[Luận văn 2023] Pháp luật Việt Nam hiện hành điều chỉnh về cổ phiếu chào bán ra công chúng – ThS. Đinh Tiến Phong

[Luận văn 2023] Pháp luật Việt Nam hiện hành điều chỉnh về cổ phiếu chào bán ra công chúng – ThS. Đinh Tiến Phong

Đặt vấn đề

Trong xu thế hội, những vấn đề nghiên cứu xoay quanh cổ phiếu chào bán ra công chúng (sau đây được viết tắt là CPCB) là cực kỳ quan trọng vì CPCB cho phép cấp vốn trung và dài hạn, được so sánh như đòn bẩy để các doanh nghiệp có nguồn lực đầu tư, phát triển. Trong đó, hai vấn đề nghiên cứu quan trọng nhất liên quan đến CPCB là chào bán cổ phiếu ra công chúng (sau đây được viết tắt là CBCP) và giao dịch cổ phiếu chào bán ra công chúng (sau đây được viết tắt là GDCP). CBCP đóng vai trò tạo hàng còn GDCP đóng vai trò tạo thanh khoản cho thị trường.

Ngày 11/7/1998, Quyết định số 127/1998/QĐ-TTg đã được Thủ tướng Chính phủ ban hành nhằm thành lập Trung tâm giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh và Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội đánh dấu một mốc lịch sử đối với sự ra đời của thị trường chứng khoán (sau đây được viết tắt là TTCK) Việt Nam nói chung và thị trường cổ phiếu (sau đây được viết tắt là TTCP) nói riêng. TTCP đã có nhiều bước phát triển và đạt được nhiều thành tựu, TTCP được đảm bảo hoạt động tốt đã mở ra hướng tiếp cận nguồn vốn trung hạn và dài hạn quan trọng bậc nhất của nền kinh tế.

Ngày 26/6/2006, Quốc hội đã thống nhất ban hành Luật Chứng khoán có hiệu lực thi hành ngày 01/7/2007. Trong quá trình tổ chức thực hiện, nhà nước đã luôn lấy ý kiến của mọi giai tầng cho việc thay đổi nội dung quy định của pháp luật liên quan đến cổ phiếu chào bán ra công chúng làm quy tắc xử sự chung thống nhất từ trung ương đến địa phương. Tuy nhiên, các quy định của pháp luật cũng như các công trình khoa học nói trên chưa hợp nhất tại một điểm để có thể làm cơ sở áp dụng hoạt động này một cách bền vững trong thực tiễn. Hay nói cách khác, các quy định sửa đổi, bổ sung của pháp luật chưa thực sự phù hợp với thực tế về CPCB trên TTCP nước ta.

Tính cấp thiết của đề tài

Trải qua hơn 25 năm vận hành, TTCP nước ta đã không ngừng hoàn thiện về cấu trúc và phát triển mạnh mẽ, trở thành kênh huy động vốn trung hạn, dài hạn quan trọng cho nền kinh tế. Tính đến ngày 30/06/2023, vốn hóa TTCP đạt 5,78 triệu tỷ đồng, tương đương 60,8% GDP (tổng sản phẩm quốc nội) năm 2022.¹ TTCP nước ta đã chứng tỏ sức hấp dẫn mạnh mẽ với các nhà đầu tư, thể hiện bằng việc số lượng nhà đầu tư tham gia vào giao dịch ngày càng tăng. Đến cuối tháng 2 năm 2023, tổng số lượng tài khoản chứng khoán tại Việt Nam đạt gần 7 triệu, con số này gấp 5,83 lần nếu so với năm 2011 (1,2 triệu tài khoản).

TTCP phát triển như vũ bão, pháp luật về TTCP cũng có nhiều đổi mới và được đánh dấu mốc với sự ra đời của Luật Chứng khoán năm 2019 số 54/2019/QH14 ngày 26/11/2019 (Sau đây gọi tắt là LCK2019) có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2021. Các vấn đề chẳng hạn như: bán khống; giao dịch trong ngày (thời gian rút ngắn khi thanh toán xuống T+0); ngắt mạch thị trường,… là những nội dung mới đối với pháp luật về CPCB.

Trong bối cảnh TTCP phát triển ngày càng tăng nhanh và mạnh, cần có khung pháp lý phát triển tương đương nhằm điều chỉnh các quan hệ trên TTCP. Bên cạnh những thành tựu đạt được, pháp luật về CPCB vẫn còn những quy định chưa phù hợp với hoàn cảnh hiện nay, cần phải thay đổi; vẫn còn những vấn đề mà pháp luật chưa điều chỉnh, làm các bên liên quan lúng túng khi mắc phải; hoặc hệ thống các cơ quan nhà nước có liên quan đến TTCP cũng cần phải được củng cố và thay đổi để theo kịp quy mô và tốc độ lớn mạnh của TTCP. Vì vậy, tác giả lựa chọn nghiên cứu đề tài “Pháp luật Việt Nam hiện hành điều chỉnh về cổ phiếu chào bán ra công chúng” nhằm:

Thứ nhất, nghiên cứu một cách đầy đủ và có hệ thống các quy định hiện hành liên quan tới CPCB vì đối với nền kinh tế, đây là những hoạt động rất quan trọng, có sự phát triển bùng nổ trong những năm gần đây, nhận được sự quan tâm lớn.

Thứ hai, đề tài này cũng nhằm đánh giá CPCB về khía cạnh thực trạng pháp luật trong bối cảnh TTCP còn nhiều khó khăn, vướng mắc chưa thực hiện được hoặc việc thực hiện còn chưa thỏa đáng, từ đó đề xuất kiến nghị để hoàn thiện pháp luật liên quan ở Việt Nam.