[Luận văn 2021] Thực tiễn bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn – ThS. Nguyễn Việt Dũng
Định dạng | Link tải |
Định dạng | Link tải |
1. Sự cần thiết của việc nghiên cứu đề tài
Hiện nay, cùng với sự phát triển không ngừng của xã hội thì vấn đề ly hôn giữa vợ và chồng có xu hướng ngày một gia tăng. Tại Việt Nam, số lượng các vụ, việc ly hôn đã lên tới hàng trăm nghìn vụ một năm. Sự việc này để lại hậu quả nặng nề cho xã hội, gia đình và đặc biệt là đối với những đứa trẻ – sự kết tinh của tình yêu đôi lứa. Bởi lẽ, con trẻ còn ngây thơ, nhỏ dại nên cần sự yêu thương chăm sóc của cả cha và mẹ, có quyền được sống trong một gia đình hạnh phúc lại phải chịu cảnh gia đình tan nát, nếu không được bảo vệ sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến sự phát triển và hình thành nhân cách, tác động không nhỏ đến hạnh phúc, tương lai của trẻ. Trên nền tảng của nguyên tắc bảo vệ quyền trẻ em, pháp luật hôn nhân và gia đình đã không ngừng hoàn thiện nhằm giải quyết tốt hơn việc bảo vệ để mọi trẻ em đều được chăm sóc nuôi dưỡng tốt, nhất là khi cha mẹ ly hôn. Cùng với sự quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, sự ra đời của Tòa gia đình và người chưa thành niên đã tạo cơ sở quan trọng để thực thi tốt việc bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn. Nhiều trường hợp vợ, chồng ly hôn, việc quyết định người nuôi con, xác định mức cấp dưỡng nuôi con thể hiện đúng tinh thần của nguyên tắc bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn đã thực sự mang lại cho trẻ em trong các gia đình ly hôn sự chăm sóc, nuôi dưỡng tốt nhất từ cha mẹ. Tuy nhiên, bên cạnh những phán quyết có tình có lý mang đầy tính nhân văn khi giải quyết vấn đề con chung trong trường hợp cha mẹ ly hôn, vẫn còn không ít những trường hợp, việc giải quyết vấn đề con chung chưa thỏa đáng, ảnh hưởng đáng kể đến quyền lợi của con. Việc áp dụng pháp luật về việc xem xét nguyện vọng của con tại Tòa án còn nhiều bất cập, Toà gia đình và người chưa thành niên chưa được triển khai rộng khắp đã tác động không nhỏ tới việc thực thi pháp luật về bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn. Xuất phát từ những lý do trên, tôi xin lựa chọn đề tài: “Thực tiễn bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn” nhằm tìm hiểu thực tiễn bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn tại Tòa án nhằm phát hiện những bất cập, vướng mắc trong việc thực thi pháp luật về bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, giúp cho các con được nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục một cách tốt nhất.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn là một vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn. Vì vậy, đã có nhiều công trình nghiên cứu có liên quan đến đến nội dung này ở nhiều cấp độ khác nhau. Kể từ khi Luật Hôn nhân và gia định năm 2014 được ban hành, đã có một số công trình nghiên cứu để cập đến những khía cạnh nhất định của việc bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn, có thể kể đến một số công trình sau:
Lê Thị Loan (2015), “Pháp luật Việt Nam với việc bảo đảm quyền lợi ích hợp pháp của vợ, chồng và các con khi ly hôn”, luận văn thạc sĩ luật học;
Nguyễn Thị An, (2016), “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ và con sau khi ly hôn”, luận văn thạc sĩ luật học;
Trần Thị Thanh Hải (2016), “Bảo vệ quyền lợi của con khi cha mẹ ly hôn – Thực tiễn xét xử tại TAND quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội”, Luận văn thạc sĩ luật học. Luận văn chỉ nghiên cứu thực tiễn việc bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn tại Tòa án nhân dân quận Cầu Giấy. Mặt khác, đề tài nghiên cứu được triển khai trong bối cảnh Luật HN&GĐ năm 2014 mới có hiệu lực 1 năm. Do vậy, chưa có nhiều vướng mắc, bất cập được phát hiện;
Lê Thị Thanh Nga (2018), “Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con khi giải quyết hậu quả pháp lý của ly hôn”, luận văn thạc sĩ luật học. Luận văn nghiên cứu việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con trong việc giải quyết hậu quả pháp lý của ly hôn;
Nguyễn Xuân Tùng (2018), “Áp dụng pháp luật giải quyết vấn đề nuôi con chung của vợ chồng khi ly hôn”, luận văn thạc sĩ luật học;
Nguyễn Ninh Chi (2018), “Bảo vệ quyền lợi của con chưa thành niên sau khi ly hôn – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” luận văn thạc sĩ luật học. Luận văn này không khai thác việc bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn dưới góc độ áp dụng pháp luật thuần tuý mà nghiên cứu dưới cả góc độ lý luận. Vì vậy, thực tiễn áp dụng pháp luật về việc bảo vệ quyền của con trong công trình nghiên cứu trên chưa được giải quyết triệt để.
Tác giả Hoàng Thị Việt Anh với bài viết “Vướng mắc về việc giải quyết quan hệ nuôi con chung trong các vụ án ly hôn”, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 18/2016. Tác giả Nguyễn Thị Hương với bài viết “Vướng mắc về giải quyết quan hệ nuôi con chung trong vụ án ly hôn”, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 3/2016. Tác giả hai bài viết này đã nêu được một số vướng mắc về giải quyết việc nuôi con chung khi cha mẹ ly hôn.
Một số tác giả đề cập đến việc giải quyết việc cấp dưỡng nuôi con khi cha mẹ ly hôn. Tác giả Trần Thế Hệ với bài viết “Thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con khi cha mẹ ly hôn còn nhiều bất cập”, Tạp chí Luật sư Việt Nam, số 5/2015; Tác giả Nguyễn Chế Linh với đề tài “Giải quyết nuôi con và mức cấp dưỡng nuôi con khi cha mẹ ly hôn thế nào cho đúng”, Tạp chí Luật sư Việt Nam số 1-2/2018; Tác giả Lê Thanh Tâm với bài viết “Một số vấn đề về thời điểm bắt đầu cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn”, Tạp chí Nhà nước và pháp luật – Viện Nhà nước và Pháp luật số 10/2018, số 10/2016,…
Ngoài ra, bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn còn được đề cập đến trong giáo trình Luật HN&GĐ của Trường Đại học Luật Hà Nội và các cơ sở đào tạo luật khác. Tuy nhiên, mới chỉ đề cập đến ở góc độ đại cương, lý luận.
Tác giả Nguyễn Thị Hạnh với bài viết “Việc áp dụng và thực hiện các quy định về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con khi ly hôn”, Tạp chí khoa học Viên Đại học Mở Hà Nội, số 44/2018. Bài viết phân tích thực trạng pháp luật về bảo đảm quyền của con khi cha mẹ ly hôn và đề xuất các giải pháp nhằm áp dụng hiệu quả pháp luật góp phần hạn chế sự tổn thương của con khi cha mẹ ly hôn.
Tác giả Bùi Thị Mừng (2019), với bài viết “Giải quyết vấn đề con chung khi cha mẹ ly hôn theo pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng”, Hội thảo quốc tế về ly hôn – Trường Đại học Luật Hà Nội. Bài viết giới thiệu pháp luật Việt Nam về quyết vấn đề con chung khi cha mẹ ly hôn và thực tiễn áp dụng, đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong giải quyết vấn đề con chung khi cha mẹ ly hôn. Bài viết không phân tích các bản án, quyết định về ly hôn mà chỉ khái quát bất cập, vướng mắc từ thực tiễn.
Như vậy, có thể nói các công trình nghiên cứu nói trên mới chỉ đề cập đến những khía cạnh nhất định của việc bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn mà chưa có một công trình nghiên cứu nào đề cập một cách trực tiếp đến thực tiễn bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn dưới góc độ áp dụng pháp luật. Cho đến nay, mô hình Tòa gia đình và người chưa thành niên cũng đã được triển khai ở một số địa phương. Vì vậy, công trình này sẽ đi sâu vào nghiên cứu một cách bao quát và toàn diện việc bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn dưới góc độ áp dụng pháp luật, đặc biệt có nhận diện và đánh giá những điểm tích cực của Tòa gia đình và người chưa thành niên trong việc bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
* Mục đích nghiên cứu của đề tài:
– Làm sáng tỏ những vấn đề lý luận liên quan đến bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn;
– Nêu những điểm hợp lý và bất cập trong pháp luật hiện hành về bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn;
– Góp phần đánh giá hiệu quả áp dụng pháp luật về bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn;
– Đề xuất ý kiến nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn;
* Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài:
– Tìm hiểu bản chất, cơ sở và ý nghĩa của việc quy định về bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn;
– Phân tích các quy định của pháp luật hiện hành về bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn;
– Tìm hiểu thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật giải quyết việc bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn và phát hiện những bất cập, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng;
– Phân tích và xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất các kiến nghị nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật vào việc bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
– Đối tượng nghiên cứu của đề tài bao gồm những vấn đề lý luận về bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn và pháp luật về bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn; Nghiên cứu thực tiễn áp dụng pháp luật bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn tại Tòa án; Giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn.
– Luận văn tập trung nghiên cứu quy định của pháp luật về giải quyết hậu quả pháp lý về con chung khi cha mẹ ly hôn và thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật vào việc giải quyết hậu quả pháp lý về con chung tại Tòa án để đánh giá việc bảo vệ quyền và lợi ích của con khi cha mẹ ly hôn; Nghiên cứu các bản án ly hôn, quyết định công nhận thuận tình ly hôn của các Tòa án nhân dân (sơ thẩm, phúc thẩm) kể từ khi Luật HN&GĐ năm 2014 có hiệu lực thi hành đến nay.
5. Các phương pháp nghiên cứu
– Về phương pháp luận: Nghiên cứu dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về hôn nhân và gia đình và bảo vệ quyền trẻ em
– Về phương pháp nghiên cứu: Các phương pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành được sử dụng trong nghiên cứu đề tài bao gồm phương pháp lịch sử, phương pháp so sánh luật, phương pháp thống kê, phương pháp phân tích, tổng hợp,…. Từ đó xem xét nội dung quy định của pháp luật về bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn và thực tiễn áp dụng và phát hiện những vướng mắc, bất cập về bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn.
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
– Luận văn mang tính ứng dụng thực tiễn cao. Kết quả nghiên cứu của luận văn chỉ ra những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật vào việc giải quyết vấn đề con chung khi cha mẹ ly hôn.
– Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, học tập khoa học luật tại các trường đào tạo luật và trong hoạt động xét xử của Tòa án trên cả nước.
7. Bố cục của luận văn:
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 02 chương, cụ thể:
Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn
Chương 2: Thực tiễn bảo vệ quyền của con khi cha mẹ ly hôn theo Luật Hôn nhân và gia đình hiện hành và giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng.
Định dạng | Link tải |