[Luận văn 2020] Pháp luật về trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật từ thực tiễn thực hiện tại thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai – ThS. Trần Thanh Tú
Định dạng | Link tải |
Định dạng | Link tải |
Tính cấp thiết của đề bài
Tuy không phải là quốc gia đầu tiên đề ra các vấn đề về quyền cơ bản của con người, nhưng Việt Nam là một trong số ít các quốc gia sớm tiếp cận về quyền con người, đồng thời có nhiều nỗ lực để đạt được những kết quả tích cực trong việc đảm bảo quyền con người. Có thể nói, dù còn nhiều thách thức, Việt Nam luôn nỗ lực để người dân ngày càng được thụ hưởng tốt hơn quyền con người và thành quả của công cuộc phát triển đất nước.
Khẳng định về quyền con người, mở đầu Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trích dẫn hai đoạn văn bất hủ trong Tuyên ngôn Độc lập của nước Mỹ năm 1776 và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của cách mạng Pháp năm 1789. Tuyên bố trước quốc dân đồng bào và thế giới, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”. Có thể nói, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu lên sự phát triển quyền tự nhiên của con người đến quyền độc lập, tự do của dân tộc; khẳng định sự thống nhất biện chứng giữa quyền dân tộc và quyền con người với tư duy pháp lý của nhân loại tiến bộ, không xa lạ với những chân lý phổ biến đã được coi là thành quả văn minh của loài người. Nói cách khác, thông qua khẳng định các giá trị của một dân tộc là quyền bình đẳng, quyền sống, quyền sung sướng, quyền tự do, Chủ tịch Hồ Chí Minh muốn nhấn mạnh quyền con người chỉ thực sự được bảo đảm khi gắn liền với quyền độc lập, tự do của dân tộc.
Qua nhiều lần xây dựng, sửa đổi Hiến pháp, từ các bản Hiến pháp 1946, Hiến pháp 1959, Hiến pháp 1980, Hiến pháp 1992 đến Hiến pháp 2013 luôn giữ một vấn đề căn cốt là hiến định các quyền con người và quyền công dân. Đặc biệt, việc thông qua bản Hiến pháp này đánh dấu bước tiến quan trọng của Việt Nam trong nhận thức về quyền con người cũng như trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong việc công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân trên tất cả các lĩnh vực.
Cụ thể, Hiến pháp 2013 khẳng định nguyên tắc chung về quyền con người, quyền công dân như sau: Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật; Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong các trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng; Quyền công dân không tách rời nghĩa vụ công dân; Mọi người có nghĩa vụ tôn trọng quyền của người khác; Công dân có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước và xã hội; Việc thực hiện quyền con người, quyền công dân không được xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác; Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật. Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội…
Vậy bảo đảm quyền con người là nhiệm vụ quan trọng trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân ở nước ta, trong đó điểm nhấn quan trọng là “Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật. Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội” (Điều 16 Hiến pháp năm 2013), [27]. Đối với những người khuyết tật, với tư cách là những người dễ bị tổn thương, chịu nhiều thiệt thòi trong đời sống xã hội, thì họ không chỉ cần được bảo đảm quyền bình đẳng trong tiếp cận, thực hiện các quyền về kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội của mình mà còn cần có sự trợ giúp từ xã hội, cộng đồng. Vì vậy, trong thời gian qua, thực hiện các cam kết quốc tế về bảo đảm quyền con người, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều định hướng, chính sách, pháp luật về người khuyết tật, đặc biệt là với vai trò chủ đạo của Nhà nước, hoạt động trợ giúp người khuyết tật đã có những chuyển biến tích cực không chỉ với chính những người khuyết tật mà còn về nhận thức của xã hội, giúp cho người khuyết tật khắc phục khó khăn, sự mặc cảm để tự tin, phát huy năng lực và hòa nhập tích cực hơn vào các hoạt động trong đời sống xãhội.
Ở địa bàn thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai, Được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của UBND tỉnh, dựa trên cơ sở các quyết định, kế hoạch của tỉnh, Sở LĐTB&XH Lào Cai, Phòng LĐTB&XH thị xã Sa Pa đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn, đoàn thể xây dựng các văn bản, kế hoạch, chương trình để tổ chức triển khai thực hiện các chính sách pháp luật về Trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật trên địa bàn thị xã và đã có những chuyển biến tích cực. Hoạt động trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật đã thu hút sự quan tâm, phát huy trách nhiệm của các cấp, các ngành, tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư, từng bước giảm dần những rào cản, cải thiện một bước việc đáp ứng các nhu cầu, quyền lợi của người khuyết tật, tạo động lực để họ phát huy năng lực, vươn lên hòa nhập với xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quảđãđạt được công tác trợ giúp người khuyết tật vẫn còn một số khó khăn, bất cập như: Nhiều thôn thuộc các xã còn cách xa Trung tâm giao thông chưa thuận tiện gây khó khăn cho việc đi lại và tiếp cận thông tin,nhiềungười khuyết tật là người dân tộc thiểu số còn chưa tiếp cận đầy đủ được với các chính sách trợ giúp, ưu đãi của Nhà nước về y tế, giáo dục, dạy nghề, việc làm, thậm chí có nhiều người còn không biết tiếng phổ thông… vì thiếu những thông tin liên quan; đời sống của nhiều người khuyết tật còn gặp khó khăn, thuộc hộ nghèo; một bộ phận cán bộ, công chức và người dân còn chưa nhận thức đẩy đủ về vấn đề người khuyết tật, xem công tác người khuyết tật thuộc trách nhiệm của ngành Lao động –Thương binh và Xã hội, xem việc trợ giúp người khuyết tật chỉ là hoạt động từ thiện, nhân đạo từ cộng đồng; cơ sở vật chất tại các cơ sở trợ giúp người khuyết tật còn thiếu thốn, nhất là trang thiết bị y tế phục hồi chức năng phù hợp cho người khuyết tật, thiếu các dịch vụ trị liệu tâm lý…
Thực trạng trên đòi hỏi phải có những phương hướng, giải pháp để khắc phục tồn tại, khó khăn và nâng cao hiệu quả hoạt động trợ giúp xã hội cho người khuyết tật, góp phần vào việc bảo đảm quyền của người khuyết tật và thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội của thị xã Sa Pa. Vì lý do trên, tôi chọn đề tài “Pháp luật về trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật từ thực tiễn thực hiện tại thị xã Sa Pa – tỉnh Lào Cai” làm đề tài cho luận văn thạc sỹ của mình.
Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Mỗi một đề tài đều có cách thức, phương thức, góc độ tiếp cận khác nhau, liên quan đến vấn đề pháp luật về trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật cũng vậy đã có rất nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến và có thể kể đến một số công trình nghiên cứu tiêu biểu sauđây:
“Chế độ bảo trợ xã hội đối với người khuyết tật. Những vấn đề lý luận và thực tiễn” của tác giả Nguyễn Đức Hoàng, Luận văn thạc sỹ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội,
“Pháp luật về trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật. Từ thực tiễn tại thành phố Hà Nội” của tác giả Phạm Thị Trang, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Khoa Luật – Đại học quốc gia Hà Nội,
“Pháp luật về quyền của người khuyết tật ở Việt Nam hiện nay”, Nxb Tư pháp của tác giảNguyễn Thị Báo (2011),
“Quyền con người và người tàn tật” của tác giả Vũ Ngọc Bình, Nxb Lao động – Xã hội, Hà Nội,2011.
“Pháp luật về bảo trợ xã hội đối với người khuyết tật tại Việt Nam – Thực tiễn và một số kiến nghị” của tác giả Nguyễn Hiền Phương đăng trên Tạp chí Luật học năm2013.
“Quyền của người khuyết tật trong Luật nhân quyền Quốc tế và Pháp luật Việt Nam”, của tác giả Nguyễn Thị Bảy, Luận văn Thạc sỹ Luật học, Khoa Luật – Đại học quốc gia Hà Nội.
“Quyền con người và người tàn tật” của tác giả Vũ Ngọc Bình, Nxb Lao động – Xã hội, Hà Nội,2011
“Bảo vệ quyền nhân thân của người lao động dưới góc độ pháp luật lao động” của tác giả Đỗ Minh Nghĩa, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội,
“Pháp luật về việc làm cho người khuyết tật”, của tác giả Hồ Thị Trâm, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội,
“Thực trạng an sinh xã hội ở Việt Nam và phương hướng hoàn thiện” của tác giả Lê Thị Hoài Thu đăng trên trên Tạp chí Nhà nước và pháp luật năm
“Thực trạng công tác dạy nghề, tạo việc làm cho người khuyết tật và một số nhiệm vụ thời gian tới” của tác giả Hồng Phượng đăng trên Tạp chí Lao động và Xã hội năm 2014.
Định dạng | Link tải |