành và hướng dẫn việc ghi chép, lưu trữ, sử dụng số, biểu mẫu hộ tịch; Thông tư số 16.a/2010/TT-BTP ngày 08 tháng 10 năm 2010 về việc sửa đổi biểu mẫu hộ tịch ban hành kèm theo Thông tư số 08.a/2010/TT-BTP ngày 25 tháng 3 năm 2010 và các văn bản có liên quan khác. Hiện nay ở nước ta, việc đăng ký và quản lý hộ tịch được thực hiện theo

Luật Hộ tịch số 60/2014/QH13 ngày 20 tháng 11 năm 2014 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2016 cùng với các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Hộ tịch đã tạo ra sự thống nhất cho công tác đăng ký và quản lý hộ tịch nói chung trên cả nước và trên địa bàn xã Phương Cách nói riêng. Đăng ký và quản lý hộ tịch là một trong những nhiệm vụ quan trọng được nhà nước ta đặc biệt quan tâm. Thông qua hoạt động đăng ký và quản lý hộ tịch Nhà nước xác lập cơ sở pháp lý để bảo hộ quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, qua đó quản lý dân cư một cách khoa học và hiệu quả. Ở mỗi thời kỳ, tuỳ thuộc vào điều kiện hoàn cảnh của đất nước, mong muốn của nhà quản lý, việc đăng ký hộ tịch có một ý nghĩa nhất định. Cùng với sự phát triển của đất nước, ngày nay việc đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn xã đã được hoàn thiện dần cùng với các văn bản về hộ tịch mà Nhà nước đã ban hành. Đăng ký hộ tịch có vai trò ý nghĩa rất quan trọng đối với công dân và đối với Nhà nước, nó tạo mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân. Qua 5 năm thực hiện Luật Hộ tịch và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Hộ tịch, bên cạnh những kết quả đạt được còn tồn tại những khó khăn, vướng mắc dẫn đến việc thực hiện đăng ký và quản lý hộ tịch chưa đạt được hiệu quả như mong muốn.

Xã Phượng Cách là một xã thuộc huyện ngoại thành Hà Nội, những năm gần đây được sự quan tâm của các cấp chính quyền, xã có nhiều nỗ lực để thực hiện tốt công tác đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn, bên cạnh đó cũng còn gặp một số khó khăn, vướng mắc. Những nghiên cứu này góp phần nghiên cứu một cách có hệ thống những vấn đề lý luận cơ bản của pháp luật hiện hành về đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn xã Phượng Cách. Từ đó góp phần hoàn thiện lý luận về thi hành pháp luật về đăng ký và quản lý hộ tịch, đánh giá một cách khách quan thực tiễn thi hành pháp luật về đăng ký và quản lý hộ tịch ở xã Phượng Cách hiện nay và đề xuất những giải pháp cụ thể sát thực tiễn để bảo đảm việc thi hành pháp luật về đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn xã Phượng Cách.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Đăng ký và quản lý hộ tịch là một trong những nội dung quan trọng gắn liền với đời sống xã hội chính vì vậy có rất nhiều công trình nghiên cứu về công tác đăng ký hộ tịch và quản lý hộ tịch. Kể từ khi Luật hộ tịch năm 2014 được áp dụng trên thực tế đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu, luận án, luận văn, để tài nghiên cứu khoa học, tạp chí nghiên cứu về hộ tịch và các vấn đề liên quan đến công tác hộ tịch, một số công trình nổi bật nói về vấn đề hộ tịch như

– “Công tác quản lý hộ tịch, thực tiễn tại huyện Sóc Sơn – thành phố Hà Nội”, luận văn thạc sĩ luật học, Nguyễn Thị Kim Ngân; TS. Trần Thị Hiền hướng dẫn.

– “Quản lý hộ tịch trên địa bàn phường Hàng Bài, quận Hoàn Kiếm thực trạng và giải pháp”, luận văn thạc sĩ luật học, Nguyễn Phương Thảo, TS. Phạm Hồng Quang hướng dẫn.

– “Đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên – Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả”, luận văn thạc sĩ luật học, Trần Thị Việt Nga, TS. Hoàng Quốc Hồng hướng dẫn.

– “Quản lý nhà nước về hộ tịch tại Uỷ ban nhân dân phường Trưng Trắc, thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc”, luận văn thạc sĩ Luật học, Đỗ Huy Hài, PGS.TS. Bùi Thị Đào hướng dẫn.

– Tạp chí quản lý nhà nước, số 01/2015 viết về “Quản lý nhà nước về hộ tịch ở nước ta hiện nay”, tác giả Đinh Ngọc Giang.

Các công trình nghiên cứu khoa học kể trên đã nghiên cứu khá sâu sắc và đầy đủ các vấn đề về hộ tịch, đăng ký và quản lý hộ tịch, là những tài liệu tham khảo cần thiết cho học viên khi thực hiện đề tài này. Mặc dù, có nhiều bài viết, công trình nghiên cứu về vấn đề hộ tịch, tuy nhiên chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu chuyên sâu, riêng biệt về đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn xã Phương Cách, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội. Do vậy, luận văn này mong muốn đáp ứng được phần nào yêu cầu nghiên cứu và nâng cao hiệu quả đăng ký và quản lý nhà nước trong lĩnh vực đăng ký hộ tịch, và đây cũng là lý do lựa chọn đề tài để nghiên cứu. Vấn đề mà luận văn hướng tới là những vấn đề mới, thiết thực, không trùng lặp với các công trình khoa học đã được công bố trước đó. Thông qua luận văn, tác giả cũng muốn cập nhật những số liệu mới nhất và thực trạng tinh hình của địa phương để từ đó chỉ ra những kết quả tích cực cần được phát huy và những tồn tại, vướng mắc cần phải khắc phục, giải quyết. Trên cơ sở nghiên cứu, luận văn cũng sẽ kế thừa các kết quả nghiên cứu của các công trình nghiên cứu trước đó như một thành tựu của nghiên cứu khoa học

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

– Mục đích nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu nhằm làm rõ những vấn đề lý luận, thực trạng về đăng ký và quản lý hộ tịch cấp xã. Từ đó đưa ra những phương hướng và giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả công tác đăng ký và quản lý hộ tịch ở xã Phương Cách, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội.

– Nhiệm vụ nghiên cứu

Để làm rõ những vấn đề lý luận về đăng ký và quản lý hộ tịch cấp xã thì luận văn phải thực hiện những nhiệm vụ sau:

– Phân tích một số cơ sở lý luận về đăng ký và quản lý hộ tịch cấp xã như khái niệm, đặc điểm, vai trò, nguyên tắc đăng ký và quản lý hộ tịch ở cấp xã…

– Phân tích thực trạng các quy định của pháp luật về đăng ký và quản lý hộ tịch, qua đó thấy được kết quả, những tồn tại, vướng mắc khi thực hiện công tác đăng ký và quản lý hộ tịch.

– Đưa ra phương hướng và đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động đăng ký hộ tịch và quản lý hộ tịch trên địa bàn xã Phương Cách, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội.

4. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu của luận văn

– Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn bao gồm các khái niệm, đặc điểm của đăng ký và quản lý hộ tịch, thực trạng thi hành pháp luật về đăng ký và quản lý hộ tịch, giải pháp hoàn thiện về đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn xã Phượng Cách, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội.

– Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của luận văn là những quy định của pháp luật hiện hành về hoạt động đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn xã Phương Cách, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội. Luận văn tìm hiểu các quy định về công tác đăng ký và quản lý hộ tịch tại cấp xã theo Luật Hộ tịch năm 2014. Trong luận văn tập trung nghiên cứu vào hai vấn đề chính đó là đăng ký hộ tịch cấp xã và quản lý hộ tịch cấp xã. Để từ đó đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện và thực hiện có hiệu quả hơn các quy định pháp luật về đăng ký và quản lý hộ tịch cấp xã nói chung và xã Phương Cách nói riêng.

Về không gian, luận văn tập trung nghiên cứu việc thực hiện công tác đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn xã Phương Cách, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội từ năm 2016 đến nay. Về thời gian, là các văn bản pháp luật về đăng ký và quản lý hộ tịch trong Luật Hộ tịch năm 2014 và các văn bản hướng dẫn khác.

5. Các phương pháp nghiên cứu

Tác giả nghiên cứu đề tài trên cơ sở sử dụng các phương pháp nghiên cứu như phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê. Những phương pháp này được sử dụng một cách linh hoạt để đạt được kết quả nghiên cứu cao nhất.

6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu

– Ý nghĩa khoa học

Luận văn góp phần phân tích rõ tính đặc thù của công tác đăng ký và quản lý hộ tịch cả nước nói chung và trên địa bàn xã Phương Cách, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội nói riêng.

Các cơ sở lý luận chung về hộ tịch, đăng ký hộ tịch và quản lý hộ tịch. Đánh giá thực trạng đăng ký và quản lý hộ tịch cấp xã để từ đó đưa ra những giải pháp thiết thực và cần thiết nhằm góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện hoạt động đăng ký và quản lý hộ tịch tại UBND xã Phượng Cách, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội.

– Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn là công trình nghiên cứu giữa lý luận kết hợp với thực tiễn tại cơ sở nơi tác giả đang công tác.

7. Bố cục của luận văn

Luận văn gồm 03 chương:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về đăng ký và quản lý hộ tịch.

Chương 2: Thực trạng thi hành pháp luật về đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn xã Phượng Cách, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội.

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn xã Phương Cách, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội.