[Luận văn 2020] Pháp luật về đấu thầu trong mua sắm tài sản nhà nước – ThS. Trần Thị Kiều Anh

[Luận văn 2020] Pháp luật về đấu thầu trong mua sắm tài sản nhà nước – ThS. Trần Thị Kiều Anh

1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Trải qua quá trình đổi mới từ mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, công tác quản lý nhà nước nói chung quản lý tài sản nhà nước nói riêng đã có nhiều thay đổi để phù hợp với xu hướng phát triển và hội nhập. Để quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn ngân sách cho hoạt động chỉ mua sắm công đòi hỏi sự thay đổi và phát triển kịp thời của cơ chế quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu mua sắm tài sản Nhà nước.

Mua sắm tài sản nhà nước hay mua sắm Chính phủ (mua sắm công) là hoạt động diễn ra phổ biến ở các quốc gia nhằm duy trì hoạt động thường xuyên của cơ quan nhà nước và các đơn vị trực thuộc. Việt Nam là một quốc gia đang phát triển nên nhu cầu mua sắm công hàng năm rất lớn, đồng thời, đây cũng là hoạt động nhạy cảm, dễ nảy sinh tham nhũng, lãng phí. Công tác đấu thầu nói chung, đấu thầu trong mua sắm tài sản nhà nước ở Việt Nam nói riêng đã trải qua hơn 25 năm xây dựng và trưởng thành, trong đó có gần 15 năm thi hành Luật đấu thầu. Bằng hình thức đấu thầu, nền kinh tế nước ta được thúc đẩy phát triển theo hướng ngày càng minh bạch, công khai và hiệu quả. Từ đó, tạo đà phát triển cho các hoạt động kinh tế khu vực nhà nước. Các đơn vị chủ đầu tư lựa chọn được những nhà thầu có đủ năng lực, kinh nghiệm để thực hiện các dự án, các gói thầu mua sắm tài sản nhà nước đáp ứng được nhu cầu, mục đích, sử dụng hiệu quả nguồn ngân sách nhà nước cho hoạt động mua sắm công. Tuy nhiên, pháp luật về đấu thầu trong hoạt động mua sắm tài sản nhà nước ở Việt Nam hiện nay vẫn còn tồn tại những hạn chế, bất cập về cơ sở pháp lý cũng như công tác tổ chức thực hiện. Do đó, việc lựa chọn đề tài nghiên cứu “Pháp luật đấu thầu trong mua sắm tài sản nhà nước” có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn, là vấn đề được quan tâm bởi cả các cơ quan tổ chức, cá nhân sử dụng ngân sách nhà nước cho hoạt động mua sắm công và cả các doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực này.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Đấu thầu mua sắm tài sản nhà nước là hoạt động diễn ra thường xuyên tại các cơ quan, đơn vị hoạt động bằng nguồn ngân sách nhà nước. Pháp luật đấu thầu trong hoạt động mua sắm tài sản nhà nước là một trong những vấn đề được các cơ quan có thẩm quyền, các nhà nghiên cứu, nhà đầu tư, nhà thầu… quan tâm, nghiên cứu. Do đó, hiện tại đã có một số các công trình nghiên cứu đề cập đến vấn đề này, tuy nhiên số lượng không nhiều. Một số các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn có thể kể đến như sau:

– Nguyễn Thị Như Trang (2011): “Pháp luật về đấu thầu mua sắm công – Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, luận văn thạc sĩ, 2011.

– Lương Thị Thủy Linh (2013): “Pháp luật Việt Nam về đấu thầu mua sắm công – hướng hoàn thiện từ kinh nghiệm của Cộng hòa Pháp”, luận văn thạc sĩ, 2013.

– Phạm Trung Kiên (2014): “Quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu mua sắm trong khu vực công ở Việt Nam”, luận văn thạc sĩ, 2014.

– Nguyễn Thị Hương Giang (2017): “Trình tự thủ tục đấu thầu mua sắm hàng hóa theo pháp luật về đấu thầu từ thực tiễn các đơn vị sự nghiệp công lập ở Việt Nam hiện nay”, luận văn thạc sĩ, 2017.

– Nguyễn Sơn Hà (2019): “Đấu thầu mua sắm hàng hóa theo phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ theo pháp luật đấu thầu ở Việt Nam hiện nay”, luận văn thạc sĩ, 2019.

Nhìn chung các công trình nghiên cứu liên quan đến hoạt động đấu thầu và pháp luật về đấu thầu kể trên chủ yếu đi theo hướng nghiên cứu một khía cạnh cụ thể của hoạt động đấu thầu như lĩnh vực quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu, trình tự, thủ tục đấu thầu mua sắm hàng hóa theo phương thức một giai đoạn hai túi hồ sơ, so sánh, đánh giả và hoàn thiện pháp luật đấu thầu Việt Nam từ kinh nghiệm của Cộng hòa Pháp, luận văn của tác giả Nguyễn Thị Như Trang năm 2011 có nghiên cứu tổng quát về những vấn đề lý luận và thực tiễn của pháp luật đấu thầu mua sắm công, tuy nhiên luận văn này nghiên cứu theo quy định pháp luật đấu thầu cũ, hiện nay đã không còn hiệu lực thi hành. Ngày 26/11/2013, Quốc Hội khóa XIII đã ban hành Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 Luật này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/07/2014, kết thúc hiệu lực của Luật đấu thầu số 61/2005/QH11 ngày 29/112005. Bên cạnh đó, Quốc Hội cũng đã ban hành Luật Quản lý, sử dụng tài sản công số 15/2017/QH14 ngày 21/06/2017, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2018 và Luật đầu tư công số 39/2019/QH14 ngày 13/06/2019, có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2020. Các luật này có hiệu lực thay thế cho Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước số 09/2008/QH12 ngày 03/06/2008 và Luật đầu tư công số 49/2014/QH13 ngày 18/06/2014. Trước sự thay đổi về các quy định pháp luật điều chỉnh trực tiếp hoạt động đấu thầu và quản lý, sử dụng tài sản công việc lựa chọn đề tài “Pháp luật về đấu thầu trong mua sắm tài sản nhà nước” nhằm nghiên cứu một cách tổng quát, có hệ thống những vấn để lý luận và thực tiễn về pháp luật đấu thầu trong mua sắm tài sản nhà nước ở Việt Nam hiện nay là cần thiết. Việc tiếp cận nghiên cứu đề tài này sẽ trên cơ sở kế thừa những kết quả của các công trình nghiên cứu trước đó về vấn đề pháp luật đấu thầu trong mua sắm tài sản nhà nước ở Việt Nam, đồng thời, luận văn sẽ đi sâu phân tích, làm sáng tỏ những nội dung chủ yếu về pháp luật đấu thầu trong mua sắm tài sản nhà nước trên phương diện lý luận và thực tiễn áp dụng.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Mục đích nghiên cứu của đề tài là làm sáng tỏ những vấn đề lý luận cơ bản về đấu thầu trong mua sắm tài sản nhà nước và pháp luật về đấu thầu trong mua sắm tài sản nhà nước, phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật trong hoạt động đấu thầu mua sắm tài sản nhà nước hiện nay, từ đó đề xuất các phương hướng giải pháp hoàn thiện pháp luật về đấu thầu mua sắm tài sản nhà nước trong thời gian tới.

Để đạt được những mục tiêu nêu trên, luận văn có những nhiệm vụ cụ thể sau:

– Nghiên cứu làm sáng rõ những vấn đề lý luận cơ bản về đấu thầu và pháp luật đấu thầu trong mua sắm tài sản nhà nước;

– Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật trong hoạt động đấu thầu mua sắm tài sản nhà nước hiện nay;

– Phân tích, đánh giá thực tiễn thực hiện pháp luật trong hoạt động đấu thầu mua sắm tài sản nhà nước hiện nay;

– Nghiên cứu, đề xuất các phương hướng giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện quy định của pháp luật về đấu thầu mua sắm tài sản nhà nước trong thời gian tới.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là hệ thống quy định hiện hành của pháp luật điều chỉnh hoạt động đấu thầu mua sắm tài sản nhà nước.

Phạm vi nghiên cứu của luận văn tập trung vào các khía cạnh pháp lý, cơ sở lý luận, thực tiễn và nội dung pháp luật đấu thầu mua sắm tài sản nhà nước ở Việt Nam hiện nay. Trên cơ sở những nghiên cứu này, luận văn đưa những ra đề xuất cụ thể nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về đấu thầu mua sắm tài sản nhà nước ở Việt Nam.

5. Phương pháp nghiên cứu

Về phương pháp luận để làm rõ các vấn đề nghiên cứu, luận văn vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của học thuyết Mác-Lênin. Đây là phương pháp khoa học vận dụng nghiên cứu trong toàn bộ luận văn để đánh giá khách quan sự thể hiện của các quy định pháp luật về đấu thầu mua sắm tài sản nhà nước.

Về phương pháp nghiên cứu trong quá trình nghiên cứu, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể như phương pháp phân tích phương pháp tổng hợp, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh. nhằm làm sáng tỏ những vấn đề thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Luận văn nghiên cứu phân tích cụ thể các quy định của pháp luật về đấu thầu mua sắm tài sản nhà nước một cách có hệ thống trên cơ sở khái quát lý luận và thực tế để thấy rõ mục đích, quy trình mà pháp luật quy định.

Nghiên cứu kết quả đã đạt được trong thực tiễn thi hành pháp luật, đánh giá các vấn đề còn tồn tại, trên cơ sở đó đề xuất những phương hướng giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về đấu thầu mua sắm tài sản nhà nước trong thời gian tới.

7. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận bố cục của Luận văn gồm có ba chương như sau:

Chương 1: Lý luận cơ bản về đấu thầu trong mua sắm tài sản nhà nước và pháp luật về đấu thầu trong mua sắm tài sản nhà nước.

Chương 2: Thực trạng pháp luật về đấu thầu trong mua sắm tài sản nhà nước ở Việt Nam hiện nay.

Chương 3: Phương hướng giải pháp hoàn thiện pháp luật về đấu thầu trong mua sắm tài sản nhà nước ở Việt Nam hiện nay.