[Luận văn 2023] Quyết định hình phạt tù chung thân và tử hình theo Luật hình sự Việt Nam (từ thực tiễn TAND tỉnh Hà Giang) – ThS. Lương Thế Tân
Định dạng | Link tải |
Mục lục
| MỤC LỤC | Trang |
|---|---|
| LỜI CAM ĐOAN | |
| LỜI CẢM ƠN | |
| DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT | |
| MỞ ĐẦU | 1 |
| 1. Tính cấp thiết của đề tài | 1 |
| 2. Tình hình nghiên cứu đề tài | 2 |
| 3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài | 4 |
| 4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài | 5 |
| 5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu | 5 |
| 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn | 6 |
| 7. Kết cấu của luận văn | 6 |
| Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TÙ CHUNG THÂN VÀ TỬ HÌNH | 8 |
| 1.1. Khái niệm, ý nghĩa, đặc điểm, nguyên tắc QĐHP tù chung thân và tử hình | 8 |
| 1.1.1. Khái niệm về hình phạt | 8 |
| 1.1.2. Ý nghĩa của QĐHP tù chung thân và tử hình | 13 |
| 1.1.3. Đặc điểm của QĐHP tù chung thân và tử hình | 16 |
| 1.1.4. Nguyên tắc QĐHP tù chung thân và tử hình | 17 |
| 1.3. Quyết định hình phạt trong một số trường hợp đặc biệt | 24 |
| 1.4. Quy định của BLHS 2015 về QĐHP tù chung thân và tử hình | 26 |
| Kết luận Chương 1 | 31 |
| CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TÙ CHUNG THÂN VÀ TỬ HÌNH TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN TỈNH HÀ GIANG | 32 |
| 2.1. Khái quát tình hình tội phạm, việc thụ lý, xét xử tại tỉnh Hà Giang | 32 |
| 2.1.1. Khái quát về tội phạm tại Hà Giang | 32 |
| 2.1.2. Tình hình thụ lý, giải quyết, xét xử các vụ án hình sự | 33 |
| 2.2. Tình hình QĐHP tù chung thân và tử hình ở Hà Giang | 35 |
| 2.2.1. Những kết quả đạt được của QĐHP tù chung thân và tử hình tại TAND tỉnh Hà Giang | 39 |
| 2.2.2. Tình hình áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trong QĐHP tù chung thân và tử hình | 50 |
| 2.2.3. Những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn QĐHP tù chung thân và tử hình | 51 |
| 2.2.4. Nguyên nhân của những hạn chế, vướng mắc | 57 |
| Kết luận Chương 2 | 61 |
| Chương 3: CÁC YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT TÙ CHUNG THÂN VÀ TỬ HÌNH | 62 |
| 3.1. Các yêu cầu nâng cao chất lượng QĐHP tù chung thân và tử hình | 62 |
| 3.1.1. Yêu cầu cải cách tư pháp | 62 |
| 3.1.2. Yêu cầu bảo đảm quyền con người, bao gồm của người bị kết tội | 63 |
| 3.1.3. Yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm | 64 |
| 3.2. Các giải pháp nâng cao chất lượng QĐHP tù chung thân và tử hình | 65 |
| 3.2.1. Giải pháp về nhận thức | 65 |
| 3.2.2. Tiếp tục hoàn thiện các quy định của BLHS | 65 |
| 3.2.3. Tăng cường hướng dẫn áp dụng pháp luật, tổng kết rút kinh nghiệm trong QĐHP tù chung thân và tử hình | 70 |
| 3.2.4. Nâng cao chất lượng của Thẩm phán, HTND | 71 |
| 3.2.5. Các giải pháp khác | 73 |
| Kết luận Chương 3 | 76 |
| KẾT LUẬN | 78 |
| DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO | 79 |
Định dạng | Link tải |
Tình hình nghiên cứu đề tài
QĐHP là một giai đoạn rất quan trọng trong hoạt động xét xử, một trong những nội dung của quá trình áp dụng pháp luật do HĐXX tiến hành đối với người thực hiện tội phạm theo một trật tự pháp lý nhất định. Liên quan đến đề tài QĐHP nói chung, QĐHP tù chung thân và tử hình nói riêng trong các vụ án hình sự là một đề tài phức tạp, tuy vậy đã có nhiều các nhà khoa học ở cả trong và ngoài nước nghiên cứu. Trong đó có nhiều công trình nghiên cứu được công bố liên quan đến đề tài QĐHP tù chung thân và tử hình theo luật hình sự Việt Nam, cụ thể có một số công trình nghiên cứu như sau: Định tội danh và QĐHP, của TS. Dương Tuyết Miên, Nxb. Lao động – xã hội, năm 2007; Tìm hiểu hình thành và QĐHP trong luật hình sự Việt Nam, của TS. Đinh Văn Quế, Nxb Chính trị quốc gia, năm 2000; Định tội danh và QĐHP trong luật hình sự Việt Nam, PGS.TS. Lê Văn Đệ, Nxb Công an nhân dân, 2005; Luận án tiến sĩ, Dương Tuyết Miên, QĐHP trong Luật Hình sự Việt Nam, năm 2003; Luận văn thạc sĩ luật học, Trần Văn Sơn, QĐHP trong luật hình sự Việt Nam, năm 1996, TNHS và hình phạt do PGS.TS Nguyễn Ngọc Hoà chủ biên, Nxb CAND, năm 2001, Luận văn thạc sĩ, Nguyễn Hữu Minh các căn cứ QĐHP, năm 1996…
Về QĐHP tù chung thân: Liên quan đến QĐHP tù chung thân đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu, như: “Chính sách hình sự và hình phạt” của GS.TSKH Đào Trí Úc; Tội phạm học, luật hình sự và tố tụng hình sự của tập thể tác giả do GS.TSKH Đào Trí Úc chủ biên, Nxb chính trị quốc gia, 1995; Luận án TS Luật học Các hình phạt chính trong Luật hình sự Việt Nam của TS Nguyễn Sơn, năm 2002; Luận văn thạc sĩ Luật học Hệ thống hình phạt trong Luật hình sự Việt Nam của Nguyễn Văn Vĩnh, năm 1996; Luận văn thạc sĩ Luật học hình phạt tù chung thân trong luật hình sự Việt Nam của Nguyễn Thị Hải Yến, năm 2012. Ngoài ra còn một số tác phẩm như: Hình phạt: một số vấn đề lý luận của Nguyễn Mạnh Kháng, Tạp chí Nhà nước và pháp luật số 10/2000; Bàn về bản chất và chức năng của hình phạt của Nguyễn Sơn, Tạp chí Nhà nước và pháp luật số 9/2002; Một số điểm mới của BLHS 1999 về hình phạt và QĐHP của Đinh Văn Quế, Tạp chí Nhà nước và pháp luật số 02/2001; Hoàn thiện các quy định của BLHS về hệ thống hình phạt và QĐHP của Phạm Mạnh Hùng, Tạp chí Kiểm sát số 4/2001…
Về QĐHP tử hình: Có thể viện dẫn một số công trình tiêu biểu sau đây: Trong cuốn sách “Quyền sống và hình phạt tử hình” của Viện chính sách công và pháp luật thuộc Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (sách tham khảo), Nhà xuất bản Chính trị quốc gia – Sự thật, 2015, các tác giả sau đây đã nghiên cứu sâu về chủ đề này: GS.TSKH Lê Văn Cảm trong bài “Sửa đổi các quy định về hình phạt tử hình trong pháp luật hình sự Việt Nam” đã đặt ra tính cấp thiết phải nghiên cứu chủ đề này, giới thiệu các nhóm quan điểm duy trì, hạn chế và loại bỏ hình phạt tử hình, gợi ý các giải pháp hoàn thiện và tiến tới loại bỏ hình phạt tử hình ra khỏi pháp luật hình sự Việt Nam. Hình phạt tử hình trong luật hình sự Việt Nam (Sách tham khảo). Nxb Chính trị quốc gia. Hà Nội, 2010; GS.TSKH Đào Trí Úc, PGS.TS Vũ Công Giao trong bài “Quyền sống trong Luật quốc tế và pháp luật Việt Nam” đã bàn sâu về hình phạt tử hình; Luận văn thạc sĩ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về hình phạt tử hình trong luật hình sự Việt Nam của Trần Thu Huyền, năm 2006; Luận văn thạc sĩ QĐHP tử hình theo quy định của BLHS 2015 của Dương Việt Dũng, năm 2019; Luận văn thạc sĩ QĐHP trong đồng phạm theo BLHS năm 2015 của Nguyễn Phúc Thịnh, năm 2020… Các công trình nghiên cứu khoa học của các tác giả nêu trên là tài liệu bổ ích, gợi mở những ý tưởng phong phú để viết luận văn…
Tuy nhiên, những công trình đã nghiên cứu chủ yếu nghiên cứu các quy định của BLHS năm 1999 (sửa đổi bổ sung năm 2009), việc nghiên cứu trong giai đoạn BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) có hiệu lực thi hành chưa nhiều và cho đến nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu nào về quyết định hai hình phạt tù chung thân và tử hình trong cùng một luận văn và nghiên cứu việc quyết định hai hình phạt này của một cơ quan TAND cụ thể. Mặt khác các công trình nghiên cứu kể trên mới chỉ nghiên cứu vấn đề QĐHP nói chung mà không gắn với QĐHP cụ thể nào; các công trình nghiên cứu về hình phạt tù chung thân và tử hình dưới góc độ là một một hình phạt trong hệ thống hình phạt chứ chưa nghiên cứu hình phạt chung thân và tử hình gắn với vấn đề QĐHP. Chính vì vậy việc nghiên cứu chế định QĐHP tù chung thân và tử hình theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn xét xử tại TAND tỉnh Hà Giang giai đoạn 2018-2022 sẽ góp phần mang lại những cách nhìn mới về lý luận và thực tiễn của hoạt động QĐHP tù chung thân và tử hình.
Tải về tại đây
Định dạng | Link tải |