[Luận văn 2020] Thực trạng pháp luật về đầu tư tại khu công nghiệp ở Việt Nam – ThS. Nguyễn Hoài Thu

[Luận văn 2020] Thực trạng pháp luật về đầu tư tại khu công nghiệp ở Việt Nam – ThS. Nguyễn Hoài Thu

Mục lục

Tình hình nghiên cứu đề tài

Lịch sử hình thành và phát triển các KCN ở Việt Nam gắn liền với sự ra đời của Nghị định số 322/HĐBT ngày 18/10/1991 ban hành Quy chế KCX và Nghị định số 192/CP ngày 28/12/1994 về ban hành Quy chế KCN. Như vậy, mặc dù các quy định pháp luật về đầu tư tại KCN đã có thời gian xây dựng ban hành và áp dụng trong thực tiễn đầu tư tương đối dài nhưng có thể thấy dưới góc độ nghiên cứu khoa học cho đến nay đây vẫn là một đề tài mới mà chưa được nghiên cứu toàn diện, đầy đủ trong một công trình nghiên cứu nào.

Theo tìm hiểu của học viên, tại Việt Nam mới có một số cuốn sách, bài viết trên các tạp chí, luận văn thạc sĩ nghiên cứu về KCN dưới góc độ kinh tế-xã hội là chủ yếu. Trong số những công trình nghiên cứu về các KCN, KCX trên thế giới và ở Việt Nam hiện có cuốn sách Các KCX Châu Á – Thái Bình Dương và Việt Nam của TS. Mai Ngọc Cường (NXB. Khoa học-Xã hội, Hà Nội, 1993) đã đưa ra một hệ thống lý thuyết chung về KCX trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương và minh chúng bằng thực tiễn hoạt động của các KCX ở một số nước Châu Á và kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam, tương tự như vậy có sách nghiên cứu với đề tài Kinh nghiệm thế giới về phát triển KCN, KCX và đặc KKT của Viện Kinh tế học (1994).

Ngoài ra, còn có cuốn sách với đề tài Phát triển các KCN, KCX trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của tác giả Nguyễn Chơn Trung (NXB. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004) đã phân tích tính tất yếu trong việc thúc đẩy sự phát triển các KCN, KCX ở nước ta hướng đến mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và đánh giá về tình hình phát triển các KCN, KCX tại thời điểm nghiên cứu, các nội dung liên quan đến vai trò của các KCN trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa còn được đề cập trong cuốn sách Công nghiệp hóa Việt Nam trong thời đại Châu Á- Thái Bình Dương của Trần Văn Thọ (NXB. Thế giới, Hà Nội, 2002)… hoặc nội dung đánh giá khái quát về những thành công và hạn chế của các KCN, KCX trên địa bàn một số địa phương được đề cập đến trong một số sách nghiên cứu như Thực trạng và giải pháp phát triển các KCN và KCX Hà Nội của Nguyễn Văn Việt (chủ biên) (Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Ban quản lý KCN và KCX Hà Nội, Hà Nội, 1999), KCN, KCX các tỉnh phía Nam của Bộ Kế hoạch và đầu tư (2002)…

Năm 2002, Bộ Kế hoạch và Đầu tư nghiệm thu đề tài cấp Bộ Nghiên cứu mô hình quản lý nhà nước về KCN, KCX ở Việt Nam trong đó giới thiệu kinh nghiệm quản lý các KCN, KCX của một số quốc gia trên thế giới, đánh giá những ưu điểm và hạn chế của mô hình quản lý hiện đang áp dụng tại Việt Nam, đồng thời đề xuất một số mô hình quản lý mới nhằm nâng cao hiệu quả quản lý các KCN, KCX trong những năm tiếp theo.

Ngày 25/6/2020, Ủy ban nhân dân tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu tổ chức Hội thảo về các giải pháp nâng cao sức cạnh tranh, sức thu hút của các KCN trên địa bàn tỉnh, xây dựng một số KCN kiểu mẫu. Trong khuôn khổ Hội thảo này, đã có nhiều tham luận chia sẻ kinh nghiệm của Hàn Quốc, Thái Lan, Nhật Bản và đưa ra các giải pháp nâng cao sức cạnh tranh, sức thu hút của các KCN tại địa phương một cách hiệu quả, thiết thực.

Dưới dạng luận văn, đề tài nghiên cứu khoa học có một số công trình tiêu biểu sau:

Luận án Tiến sĩ kinh tế (1994) của Lê Tuyển Cử với đề tài Những biện pháp phát triển và hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với KCN ở Việt Nam đã nghiên cứu thực trạng hình thành và phát triển các KCN, đánh giá những ưu điểm và hạn chế trong quá trình hoạt động, phát triển và quản lý nhà nước về KCN ở Việt Nam.

Luận án Tiến sĩ kinh tế (2007) của Lê Hồng Yến với đề tài Hoàn thiện chính sách và mô hình tổ chức quản lý nhà nước đối với việc phát triển KCN Việt Nam – Thông qua thực tiễn các KCN miền Bắc đã đề cập đến một số vấn đề về chính sách và mô hình tổ chức quản lý nhà nước đối với việc phát triển các KCN, trong đó đưa ra các chính sách và mô hình tổ chức quản lý nhà nước đối với việc phát triển KCN giai đoạn 1994 – 2006, chỉ ra phương hướng và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện chính sách và mô hình tổ chức quản lý nhà nước đối với việc phát triển KCN ở Việt Nam đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2015.

Cũng bàn về nội dung quản lý nhà nước đối với các KCN, cụm công nghiệp có Luận văn thạc sĩ Luật học của Nguyễn Thị Thu Huyền với đề tài Quản lý nhà nước đối với Cụm công nghiệp từ thực tiễn thành phố Hà Nội (Học viện Khoa học Xã hội, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, 2016) đã phân tích cơ sở lý luận và pháp lý, thực trạng pháp luật và thực tiễn triển khai công tác quản lý nhà nước đối với cụm công nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội để đưa ra những định hướng giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước đối với cụm công nghiệp ở Thủ đô trong thời gian tới.

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đề tài Phát triển KCN ở Việt Nam: Thực trạng và giải pháp của Nguyễn Kim Hoàng (Đại học Quốc gia Hà Nội, 2005) đã bản đến những vấn đề cơ bản về KCN như khái niệm, cách phân loại, đặc trưng của mỗi loại hình KCN, cơ chế hoạt động tác động của KCN đối với phát triển kinh tế, tìm hiểu sự hình thành và vai trò của các KCN trong quá trình đổi mới và phát triển kinh tế ở Việt Nam, từ đó đưa ra những tồn tại, khó khăn và nguyên nhân dẫn đến những khó khăn đó đối với chiến lược công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam thời gian qua, đề xuất các giải pháp về điều chỉnh các văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế quản lý, chỉ tiêu đánh giá hoạt động bố trí khu vực thành lập KCN, các giải pháp về tiếp thị đầu tư, đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý KCN cũng như huy động các nguồn lực nhằm nâng cao hiệu quả của các doanh nghiệp hoạt động trong các KCN.

Luận văn thạc sĩ Luật học của Nguyễn Thị Trang với đề tài Pháp luật về ưu đãi đầu tư đối với các doanh nghiệp trong KCN hiện nay – một số vấn đề lý luận và thực tiễn (Khoa Luật, Đại học quốc gia Hà Nội, 2016) đã nghiên cứu tương đối toàn diện các quy định pháp luật về ưu đãi đầu tư đối với các doanh nghiệp trong KCN, phân tích thực trạng pháp luật trong thực tiễn áp dụng pháp luật về ưu đãi đầu tư và đề xuất những định hướng giải pháp hoàn thiện pháp luật về nội dung và thủ tục thực hiện ưu đãi đầu tư, nhằm thúc đẩy và thu hút đầu tư vào KCN.

Ngoài ra, còn có một số khóa luận tốt nghiệp, luận văn thạc sĩ, Luận án tiến sĩ nghiên cứu về KCN, đáng chú ý như: Khóa luận tốt nghiệp Các biện pháp ưu đãi đầu tư và hỗ trợ đầu tư theo Luật đầu tư 2005 và thực tiễn áp dụng tại tỉnh Lào Cai của Chu Thị Mỹ Hạnh (Đại học Luật Hà Nội, 2010), Luận văn thạc sĩ Luật học Pháp luật về ưu đãi đầu tư ở Việt Nam của Lê Thị Lệ Thu (Đại học Luật Hà Nội, 2006), Luận văn thạc sĩ Luật học Pháp luật của Việt Nam về ưu đãi đầu tư với thực tiễn ở tỉnh Quảng Ngãi của Phạm Thị Thanh Ngọc (Đại học Luật Hà Nội, 2008), Luận văn thạc sĩ Luật học Địa vị pháp lý của Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại các KCN, KCX Việt Nam trong tương quan so sánh với pháp luật một số quốc gia của Phạm Văn Hảo (Đại học quốc gia Hà Nội, 2011), Luận văn thạc sĩ kinh tế Giải pháp thu hút vốn đầu tư vào các KCN tỉnh Quảng Nam của Nguyễn Thị Nhàn (2011), Luận án Tiến sĩ kinh tế Quản lý phát triển bền vững các KCN tại thành phố Hải Phòng của Nguyễn Thị Thu Thủy (Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương 2018)…

Ngoài những công trình nghiên cứu, đề tài khoa học mang tính chất chuyên sâu, có rất nhiều bài báo, bài viết được đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành như bài viết Kinh nghiệm phát triển các KCN sản xuất hàng hóa xuất khẩu tại Hàn Quốc và Thái Lan của Vũ Chí Lộc, Lê Thị Ngọc Lan (Tạp chí Thông tin KCN Việt Nam, (4), 2004), bài viết Cái giá của ưu đãi đầu tư của Bao Duy (Tạp chí Cà Mau điện tử, 2011), bài viết Đầu tư vào KCN: hẹp cửa ưu đãi của Nguyễn Đức (Báo đầu tư điện tử, 2013), bài viết Vướng mắc trong thực tiễn xây dựng các KCN của Phương Nhi (Tạp chí KCN Việt Nam điện tử, 2012), bài viết Các doanh nghiệp hạ tầng: cần nhiều cơ chế, chính sách của Phương Thanh (Tạp chí KCN Việt Nam điện tử, 2012), bài viết Hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với các KCN của Trần Văn Thắng (Tạp chí KCN Việt Nam điện tử, 2012), bài viết Phát triển kinh tế Việt Nam: Sẻ chia kinh nghiệm để tìm kiếm cơ hội từ “Kỳ tích sông Hàn” của Bùi Tất Thắng (Tạp chí KCN Việt Nam điện tử, 2014), bài viết Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam và một số vấn đề đặt ra của PGS. TS Văn Thị Thái Thu (Tạp chí tài chính điện tử, 2019)…; các bài báo được đăng tải trên cổng thông tin điện tử như bài viết 6 tỷ USD vốn ngoại đăng ký vào các KCN và KKT, Tỉ lệ lấp đẩy các KCN đạt hơn 75%, Sức hút đầu tư phát triển KCN của báo Công thương, bài viết Điểm sáng thu hút đầu tư phát triển công nghiệp của báo Lao Động, một số bài báo khác trên Thời báo kinh tế Việt Nam, Báo Đầu tư, Thời báo kinh tế Sài Gòn… và một số báo cáo hàng năm (theo quý/tháng/năm) của Bộ Kế hoạch – Đầu tư, nhiều tham luận trong các cuộc Hội thảo liên quan đầu tư phát triển KCN có đề cập đến thực trạng hoạt động của các KCN, việc đầu tư KCN hiện nay, khả năng lấp đẩy các KCN, những khó khăn mà các doanh nghiệp trong KCN hiện đang vấp phải và đề xuất những giải pháp tương ứng để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đó.

Nhìn chung, mỗi công trình nghiên cứu về đầu tư KCN đều đưa ra những khía cạnh nghiên cứu mới và khác nhau, góp phần vào hoàn thiện pháp luật đầu tư nói chung và pháp luật điều chỉnh hoạt động đầu tư KCN nói riêng. Tuy nhiên, có thể các công trình nghiên cứu thì mới đề cập đến một khía cạnh nhất định, chủ yếu dưới góc độ kinh tế – xã hội chứ chưa có công trình nào đi sâu vào nghiên cứu tổng thể về lĩnh vực đầu tư KCN, cũng như việc đánh giá bao quát, đầy đủ, toàn diện các quy định hiện hành điều chỉnh hoạt động đầu tư KCN. Do đó, đề tài Thực trạng pháp luật về đầu tư tại KCN ở Việt Nam được coi là đề tài nghiên cứu với những nội dung chuyên sâu và có tính mới về đầu tư KCN ở Việt Nam hiện nay.

Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu