[Luận văn 2019] Pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động qua thực tiễn áp dụng tại tỉnh Ninh Thuận – ThS. Trần Thanh Minh

[Luận văn 2019] Pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động qua thực tiễn áp dụng tại tỉnh Ninh Thuận – ThS. Trần Thanh Minh

Lý do chọn đề tài nghiên cứu

An toàn, vệ sinh lao động là một chính sách kinh tế – xã hội lớn của Đảng và Nhà nước Việt Nam, là nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của đất nước. Quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn coi việc bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động là lợi ích thiết thực nhất đối với người lao động.

Ngày 18/6/2012, tại Kỳ họp thứ III, Quốc hội khóa XIII thông qua Bộ luật lao động năm 2012. Tuy nhiên, đây cũng mới chỉ là một chương trong Bộ Luật lao động. Để phù hợp với yêu cầu và tầm quan trọng của công tác an toàn, vệ sinh lao động trong sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội của đất nước, nhu cầu cấp thiết đặt ra là phải xây dựng một luật riêng về an toàn, vệ sinh lao động cho Việt Nam. Trong hoàn cảnh đó, ngày 25/6/2015, tại Kỳ họp thứ IX, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật An toàn, vệ sinh lao động, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2016.

Những năm qua, cùng với sự phát triển chung của cả nước, kinh tế tỉnh Ninh Thuận tiếp tục có chuyển biến tích cực, vốn đầu tư toàn xã hội tăng nhanh, nhiều công trình kết cấu hạ tầng có quy mô lớn được triển khai xây dựng. Các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận phát triển đa dạng. Đội ngũ công nhân lao động trong tỉnh tăng nhanh về số lượng, nâng cao về chất lượng và đa dạng hơn về cơ cấu. Các chương trình, các dự án đầu tư, sự mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp Nhà nước và sự phát triển của các doanh nghiệp dân doanh đã thu hút hàng nghìn lao động. Tiền lương, thu nhập đáp ứng được yêu cầu cho cuộc sống tối thiểu của người lao động, đồng thời việc thực hiện pháp luật lao động trong các doanh nghiệp nhìn chung được bảo đảm, quan hệ lao động từng bước được cải thiện.

Tuy nhiên, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận chủ yếu vẫn là doanh nghiệp có quy mô nhỏ chiếm đa số; lao động phần lớn xuất thân từ nông dân nên thường xuyên biến động, thiếu tính ổn định lâu dài. Thu nhập, đời sống của công nhân, người lao động còn có sự chênh lệch giữa các khu vực, các ngành, nghề khác nhau. Đa phần công nhân chưa có tác phong công nghiệp; ý thức tổ chức kỷ luật, trình độ hiểu biết về chính sách, pháp luật của Nhà nước nói chung và về an toàn, vệ sinh lao động nói riêng còn nhiều hạn chế. Công tác đào tạo, huấn luyện về an toàn, vệ sinh lao động cho người lao động chưa được quan tâm đúng mức, tình hình vi phạm pháp luật lao động, an toàn, vệ sinh lao động ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động trong các doanh nghiệp dân doanh vẫn còn xảy ra.

An toàn lao động, vệ sinh lao động có liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của người lao động. Xuất phát từ tầm quan trọng này, Nhà nước quy định chặt chẽ chế độ bảo hộ lao động từ khâu ban hành văn bản pháp luật đến tổ chức thực hiện và xử lý vi phạm. Nhà nước giao cho cơ quan có thẩm quyền lập chương trình quốc gia về bảo hộ lao động, an toàn lao động, vệ sinh lao động. Ban hành hệ thống tiêu chuẩn, quy trình, quy phạm, về an toàn lao động, vệ sinh lao động. Các đơn vị sử dụng lao động có nghĩa vụ cụ thể hóa các quy định này cho phù hợp với đơn vị mình và nghiêm chỉnh tuân thủ các quy định này. Có thể nói trong số các chế định của pháp luật lao động, chế định về an toàn lao động, vệ sinh lao động có tính chất bắt buộc cao mà các chủ thể hầu như ít được thỏa thuận như các chế định khác.

Do vậy, việc thực thi pháp luật lao động nói chung và Luật An toàn, vệ sinh lao động 2016 nói riêng trong công nhân lao động tỉnh Ninh Thuận ngày càng trở thành một vấn đề đáng quan tâm, nhằm mục đích bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho người lao động đáp ứng được mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội tỉnh Ninh Thuận trong thời gian tới. Xuất phát từ thực tế trên, tác giả quyết định lựa chọn đề tài“Pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động qua thực tiễn áp dụng tại tỉnh Ninh Thuận” làm Luận văn Thạc sĩ Luật kinh tế cho mình.

Tổng quan về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Thời gian qua, tại Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu có liên quan đến pháp luật về vệ sinh, an toàn lao động dưới nhiều góc độ khác nhau, cụ thể như sau:

Luận văn của Lê Thị Phương Thúy (2008), Khoa Luật Đại học quốc gia Hà Nội: An toàn, vệ sinh lao động đối với lao động nữ trong pháp luật lao động Việt Nam. Tác giả nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật an toàn, vệ sinh lao động, sự cần thiết của việc ban hành các quy định pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động đối với lao động nữ. Trong đó tác giả tập trung phân tích, đánh giá thực trạng các quy định về an toàn, vệ sinh lao động đối với lao động nữ và việc thực thi pháp luật trên thực tế trong các loại hình doanh nghiệp ở Việt Nam. Đánh giá kết quả, những bất cập và nguyên nhân của những bất cập, tồn tại. Đề xuất một số yêu cầu cơ bản của việc hoàn thiện pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động đối với lao động nữ.

Luận văn của Nguyễn Thị Hải Yến (2012), Khoa Luật Đại học quốc gia Hà Nội: Quản lý Nhà nước trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh lao động theo pháp luật lao động Việt Nam. Tác giả nghiên cứu tìm hiểu, tổng hợp một vấn đề mới với hy vọng đóng góp góc nhìn khái quát hơn cho việc nghiên cứu, xây dựng và ban hành pháp luật lao động liên quan đến sự quản lý của Nhà nước trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh lao động. Làm rõ vấn đề lý luận quản lý Nhà nước trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh lao động theo quy định của pháp luật Việt Nam. Đánh giá thực trạng quản lý Nhà nước trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh lao động, trên cơ sở đó đưa ra những giải pháp hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh lao động trong giai đoạn hiện nay.

Luận văn của Phan Thị Hải Yến (2013), Trường Đại học Bách khoa Hà Nội: Một số giải pháp nâng cao công tác an toàn, vệ sinh lao động và phòng chống cháy nổ tại Công ty xăng dầu khu vực 1- Công ty TNHH một thành viên. Tác giả nghiên cứu làm rõ những vấn đề đang tồn tại trong thực tiễn hoạt động an toàn, vệ sinh lao động, phòng chống cháy nổ tại các đơn vị trực thuộc Công ty xăng dầu khu vực 1. Từ đó đề xuất một số giải pháp phát triển công tác an toàn, vệ sinh lao động, phòng chống cháy nổ cho Công ty xăng dầu khu vực 1.

Luận văn của Lê Thị Kim Thương (2014), Khoa Luật Đại học quốc gia Hà Nội: Bảo vệ người lao động trong lĩnh vực việc làm, tiền lương trong pháp luật lao động Việt Nam – thực tiễn tại thành phố Đà Nẵng. Tác giả nghiên cứu làm rõ thêm những vấn đề lý luận và thực tiễn của việc bảo vệ người lao động trong lĩnh vực quan trọng là việc làm, tiền lương và thu nhập trong Bộ Luật lao động 2012, từ đó đưa ra một số kiến nghị và giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật lao động ở nước ta hiện nay.

Luận văn của Kiều Thị Vân (2018), Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam: Bảo đảm quyền của lao động nữ theo pháp luật lao động Việt Nam. Tác giả nghiên cứu một số vấn đề về quyền của lao động nữ, pháp luật bảo vệ quyền của lao động nữ. Đánh giá thực trạng luật bảo vệ quyền của lao động nữ, chỉ ra những điều còn hạn chế và đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền cho lao động nữ.

Luận án của Phạm Thị Lý (2018), Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh: Thị trường lao động thành phố Hồ Chí Minh trong hội nhập quốc tế. Tác giả nghiên cứu về thị trường lao động trong bối cảnh hội nhập quốc tế; trong đó tác giả tập trung phân tích tác động của các nhân tố bên trong và yếu tố hội nhập quốc tế đến các kết quả của thị trường lao động.

Luận án của Phan Tấn Hùng (2018), Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh: Quan hệ lao động trong các doanh nghiệp ngoài kinh tế Nhà nước trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Tác giả nghiên cứu về quan hệ lao động trong doanh nghiệp mà chủ yếu nghiên cứu về lợi nhuận tiền và lương giữa người lao động và người sử dụng lao động. Trong đó tác giả nêu rõ bản chất quan hệ bóc lột làm thuê ở các doanh nghiệp ngoài Nhà nước ở Việt Nam nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, những quan hệ hài hòa và mâu thuẫn trong quan hệ lao động trong các doanh nghiệp ngoài Nhà nước trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và xu hướng vận động của quan hệ lao động trong các doanh nghiệp ngoài Nhà nước trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và Việt Nam nói chung.

Luận án của Đào Quang Thắng (2018), Học viện khoa học xã hội: Chính sách việc làm cho lao động ở Hà Tĩnh. Tác giả phân tích và đánh giá thực trạng chính sách việc làm ở Hà Tĩnh giai đoạn 2011-2015, từ đó đề xuất một số quan điểm, phương hướng, mục tiêu và giải pháp hoàn thiện chính sách nhằm giải quyết việc làm cho người lao động ở Hà Tĩnh trong thời gian tới.

Tuy nhiên, về tổng thể, các công trình nghiên cứu trên nhìn chung chỉ đề cập tới tổng quan lĩnh vực an toàn, vệ sinh lao động đối với lao động nữ; an toàn vệ sinh lao động – phòng chống cháy nổ; bảo vệ quyền lao động nữ; thị trường lao động; các chính sách giải quyết việc làm cho lao động; pháp luật lao động đối với các doanh nghiệp siêu nhỏ ở Việt Nam trong điều kiện nước ta thực hiện chính sách pháp luật lao động, cũng như đặc thù áp dụng pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động của các địa phương trên cả nước. Vì thế vẫn chưa có công trình khoa học nào xem xét đến khía cạnh pháp luật an toàn, vệ sinh lao động trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận, do đó có thể nói đề tài “Pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động qua thực tiễn áp dụng tại tỉnh Ninh Thuận” là Luận văn Thạc sĩ đầu tiên nghiên cứu về an toàn, vệ sinh lao động trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận.