[Luận văn 2021] Tội đánh bạc trong Bộ luật Hình sự năm 2015 – ThS. Nguyễn Thị Văn

[Luận văn 2021] Tội đánh bạc trong Bộ luật Hình sự năm 2015 – ThS. Nguyễn Thị Văn

1. Lý do chọn đề tài

Thực hiện đường lối, chính sách đổi mới của Đảng từ năm 1986 đến nay, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn và quan trọng trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Bên cạnh đó, nhiều mặt trái của nền kinh tế thị trường đã và đang tác động sâu sắc tới đời sống xã hội của đất nước. Biểu hiện là các tệ nạn xã hội và tội phạm có chiều hướng diễn biến phức tạp, trong đó có tệ nạn cờ bạc và tội đánh bạc. Đánh bạc xuất phát từ các trò chơi ban đầu chỉ mang tính giải trí, vui chơi, thư giãn của con người trong đời sống xã hội thường diễn ra trong những dịp lễ hội, nghỉ tết, sự kiện tập trung đông người,… nhưng cùng với sự phát triển của kinh tế – xã hội, với nhiều nguyên nhân khác nhau nó dần dần biến tướng và không còn mang mục đích giải trí thông thường. Một số đối tượng ham chơi, biếng làm, không chịu lao động chính đảng mà muốn cầu may, kiếm tiền từ các hoạt động cờ bạc đỏ đen dẫn đến tình trạng phạm tội đánh bạc. Đây được coi là tệ nạn của xã hội, là nguyên nhân dẫn đến các loại tội phạm khác và đưa đến nhiều hệ lụy xấu cho xã hội, cần phải được đấu tranh bài trừ, loại bỏ ra khỏi đời sống xã hội.

Trong những năm gần đây, công tác phòng chống các loại tội phạm về cờ bạc nói chung cũng như tội đánh bạc nói riêng đã thực sự được chú trọng, nhưng thực tế cho thấy tình hình tội đánh bạc diễn ra rất phổ biến, có tính chất ngày càng phức tạp. Hoạt động đánh bạc tồn tại dưới nhiều hình thức vô cùng phong phú, đa dạng dưới nhiều loại hình trò chơi đã bị biến tướng nhằm đối phó, qua mặt các cơ quan chức năng phòng, chống tội phạm. Các vụ án đánh bạc có quy mô lớn nhỏ khác nhau, tài sản là phương tiện thanh toán việc được thua có giá trị không ngừng tăng cao, có vụ án đến hàng ngàn tỷ đồng. Thủ đoạn mà các chủ thể sử dụng ngày càng tinh vi, xảo quyệt hơn, quy mô ngày càng lớn, hậu quả thiệt hại mà tội đánh bạc gây ra cho xã hội ngày càng nghiêm trọng. Loại tội phạm này còn kéo theo sự phát sinh của nhiều loại tội phạm nguy hiểm khác như tội tham nhũng, mại dâm, trộm cắp, lừa đảo, cướp tài sản,… Không những vậy, tội đánh bạc còn làm ảnh hưởng đến nếp sống văn minh của nhân dân, làm tha hóa đạo đức của một bộ phận dân cư, gây ra thiệt hại về vật chất, tinh thần cho nhiều gia đình. Vì vậy, đấu tranh phòng ngừa và chống tội đánh bạc, tiến tới đẩy lùi và loại bỏ tội đánh bạc ra khỏi đời sống xã hội đã và đang là yêu cầu bức thiết hiện nay.

Nhằm góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội các tội phạm về cờ bạc nói chung cũng như tội đánh bạc nói riêng, rất cần sự nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống những vấn đề lý luận và thực tiễn các loại tội phạm cờ bạc nói chung, trong đó có tội đánh bạc nói riêng.

Xuất phát từ những lý do nêu trên, tác giả đã chọn đề tài: “Tội đánh bạc trong Bộ luật hình sự năm 2015” để làm đề tài nghiên cứu cho Luận văn thạc sĩ luật học của mình.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong thời gian qua, tội đánh bạc nhận được sự quan tâm lớn của các chuyên gia pháp lý, giảng viên các trường Đại học, Học viện, những người công tác trong lĩnh vực pháp luật. Vì vậy, đã có không ít các công trình nghiên cứu, luận văn, giáo trình, các bài viết bình luận trong đó, nổi bật như:

Dưới góc độ giáo trình, sách tham khảo: “Giáo trình Luật hình sự Việt Nam” của Trường Đại học Luật Hà Nội, chương XXV về Các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng do tác giả Nguyễn Ngọc Hòa làm chủ biên (nhà xuất bản Công an nhân dân, 2019); “Giáo trình luật hình sự Việt Nam” của Khoa luật – Đại học Quốc gia Hà Nội (nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội, 2019); “Sách chuyên khảo Sau đại học. Những vấn đề cơ bản trong khoa học Luật hình sự (Phần chung)” của tác giả Lê Cảm (nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội, 2005) hay trong các cuốn sách tham khảo như: “Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự (hiện hành) (Sửa đổi, bổ sung năm 2017)” do tác giả Nguyễn Đức Mai chủ biên (nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật, 2018), “Bình luận Bộ luật Hình sự năm 2015, phần thứ Hai tập 9, Các tội xâm phạm an toàn công cộng trật tự công cộng” của tác giả Đinh Văn Quế (nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông, 2019);…

Dưới góc độ ngành luật hình sự, có thể kể đến các công trình nghiên cứu là luận văn thạc sĩ luật học như: “Đấu tranh phòng chống các tội cờ bạc trên địa bàn thành phố Hà Nội” của Cao Thị Oanh (bảo vệ tại Trường Đại học Luật Hà Nội, năm 2002); “Phòng ngừa tội đánh bạc trên địa bàn thành phố Hà Nội” của Đỗ Thị Thu Hằng (bảo vệ tại trường Đại học Luật Hà Nội, 2014); “Định tội danh đối với tội đánh bạc theo luật hình sự Việt Nam trên cơ sở thực tiễn địa bàn Thành phố Hà Nội” của Vũ Thị Phương Lan (bảo vệ tại Đại học Quốc gia Hà Nội, 2014); “Tội đánh bạc theo pháp luật hình sự Việt Nam và thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Hòa Bình” của Bùi Minh Quang (bảo vệ tại Đại học Quốc gia Hà Nội, 2014); “Tội đánh bạc trong pháp luật hình sự Việt Nam” của Vũ Hồng Ngọc (bảo vệ tại Trường Đại học Luật Hà Nội, 2017),..

Ngoài ra, còn có các bài viết như: “Tội đánh bạc và tổ chức đánh bạc theo Bộ luật hình sự 2015 – Những vướng mắc và kiến nghị” của Phạm Minh Tuyên (Tạp chí Tòa án ngày 04/04/2020); “Một số ý kiến về tội tổ chức đánh bạc và gá bạc và tội đánh bạc” của tác giả Nguyễn Quang Lộc – Nguyên Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (Tạp chí Tòa án ngày 06/06/2019); “Một số vướng mắc trong việc áp dụng các quy định của pháp luật hình sự về tội đánh bạc” của Trần Thị Thu Thủy đăng tại Tạp chí Kiểm sát số 22/2015; “Thực trạng và các giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm đánh bạc” của tác giả Nguyễn Hồng Khánh đăng tại Tạp chí Kiểm sát số 13/2017; “Những điểm mới của tội đánh bạc theo Luật số 37/2009/QH12 về sửa đổi và bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự” của tác giả Bùi Ngọc Hà – Trường Đại học Cảnh sát nhân dân,…

Những bài viết và các công trình nghiên cứu nói trên đã đề cập đến tội đánh bạc ở các góc độ khác nhau, trong đó có nhiều đề tài được nghiên cứu trước khi Bộ luật hình sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật, một số đề tài nghiên cứu sau khi Bộ luật hình sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật. Có những công trình nghiên cứu, bài viết tổng quát tội đánh bạc trên phạm vi cả nước nhưng có những công trình nghiên cứu trên phạm vi địa giới cấp tỉnh. Những bài nghiên cứu trên đã khái quát được một số vấn đề lý luận liên quan đến tội đánh bạc như: Dấu hiệu pháp lý của tội đánh bạc, việc xác định tội đánh bạc và thực tiễn định tội đánh bạc, phân tích, đánh giá một số vấn đề liên quan đến xác định tội đánh bạc trong thực tiễn áp dụng luật hình sự,..

Việc nghiên cứu tổng thể, có hệ thống quy định của pháp luật hình sự Việt Nam liên quan đến tội đánh bạc, đặc biệt là thực tiễn xét xử về tội phạm này có ý nghĩa lớn cả về lý luận và thực tiễn áp dụng. Do đó, trong luận văn này, tác giả sẽ đi sâu tìm hiểu và nghiên cứu đề tài “Tội đánh bạc trong Bộ luật hình sự năm 2015” trên cơ sở kế thừa những nội dung đã được tiếp cận từ các công trình nghiên cứu trước đó, kết hợp phân tích việc áp dụng các quy định của pháp luật trên thực tiễn, từ đó đưa ra một số đề xuất nhằm hoàn thiện quy định của pháp luật về tội đánh bạc, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm trộm đánh bạc trong thời gian tới.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu:

Mục đích nghiên cứu của đề tài này là làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện Bộ luật hình sự, nâng cao hiệu quả áp dụng Bộ luật hình sự về tội đánh bạc trong thời gian tới.

* Nhiệm vụ nghiên cứu:

Qua mục đích nghiên cứu nêu trên, luận văn thực hiện các nhiệm vụ chủ yếu như sau:

– Phân tích, làm rõ khái niệm tội đánh bạc qua các thời kỳ, đặc biệt trong Bộ luật hình sự năm 2015.

– Phân tích các dấu hiệu pháp lý, biện pháp xử lý và hình phạt áp dụng đối với tội đánh bạc, Phân biệt tội đánh bạc với một số tội phạm khác trong Bộ luật Hình sự năm 2015.

– Đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật pháp luật hình sự để xét xử tội đánh bạc ở Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2020, những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng pháp luật, tìm ra nguyên nhân của những vướng mắc, bất cập đó.

– Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng quy định về tội đánh bạc ở nước ta.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu Tội đánh bạc trong Bộ luật hình sự năm 2015 và thực tiễn áp dụng tội phạm này theo quy định của Bộ luật hình sự năm 2015.

Phạm vi nghiên cứu Luận văn nghiên cứu theo định hướng ứng dụng chuyên ngành Luật hình sự và tố tụng hình sự về tội đánh bạc trong Bộ luật hình sự năm 2015, kết hợp với đánh giá thực tiễn xử lý tội này ở nước ta trong thời gian từ năm 2016 đến năm 2020 và đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng quy định về tội này.

5. Các phương pháp nghiên cứu

Đề tài luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về Nhà nước và pháp luật, về đấu tranh phòng chống tội đánh bạc. Luận văn còn được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, kết hợp phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu, thống kê, chứng minh…

6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Về mặt khoa học, kết quả nghiên cứu của đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảo, học tập trong các cơ sở đào tạo chuyên ngành luật học, góp phần nâng cao nhận thức về tội đánh bạc.

Về mặt thực tiễn, luận văn còn góp phần làm rõ cơ sở pháp lý, những nội dung hướng dẫn áp dụng tội đánh bạc, tạo thuận lợi cho quá trình đấu tranh phòng, chống tội phạm này của các cơ quan tiến hành tố tụng, góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam về tội đánh bạc trong thời gian tới.

7. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, phần nội dung của luận văn gồm có 03 chương:

Chương 1. Một số vấn đề chung về tội đánh bạc;

Chương 2. Dấu hiệu pháp lý của tội đánh bạc trong Bộ luật hình sự năm 2015;

Chương 3. Thực tiễn xét xử và một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng quy định về tội đánh bạc.