[Luận văn 2021] Pháp luật về giao kết, thực hiện hợp đồng mua bán hàng hoá trên website thương mại điện tử và thực tiễn thi hành ở Việt Nam – ThS. Đỗ Huy Khôi

[Luận văn 2021] Pháp luật về giao kết, thực hiện hợp đồng mua bán hàng hoá trên website thương mại điện tử và thực tiễn thi hành ở Việt Nam – ThS. Đỗ Huy Khôi

1. Tính cấp thiết của đề tài

Những năm gần đây, “Thương mại điện tử” (TMĐT) đã không còn là khái niệm xa lạ trong xã hội hay một lĩnh vực mới mẻ tại nước ta. Có thể coi năm 2020, đại dịch COVID-19 đã mang đến nhiều biến động đối với nền kinh tế và sự tăng trưởng bứt phá của TMĐT đã góp phần đưa Việt Nam trở thành một trong những thị trường tiềm năng nhất khu vực ASEAN, thể hiện vai trò của Việt Nam trong năm Chủ tịch ASEAN.

Thị trường TMĐT đang ngày càng rộng mở với nhiều mô hình, chủ thể tham gia các chuỗi cung ứng cũng đang dần thay đổi theo hướng hiện đại hơn khi có sự hỗ trợ từ số hóa và công nghệ thông tin. Đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19, thị trường TMĐT đang trở nên sôi động hơn và việc ứng dụng công nghệ số, xây dựng kênh phân phối mới đang trở thành một phương án hữu hiệu cho các doanh nghiệp Việt vượt qua khó khăn mang đến cơ hội mới từ phía cầu thị trường trên cơ sở làm thay đổi thói quen mua hàng của người tiêu dùng chuyển từ thói quen mua hàng truyền thống sang mua hàng qua TMĐT.

Giao kết hợp đồng thương mại bằng phương thức điện tử không chỉ giúp các doanh nghiệp giảm thiểu được chi phí giao dịch, rút ngắn được đáng kể khoảng cách địa lý cũng như thời gian giao kết, mà còn dễ dàng tiếp xúc được với các khách hàng và thị trường trong nước và quốc tế một cách nhanh chóng và hiệu quả.

Đối với Việt Nam nói riêng và các nước láng giềng trong khu vực Đông Nam Á nói chung trong quá trình hội nhập quốc tế và mở cửa hiện nay, giao kết hợp đồng mua bán hàng hóa (MBHH) trên website TMĐT không chỉ giúp các doanh nghiệp trong nước có thể vươn ra thị trường thế giới mà còn tạo điều kiện cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng có thể thực hiện được những hợp đồng thương mại có yếu tố nước ngoài, vươn ra khỏi biên giới nước ta. Việt Nam ban hành nhiều văn bản pháp luật khác nhau nhằm tạo cơ sở pháp lý phù hợp để thực hiện các cam kết quốc tế, trong đó có cam kết về thúc đẩy sự phát triển của TMĐT, các văn bản như Luật Giao dịch điện tử 2005, Luật Thương mại năm 2005 sửa đổi, bổ sung năm 2017 (viết tắt: LTM năm 2015) và Luật công nghệ thông tin và nhiều các văn bản khác. Các văn bản pháp luật này đã tạo môi trường pháp lý quan trọng cho việc giao kết và thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT. Từ năm 2005 đến nay, Việt Nam đã có các chính sách lâu dài và nhất quán nhằm phát triển TMĐT với các Kế hoạch tổng thể cho từng giai đoạn 5 năm, cụ thể gần đây nhất là Quyết định số 645/QĐ-TTg ngày 15/5/2020, Chính phủ phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2021-2025, đây được coi là văn bản chính sách quan trọng với những giải pháp toàn diện và nguồn lực cụ thể làm cơ sở cho thị trường TMĐT phát triển trong giai đoạn 5 năm tới.

Thực tế ở nước ta, việc giao kết hợp đồng MBHH trên website TMĐT phát triển chưa thật sự tương xứng còn ở mức tiềm năng đo sự phức tạp về mặt công nghệ, sự đầu tư thiếu đồng bộ về cơ sở hạ tầng, sự thiếu chuyên nghiệp của đội ngũ nguồn nhân lực có chất lượng cao, là khó khăn để giao kết hợp đồng MBHH trên website TMĐT. Các quy định trong các văn bản pháp luật về giao kết hợp đồng TMĐT còn mang tính tổng quát, quy trình giao kết hợp đồng MBHH trên website TMĐT còn nhiều vướng mắc, hạn chế. Chính vì vậy, giao kết hợp đồng MBHH trên website TMĐT đòi hỏi các chủ thể phải am hiểu tường tận về pháp luật cũng như các văn bản quy phạm khác có liên quan Với tất cả những lí do nêu trên việc chọn đề tài “Pháp luật về giao kết thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa trên website thương mại điện tử và thực tiễn thi hành ở Việt Nam” làm luận văn thạc sĩ là cấp thiết và có ý nghĩa thực tiễn trong thời đại công nghệ 4.0 hiện nay.

2. Tình hình nghiên cứu

Việc thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT hiện nay càng ngày càng trở nên phổ biến. Trong nước cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu đến vấn đề xoay quanh hợp đồng MBHH trên website TMĐT có thể kể đến như: Cuốn “Cẩm nang pháp lý về hợp đồng điện tử” do GS. TS. Nguyễn Thị Mơ (chủ biên); Cuốn “Hợp đồng điện tử theo pháp luật Việt Nam” tác giả Trần Văn Biên năm 2012, Luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Nguyễn Nhất Tư về “Hợp đồng TMĐT theo pháp luật Việt Nam”; Luận án Tiến sĩ kinh tế của tác giả Nguyễn Văn Thoan về “Ký kết và thực hiện hợp đồng điện tử trong điều kiện Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế” tại Đại học Ngoại Thương năm 2010; Công trình nghiên cứu của TS Luật học Trần Văn Biên về “Hợp đồng điện tử theo pháp luật Việt Nam”; Luận án Tiến sĩ luật học của tác giả Lê Văn Thiệp về “Pháp luật TMĐT ở Việt Nam hiện nay”. Học viện Khoa học xã hội năm 2016,… Ngoài ra, còn có sự góp mặt của các bài viết đăng tạp chí trong nước: “Hoàn thiện pháp luật về giao kết hợp đồng MBHH trên website TMĐT ở Việt Nam” tác giả Phạm Hồng Nhật – Viện Nhà nước và pháp luật, “Hợp đồng TMĐT: thực trạng và hướng hoàn thiện” của PGS.TS. Nguyễn Duy Phương và GV. Nguyễn Duy Thanh – Trường Đại học Luật, Đại học Huế đăng trên tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 08/2019… Nhìn chung các công trình nghiên cứu ở trên đã bước đầu tiếp cận ở những mức độ khác nhau về lý luận của pháp luật TMĐT nhưng chưa xây dựng được các khái niệm hay chỉ ra các đặc điểm, các nguyên tắc, nội dung chủ yếu, cơ chế điều chỉnh của hợp đồng MBHH trên website TMĐT.

Vì vậy, nghiên cứu thực trạng quy định pháp luật về giao kết, thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT tại Việt Nam là vấn đề vô cùng cần thiết, có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn. Các nội dung hiện nay đang dần được hoàn thiện bổ sung trên nhiều khía cạnh. Tình hình nghiên cứu dưới khía cạnh pháp lý của vấn đề hợp đồng MBHH trên website TMĐT đã khẳng định được phần nào tính cần thiết của đề tài nhằm góp phần hoàn thiện cơ sở khoa học và thực tiễn phục vụ công tác xây dựng pháp luật ở nước ta trong giai đoạn công nghiệp hóa – hiện đại hóa hiện nay.

3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục đích nghiên cứu

Luận văn tìm hiểu và nghiên cứu những quy định pháp luật về giao kết, thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT và việc áp dụng trong thực tiễn thi hành ở Việt Nam. Trên cơ sở phân tích thực tiễn thi hành pháp luật về giao kết, thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT rút ra những điểm hạn chế, và từ đó đưa ra những giải pháp hoàn thiện pháp luật giao kết, thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT phù hợp hơn gần gũi hơn.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện được mục tiêu nghiên cứu trên luận văn thực hiện nhiệm vụ sau:

Thứ nhất, tìm hiểu các quy định pháp luật về giao kết, thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT

Thứ hai, thực trạng áp dụng pháp luật về giao kết, thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT ở Việt Nam.

Thứ ba, căn cứ vào thực trạng đã nêu trên để đưa ra giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật giao kết, thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT.

4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn này là các quy định pháp luật về giao kết, thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT và trên thực tiễn.

4.2. Phạm vi nghiên cứu

Về không gian Luận văn nghiên cứu về pháp luật giao kết, thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT tại Việt Nam.

Về thời gian Luận văn phân tích về giao kết, thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT tại Việt Nam trong thời gian từ khi BLDS năm 2015 có hiệu lực đến nay.

5. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật để làm nền tảng các quan điểm chủ đạo của Đảng nhà nước trong lĩnh vực liên quan chủ yếu về doanh nghiệp làm phương pháp luận cho việc nghiên cứu. Ngoài ra, luận văn còn sử dụng các phương pháp phân tích, phương pháp so sánh, phương pháp tổng hợp, phương pháp thống kê, phương pháp khái quát hỏa để nghiên cứu để tại.

6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn

6.1. Ý nghĩa khoa học

Luận văn làm rõ hơn những vấn đề lý luận về giao kết, thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT như khái niệm hợp đồng MBHH, khái niệm website TMĐT, khái niệm hợp đồng MBHH trên website TMĐT; pháp luật về giao kết, thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT, đặc điểm giao kết, thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT; Phân tích và đánh giá về thực tiễn pháp luật về giao kết, thực hiện hợp đồng MBHH trên website TMĐT tại Việt Nam. Đồng thời đề xuất phương hướng và giải pháp cụ thể để xây dựng và hoàn thiện pháp luật về hợp đồng MBHH trên website TMĐT ở Việt Nam về vấn đề nêu trên.

6.2. Ý nghĩa thực tiễn

Đối với bản thân tác giả: Việc nghiên cứu luận văn tạo cơ hội áp dụng kiến thức chuyên môn được học tại nhà trường vào vấn đề cụ thể trong thực tiễn nâng cao khả năng nghiên cứu khoa học và hiểu biết thực tế của bản thân.

Đối với Trường đại học Luật Hà Nội: Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu và học tập của sinh viên, học viên chuyên ngành luật nhằm đóng góp một phần vào tư liệu nghiên cứu của nhà trường nói chung và của ngành Luật kinh tế nói riêng.

7. Kết cấu của đề tài

Ngoài các phần Mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, mở đầu kết luận, thì nội dung chính của Luận văn gồm 3 chương bao gồm:

Chương 1: Những vấn đề chung về hợp đồng mua bán hàng hóa trên website thương mại điện tử

Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn giao kết, thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa trên website thương mại điện tử ở Việt Nam

Chương 3: Hoàn thiện pháp luật về giao kết, thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa trên website thương mại điện tử ở Việt Nam hiện nay.