[Luận văn 2020] Pháp luật Việt Nam về góp vốn thành lập công ty cổ phần và thực tiễn thực hiện – ThS. Nguyễn Thị Ngọc Anh

[Luận văn 2020] Pháp luật Việt Nam về góp vốn thành lập công ty cổ phần và thực tiễn thực hiện – ThS. Nguyễn Thị Ngọc Anh

1. Lý do chọn đề tài

Tốc độ tăng trưởng kinh tế của đất nước phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó, doanh nghiệp là khu vực kinh tế có đóng góp quan trọng nhất. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã tích cực thực hiện các chủ trương, chính sách khuyến khích và tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân. Với hệ thống chính sách, pháp luật ngày càng được hoàn thiện, quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh được tôn trọng bảo vệ và phương thức quản lý của nhà nước được cải cách phù hợp với nền kinh tế thị trường kinh tế tư nhân ở nước ta đã không ngừng phát triển, các doanh nghiệp được thành lập ngày càng nhiều. Năm 2019 là năm đạt mức kỷ lục 138,1 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp đạt mức cao nhất trong những năm gần đây 12,5 tỷ đồng^[1]. Kinh tế tư nhân đã góp phần quan trọng trong việc huy động các nguồn lực xã hội để đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh và thúc đẩy phát triển kinh tế.

Huy động các nguồn lực xã hội để đầu tư sản xuất, kinh doanh phát triển nên kinh tế tư nhân cũng chính là huy động vốn để thành lập tổ chức kinh tế. Doanh nghiệp muốn hoạt động tiến hành sản xuất, kinh doanh phải có vốn đầu tư ban đầu. Không những vậy, vốn còn quyết định đến loại hình doanh nghiệp. Nếu chủ đầu tư độc lập về vốn, tự có đủ vốn để kinh doanh thì chủ đầu tư có quyền quyết định loại hình kinh doanh một chủ sở hữu. Tuy nhiên, nếu chủ đầu tư không thể tự chủ về vốn, cần sự đóng góp của chủ đầu tư khác thì phải cân nhắc lựa chọn loại hình kinh doanh nhiều chủ sở hữu. Từ quan hệ sở hữu vốn quyết định đến quan hệ quản lý, điều hành trong doanh nghiệp và quyền, nghĩa vụ pháp lý của các nhà đầu tư. Vấn đề này thể hiện rõ nét nhất trong loại hình công ty cổ phần.

Vì vậy, pháp luật đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc kiểm soát hoạt động góp vốn thành lập công ty cổ phần. Các quy định pháp luật không chỉ đặt ra mô hình cho hoạt động của công ty cổ phần đặt ra giới hạn về quyền và nghĩa vụ của các nhà đầu tư mà còn bảo vệ môi trường kinh doanh chung cho các tổ chức kinh tế. Trải qua quá trình hình thành, xây dựng và sửa đổi, hệ thống pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần ngày một hoàn thiện. Dựa vào đó, các nhà đầu tư có cơ sở để thỏa thuận về việc góp vốn đầu tư kinh doanh, phân chia quyền lợi, nghĩa vụ và các tổ chức kinh tế trên nền kinh tế thị trường có cơ sở pháp lý để bảo vệ quyền lợi của họ khi tham gia quan hệ kinh tế với các công ty cổ phần đó.

Nhận thức được tầm quan trọng của vốn góp khi thành lập công ty cổ phần đối với sự phát triển của chính công ty cổ phần đó cũng như quyền lợi của các cổ đông và môi trường chung của nền kinh tế thị trường tác giả lựa chọn “Pháp luật Việt Nam về góp vốn thành lập công ty cổ phần và thực tiễn thực hiện” làm đề tài cho Luận văn Thạc sỹ của mình.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài

Góp vốn là vấn đề vô cùng quan trọng đối với công ty cổ phần ở giai đoạn thành lập, do đó, đã có nhiều tác giả nghiên cứu các đề tài liên quan đến hoạt động góp vốn thành lập công ty cổ phần. Một số công trình nghiên cứu liên quan có thể kể đến như sau:

Luận án Tiến sỹ luật học của tác giả Sỹ Hồng Nam (năm 2016) với đề tài “Pháp luật về góp vốn bằng quyền sử dụng đất”. Luận án đã tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận, thực trạng pháp luật về góp vốn bằng quyền sử dụng đất và đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp luật. Tuy nhiên, luận án chỉ nghiên cứu về tài sản góp vốn là quyền sử dụng đất.

Luận văn Thạc sỹ luật học của tác giả Đoàn Thu Hồng (năm 2012) với đề tài “Góp vốn thành lập doanh nghiệp bằng quyền sở hữu trí tuệ ở Việt Nam”. Luận văn đã làm sáng tỏ vấn đề lý luận, đánh giá thực trạng pháp luật về góp vốn thành lập doanh nghiệp bằng quyền sở hữu trí tuệ và để xuất định hướng giải pháp hoàn thiện pháp luật. Tuy nhiên phạm vi nghiên cứu của luận văn chỉ giới hạn ở tài sản góp vốn là quyền sở hữu trí tuệ.

Luận văn Thạc sỹ luật học của tác giả Đỗ Thị Thìn (năm 2013) với đề tài “Những vấn đề pháp lý cơ bản về góp vốn thành lập doanh nghiệp”. Luận văn tập trung nghiên cứu khái niệm vốn góp, bản chất vốn góp, hành vi góp vốn hệ quả pháp lý của góp vốn thành lập doanh nghiệp, sự phát triển của quy định pháp luật Việt Nam về góp vốn thành lập doanh nghiệp. Tuy nhiên, luận văn nghiên cứu Luật Doanh nghiệp 2005 và hoạt động góp vốn thành lập doanh nghiệp nói chung.

Luận văn Thạc sỹ luật học của tác giả Lưu Thu Hà (năm 2015) với đề tài “Góp vốn và hậu quả pháp lý của hành vi góp vốn theo pháp luật Việt Nam”. Luận văn tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận pháp luật về góp vốn thành lập công ty, đưa ra các đánh giá và kiến nghị hoàn thiện pháp luật. Tuy nhiên, luận văn không đi sâu nghiên cứu việc thi hành pháp luật trên thực tế.

Luận văn Thạc sỹ luật học của tác giả Dương Bích Diệp (năm 2018) với đề tài “Pháp luật về vốn trong công ty cổ phần – thực tiễn thi hành tại Công ty cổ phần Công nghệ công nghiệp Bưu chính viễn thông”. Luận văn nghiên cứu cơ chế góp vốn cụ thể về chủ thể góp vốn, vốn góp vào công ty và quá trình hình thành vốn. Tuy nhiên, nội dung trên chỉ là một phần nghiên cứu trong đề tài nên các nghiên cứu chưa được chi tiết và đi sâu phân tích.

Bên cạnh đó còn một số công trình nghiên cứu khác liên quan đến vấn đề góp vốn thành lập công ty như bài viết của tác giả Sỹ Hồng Nam với nhan đề “Các hình thức góp vốn bằng quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai 2013” trên tạp chí Tòa án nhân dân tối cao, Số 3/2016, tr 11 – 14, bài viết của tác giả Nguyễn Quang Tuyến với nhan đề “Cần sửa đổi chế độ góp vốn bằng giá trị quyền sử dụng đất” trên tạp chí Nghiên cứu lập pháp. Viện Nghiên cứu lập pháp, 2003. – Số 10, tr. 44-43; bài viết của tác giả Nguyễn Huy Cường với nhan đề “Góp vốn vào công ty theo Luật Doanh nghiệp 2014” trên tạp chí Nhà nước và Pháp luật, Viện Nhà nước và Pháp luật, Số 10/2017, tr. 20 – 23.

Các công trình nghiên cứu đã phân tích, đánh giá và đưa ra nhiều kiến nghị để hoàn thiện các quy định pháp luật về góp vốn thành lập công ty. Nhiều công trình nghiên cứu đã đi sâu phân tích về các loại tài sản góp vốn phương thức định giá tài sản thủ tục để chuyển quyền sở hữu tài sản góp vốn, thủ tục thành lập công ty và hậu quả pháp lý của việc góp vốn thành lập công ty. Tuy nhiên, chưa có một công trình hoàn thiện nghiên cứu về pháp luật góp vốn thành lập công ty cổ phần và thực tiễn thực hiện.

3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu một số vấn đề góp vốn thành lập công ty cổ phần phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần và đưa ra các kiến nghị để hoàn thiện pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

Trên cơ sở mục đích nghiên cứu nêu trên, đề tài có những nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:

Thứ nhất, giải quyết về mặt lý luận của hoạt động góp vốn thành lập công ty cổ phần.

Thứ hai, phân tích các quy định pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần để nhìn nhận được ưu điểm và hạn chế của quy định pháp luật.

Thứ ba, tổng kết tình hình thực tiễn góp vốn thành lập công ty cổ phần dựa trên kinh nghiệm của cá nhân và nghiên cứu các vụ việc thực tiễn.

Thứ tư, đưa ra các kiến nghị để hoàn thiện quy định của pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần.

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các quy định pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần và hoạt động góp vốn thành lập công ty cổ phần trên thực tế.

Với yêu cầu về dung lượng của luận văn, đề tài giới hạn phạm vi nghiên cứu như sau:

– Đối tượng nghiên cứu là hệ thống các quy định pháp luật đang có hiệu lực và chỉ tập trung nghiên cứu quy định pháp luật tại Luật Doanh nghiệp 2014 mà không đi sâu phân tích các quy định pháp luật chuyên ngành khác. Các quy định pháp luật khác chỉ nhằm mục đích tham chiếu và làm rõ.

– Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu các quy định tổng quát về loại vốn góp, định giá tài sản góp vốn cam kết góp vốn và chuyển quyền sở hữu tài sản góp vốn khi thành lập công ty cổ phần và giới hạn đối với đầu tư trong nước, không nghiên cứu đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Luận văn không đi sâu phân tích chi tiết, cụ thể về quy định pháp luật khi góp vốn từng loại tài sản riêng biệt cũng như phương pháp định giá từng loại tài sản và thủ tục chuyển quyền sở hữu từng loại tài sản. Luận văn chỉ giới hạn nghiên cứu trên phạm vi khái quát chung về định giá tài sản góp vốn và chuyển quyền sở hữu tài sản góp vốn.

5. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, chủ trương chính sách của Đảng và nhà nước ta về hoạt động góp vốn thành lập công ty cổ phần.

Bên cạnh đó, luận văn còn sử dụng phương pháp phân tích để phân tích các quy định pháp luật cũng như thực tiễn góp vốn thành lập công ty cổ phần. Bên cạnh đó, luận văn sử dụng phương pháp so sánh để đánh giá quy định pháp luật Việt Nam và áp dụng quy định tiên tiến của pháp luật trên thế giới để đưa ra kiến nghị hoàn thiện pháp luật Việt Nam. Phương pháp tổng hợp cũng được sử dụng để có thể khái quát các nội dung phân tích, đưa ra kết luận và cái nhìn tổng quan về vấn đề.

6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Đề tài là công trình nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực trạng pháp luật về hoạt động góp vốn thành lập công ty cổ phần, phân tích, làm rõ bản chất, nội dung và thực trạng của pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần. Từ đó, đưa ra phương hướng giải pháp để hoàn thiện pháp luật.

Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần bổ sung tri thức trong lĩnh vực khoa học pháp lý nói chung và chuyên ngành Luật Kinh tế nói riêng về lĩnh vực doanh nghiệp.

Kết quả nghiên cứu của đề tài có tính ứng dụng thực tiễn: Một là, nội dung luận văn đóng góp luận cứ khoa học cho việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần. Hai là, kết quả nghiên cứu đề tài góp phần tăng cường kiến thức pháp lý để các cơ quan nhà nước và các chủ thể tham gia vào quan hệ góp vốn thành lập công ty cổ phần áp dụng các quy định pháp luật một cách hiệu quả.

7. Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn có 03 chương cụ thể như sau:

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về góp vốn thành lập công ty cổ phần;

Chương 2: Thực trạng pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần;

Chương 3: Thực tiễn thực hiện pháp luật về góp vốn thành lập công ty cổ phần và kiến nghị hoàn thiện pháp luật.

[1] http://baochinhphu.vn/Doanh-nghiep/So-doanh-nghiep-thanh-lap-moi-nam-2019-dat-muc-ky- luc/383672.vgp, truy cập ngày 09/07/2020.