[Luận văn 2024] Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra theo quy định của pháp luật dân sự và thực tiễn thực hiện – ThS. Mai Nguyễn Hà Trang
Định dạng | Link tải |

Mục lục
| MỤC LỤC | Trang |
|---|---|
| LỜI CẢM ƠN | |
| LỜI CAM ĐOAN | |
| PHẦN MỞ ĐẦU | 1 |
| 1. Lý do chọn đề tài | 1 |
| 2. Tình hình nghiên cứu đề tài | 2 |
| 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu | 6 |
| 4. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu | 6 |
| 5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu | 7 |
| 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài | 9 |
| 7. Bố cục của luận văn | 9 |
| CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN GÂY RA | 10 |
| 1.1. Khái niệm, đặc điểm của trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra | 10 |
| 1.1.1. Khái niệm bồi thường thiệt hại và trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra | 10 |
| 1.1.2. Đặc điểm của trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra | 14 |
| 1.2. Ý nghĩa quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra | 17 |
| 1.3. Cơ sở của việc quy định trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra | 19 |
| 1.4. Quy định của pháp luật Việt Nam về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra qua các thời kỳ | 23 |
| 1.4.1. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra theo quy định của pháp luật thời kỳ phong kiến | 23 |
| 1.4.2. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra theo quy định của pháp luật thời kỳ Pháp thuộc | 24 |
| 1.4.3. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện đại | 24 |
| KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 | 27 |
| CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN GÂY RA | 28 |
| 2.1. Điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra | 28 |
| 2.1.1. Có thiệt hại xảy ra | 28 |
| 2.1.2. Có hành vi gây thiệt hại trái pháp luật | 30 |
| 2.1.3. Có mối quan hệ nhân quả giữa thiệt hại xảy ra và hành vi trái pháp luật gây thiệt hại | 32 |
| 2.1.4. Lỗi trong trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra | 34 |
| 2.2. Chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp người chưa thành niên gây thiệt hại | 37 |
| 2.2.1. Người chưa thành niên | 37 |
| 2.2.2. Cha mẹ của người chưa thành niên | 38 |
| 2.2.3. Người giám hộ của người chưa thành niên | 39 |
| 2.2.4. Trường học trực tiếp quản lý người chưa thành niên | 42 |
| 2.3. Nguyên tắc bồi thường thiệt hại | 44 |
| 2.3.1. Nguyên tắc bồi thường toàn bộ và kịp thời đối với thiệt hại xảy ra | 44 |
| 2.3.2. Nguyên tắc về giảm mức bồi thường thiệt hại | 45 |
| 2.3.3. Nguyên tắc thay đổi mức bồi thường thiệt hại | 47 |
| 2.3.4. Nguyên tắc xác định thiệt hại phải bồi thường trong trường hợp lỗi hỗn hợp | 48 |
| 2.3.5. Nguyên tắc xác định nghĩa vụ hạn chế tổn thất | 48 |
| 2.4. Xác định thiệt hại | 49 |
| 2.4.1. Thiệt hại do tài sản bị xâm phạm | 49 |
| 2.4.2. Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm | 51 |
| 2.4.3. Thiệt hại do tính mạng bị xâm phạm | 53 |
| 2.4.4. Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm | 55 |
| 2.5. Quy định của pháp luật về căn cứ loại trừ trách nhiệm bồi thường thiệt hại | 57 |
| 2.5.1. Gây thiệt hại trong trường hợp phòng vệ chính đáng | 57 |
| 2.5.2. Gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết | 58 |
| 2.5.3. Gây thiệt hại trong trường hợp bất khả kháng | 59 |
| 2.5.4. Thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của người bị hại | 60 |
| KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 | 61 |
| CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN GÂY RA | 62 |
| 3.1. Thực tiễn áp dụng pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra | 62 |
| 3.1.1. Một số vụ án về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra | 63 |
| 3.1.2. Đánh giá việc áp dụng pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra | 69 |
| 3.2. Giải pháp hoàn thiện quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra | 75 |
| KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 | 81 |
| KẾT LUẬN | 82 |
| DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO | 84 |
Định dạng | Link tải |
Tình hình nghiên cứu đề tài
Hiện nay, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu khoa học về chế định bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong đó có trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra. Có thể đề cập đến một số dự án nghiên cứu đáng chú ý như sau:
* Sách:
PGS.TS. Phùng Trung Tập, Luật Dân sự Việt Nam (Bình giảng và áp dụng) Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, Sách chuyên khảo, NXB. Công an Nhân dân, 2017. Trong tác phẩm này, tác giả đã phân tích khái niệm và các điều kiện cần thiết để xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng; bình giảng và áp dụng các quy định liên quan đến trách nhiệm dân sự ngoài hợp đồng. Ngoài ra, tác giả cũng đã phân tích một số tình huống cụ thể liên quan đến việc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, đồng thời, đề cập đến việc áp dụng phong tục, tập quán và luật tục trong việc xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng. Cuốn sách là nguồn tham khảo chính thống, là cơ sở lý thuyết quan trọng giúp tác giả định hướng nội dung nghiên cứu của mình. Thông qua việc tiếp cận từ những góc độ khác nhau, tác giả nắm bắt được bức tranh tổng thể về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, từ đó phân tích chi tiết các nội dung về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra.
* Các Luận án, Luận văn, Khóa luận:
– Lư Ngọc Lan (2016), Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Luận văn Thạc sĩ luật học, Đại học Luật Hà Nội. Trong công trình nghiên cứu này, tác giả đã phân tích toàn diện các nội dung liên quan đến trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng; căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do hành vi vi phạm pháp luật. Dựa trên việc nghiên cứu các vấn đề còn tồn tại trong quá trình áp dụng pháp luật, tác giả đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện Bộ luật Dân sự về lĩnh vực này.
– Ninh Thuý Ngọc (2015), Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do người chưa thành niên gây ra theo pháp luật Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ luật học, Đại học Luật Hà Nội. Qua luận văn này, tác giả đã trình bày khái quát một số vấn đề về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra. Trên cơ sở đánh giá việc áp dụng pháp luật để đưa ra những giải pháp hoàn thiện pháp luật. Mặc dù luận văn phân tích nội dung dựa trên những quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005 đã hết hiệu lực nhưng những nghiên cứu của tác giả vẫn có giá trị phù hợp, có tính ứng dụng cho đến nay. Trên cơ sở tham khảo một số nhận định của tác giả Ninh Thuý Ngọc, tác giả luận văn tiếp tục đi sâu phân tích về nội dung này.
– Cao Cẩm Nhung (2015), Năng lực chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng của cá nhân theo pháp luật Việt Nam, Luận văn Thạc sĩ luật học, Đại học Luật Hà Nội. Trong luận văn, tác giả nghiên cứu năng lực chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng của cá nhân; thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật và một số định hướng hoàn thiện. Trong đó, có đề cập đến năng lực chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do hành vi vi phạm pháp luật của người chưa thành niên. Điều này đã trở thành căn cứ tham khảo để tác giả hoàn thiện luận văn về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra.
Hoàng Thị Phương (2019), Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra theo Bộ luật Dân sự 2015 – Thực tiễn áp dụng trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn, Luận văn Thạc sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội. Luận văn đã nghiên cứu các vấn đề lý luận và các quy định của pháp luật trong từng trường hợp cụ thể theo Bộ luật Dân sự 2015; nghiên cứu đánh giá tình hình áp dụng pháp luật tại tỉnh Bắc Kạn, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về vấn đề này.
* Các bài viết, tạp chí:
– Nguyễn Văn Hợi (2017), Những điểm mới trong quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, Tạp chí Luật học, số 3/2017. Bài viết đã so sánh những thay đổi quan trọng về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong Bộ luật dân sự năm 2015 so với năm 2005, bao gồm điều kiện làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, nguyên tắc cơ bản của việc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, và cách xác định thiệt hại có thể được bồi thường. Nội dung bài viết có giá trị tham khảo cao, giúp tác giả hiểu rõ hơn về sự phát triển và những thay đổi trong lĩnh vực pháp lý này từ năm 2005 đến nay. Đồng thời, trong quá trình phân tích, tác giả có tham khảo một số điểm của bài viết để làm sâu sắc hơn nội dung muốn triển khai.
Trường Đại học Luật Hà Nội (2019), Pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng – Thực trạng và giải pháp, Kỷ yếu Hội thảo khoa học cấp Trường, Bộ Tư pháp. Đây là một tập hợp các bài tham luận phân tích chi tiết, đi sâu vào các khía cạnh phức tạp của trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng[1]. Những thông tin và quan điểm được đưa ra trong từng tác phẩm không chỉ có giá trị tham khảo mà còn giúp tác giả luận văn có thêm những hướng tiếp cận mới, góp phần làm rõ các nội dung về trách nhiệm pháp lý trong việc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do người chưa thành niên gây ra.
Trịnh Tuấn Anh (2016), Bàn về căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng theo Bộ luật Dân sự 2015, Tạp chí Kiểm sát, số 19/2016, tr.34 – 39. Bài viết dựa trên các căn cứ theo quan niệm truyền thống và Nghị quyết số 03/2006/NQ-HĐTP của Hội đồng thẩm phán Tòaán Nhân dân Tối cao để phân tích căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng được quy định trong Bộ luật Dân sự 2015. Tại thời điểm này, Nghị quyết số 03/2006/NQ- HĐTP vẫn đang được áp dụng và chưa có sự sửa đổi, tuy nhiên, thông qua nội dung bài viết, tác giả có cái nhìn đa chiều hơn về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra.
Nhìn chung, khi nghiên cứu về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra, các công trình khoa học đã nêu ra nhiều quan điểm khác nhau với các góc nhìn và phương diện đa dạng. Công trình nghiên cứu của các tác giả nói trên trở thành nguồn tham khảo quan trọng trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn. Tuy nhiên, chưa có nhiều công trình tiếp cận vấn đề một cách toàn diện mà hầu hết mới chỉ dừng lại ở mức độ chung hoặc chỉ tập trung vào một khía cạnh cụ thể để bổ sung cho nội dung chính của các nghiên cứu đó.
Vì vậy, trong đề tài của mình, tác giả sẽ tiến hành nghiên cứu sâu hơn các vấn đề lý luận chung về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra theo quy định của hệ thống pháp luật dân sự hiện hành. Thông qua phân tích thực tiễn áp dụng pháp luật tại Việt Nam trong thời điểm hiện nay để đề xuất những ý kiến, biện pháp nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên gây ra.
[1] Tổng quan pháp luật Việt Nam về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng; Yếu tố lỗi trong trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, Nguyên tắc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng trong pháp luật hiện hành và kiến nghị hoàn thiện, Hoàn thiện pháp luật về năng lực chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, Thiệt hại và xác định thiệt hại trong trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng; Căn cứ miễn trừ trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng… (Trường Đại học Luật Hà Nội (2019), Pháp luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng – Thực trạng và giải pháp, Kỷ yếu Hội thảo khoa học cấp Trường, Bộ Tư pháp, Mục lục kỷ yếu hội thảo).
Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu
Định dạng | Link tải |